Teoria odpowiedzi na pozycje testowe (ang. item response theory, IRT), znana też jako model cech ukrytych (ang. latent trait theory) – model psychometryczny testu, będący nowszą (i bardziej skomplikowaną) alternatywą dla klasycznej teorii testuE. Hornowska, Testy psychologiczne. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2003.. Pod pojęciem IRT kryje się rodzina narzędzi statystycznych, które są wykorzystywane do modelowania cech latentnych (ukrytych) o charakterze ciągłym na podstawie dyskretnych wskaźników Kondratek, B., & Pokropek, A. (2015). Teoria odpowiedzi na pozycje testowe: jednowymiarowe modele dla cech ukrytych o charakterze ciągłym. [W:] "Modele cech ukrytych w badaniach edukacyjnych, psychologii i socjologii: teoria i zastosowania", 15-32..
W modelach IRT najczęściej wskaźnikami (zmiennymi obserwowalnymi) są odpowiedzi udzielone na zadania testowe lub odpowiedzi na pytania kwestionariuszowe, natomiast rzadziej są to zaobserwowane cechy respondentów. Wykorzystywane w item response theory modele wiążą cechę ukrytą ze zmienną obserwowalną dzięki zastosowaniu parametryzacji, w ramach której określone zostają właściwości wskaźników oraz rozkład cech respondentów.
Model IRT może być postrzegany jako jeden z czterech rodzajów modeli wykorzystywanych w modelach klas ukrytych. W poniższej tabeli zaprezentowano cztery rodzaje modeli ze zmiennymi ukrytymi uwzględniając typ zmiennych ukrytych i obserwowalnychRybicka, A., Jefmański, B., & Pełka, M. (2012). Analiza klas ukrytych w badaniach satysfakcji studentów. "Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu", (242), 247-255..
+ Zmienna ukryta ciągła Zmienna ukryta kategorialna Zmienna obserwowalna ciągła Analiza czynnikowa Analiza profili ukrytych Zmienna obserwowalna kategorialna Analiza cech ukrytych (IRT) Analiza klas ukrytych
Model IRT został zapoczątkowany w latach 50. i 60. XX wieku w pracach naukowych Frederica M. Lorda, Georga Rascha oraz Paula LazarsfeldaE. Hornowska, Testy psychologiczne. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2003..
Przypisy
Kategoria:Psychometria