Ibrahim Dalliu (ur. 1878 w Tiranie, zm. 25 maja 1952 tamże) – albański hafiz, nauczyciel, działacz narodowy, pisarz, satyryk, imam i teolog muzułmański. Jest uważany za jednego z najsłynniejszych albańskich ulemów oraz tłumaczy i komentatorów Koranu. mały|Medresa w Tiranie, z prawej widoczny pomnik Ibrahima Dalliu (2018) Większość jego utworów literackich została po jego śmierci skonfiskowana przez albańskie władze komunistyczne; rękopisy Dalliu znajdują się w archiwum państwowym. mały|Pomnik Ibrahima Dalliu w Tiranie (2018)
Życiorys W 1896 roku nauczył się alfabetu albańskiego. Studiował teologię i filozofię w Konstantynopolu; w trakcie studiów angażował się w działalność patriotyczną. Przerwał studia prawdopodobnie z przyczyn finansowych.
W 1901 roku wrócił do Tirany, gdzie pracował jako imam oraz w latach 1903–1904 jako nauczyciel w szkole podstawowej, założonej w 1898 roku i będącą pierwszą w mieście. W 1908 założył żeńską szkołę pedagogiczną; jako jeden z pierwszych nauczycieli nauczał w języku albańskim na terenie Imperium Osmańskiego. W 1909 został nauczycielem w nowo założonej szkole w Elbasanie.
Był kilkukrotnie aresztowany w latach 1909–1911 przez władze osmańskie z powodu swojej działalności patriotycznej więziono go w Manastirze i Salonikach, a w jego meczecie dokonano rewizji, w wyniku której skonfiskowano albańskojęzyczną prasę patriotyczną, materiały dydaktyczne oraz literaturę.
Dnia 26 listopada 1912 roku wziął udział w przygotowaniu i przeprowadzenia ceremonii podniesienia albańskiej flagi w Tiranie. Popierał władzę panującego w 1914 roku Wilhelma zu Wieda, natomiast sprzeciwiał się powstaniu chłopskiemu; był również zwolennikiem premiera Fana Nolego. W latach 1924–1926 był redaktorem naczelnym oraz publicystą czasopisma Dajti, a w latach 30. angażował się w działalność polityczną.
W 1944 roku został aresztowany przez komunistów z powodu swojej antykomunistycznej twórczości oraz działalności politycznej; rok wcześniej został wybrany na deputowanego do Zgromadzenia Narodowego. Po wyjściu na wolność, w 1945 roku rozpoczął pracę jako nauczyciel w medresie w Tiranie oraz należał do Związku Pisarzy i Artystów Albanii. Dwa lata później został ponownie aresztowany i 24 lutego 1948 roku skazany za rzekomą działalność antypaństwową na 5 lat pozbawienia wolności, konfiskatę mienia oraz utratę praw publicznych na okres 3 lat; pomimo podeszłego wieku był torturowany. Zmarł 25 maja 1952 roku z powodu gruźlicy.
Wybrana twórczość Elegie elegia dla Avniego Rustemiego (1930)
Książki Ilmihali Grenxat e kuqe të Tiranës (1918) Dhunti e Ramazanit (1921) Texhvidi (1921) Dokrrat e hinit (1922) Ajka e kuptimeve të Kurani Qerimit (1929)Opublikowane zostało 7 rozdziałów. Patriotizma në Tiranë (1930) E lemja dhe jeta e të madhit Muhamed (1934) Ç'është Islamizmi? (1935) Libri i së falmës (1937)
Wiersze Kreshniku i atdheut Besimet e myslimanëve (1937)
Tłumaczenia Tefsiri shqip i Kuranit (z języka arabskiego na język albański; 2 tomy) Koran (z języka arabskiego na język albański; 1929) Udha Muhamedane (autorstwo Muhameda Bergjiviego; 1936)
Upamiętnienia Imieniem Ibrahima Dalliu nazwano jedną z albańskich szkół niepublicznych.
Dnia 30 maja 2000 roku odsłonięto pomnik Ibrahima Dalliu przed Medresą w Tiranie.
Życie prywatne Syn Mustafy; miał dwóch braci: Hysniego i Alego, którzy również byli imamami.
Jego siostrzeniec miał na imię Adnan.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Shkolla Jopublike Hafiz Ibrahim Dalliu
Kategoria:Urodzeni w 1878 Kategoria:Zmarli w 1952 Kategoria:Ludzie urodzeni w Tiranie Kategoria:Ludzie związani ze Stambułem Kategoria:Albańscy nauczyciele Kategoria:Nacjonaliści albańscy Kategoria:Pisarze XIX wieku Kategoria:Pisarze XX wieku Kategoria:Albańscy satyrycy Kategoria:Albańscy teolodzy muzułmańscy Kategoria:Albańscy imamowie Kategoria:Ludzie związani z Imperium Osmańskim Kategoria:Ludzie związani z Bitolą Kategoria:Ludzie związani z Salonikami Kategoria:Ludzie związani z Elbasanem Kategoria:Albańscy parlamentarzyści Kategoria:Ofiary tortur Kategoria:Zmarli na gruźlicę Kategoria:Albańscy redaktorzy naczelni Kategoria:Albańscy publicyści Kategoria:Albańskie ofiary prześladowań komunistycznych 1944–1991 Kategoria:Albańscy tłumacze Koranu