Frazeografia – dział leksykografii zajmujący się opisem frazeologizmów, przysłów i skrzydlatych słów w słownikach.
Frazeografia jako przedmiot badań Frazeografia ma aspekt zarówno teoretyczny, jak i praktyczny. Dotyczy takich tematów, jak ilość i rodzaj frazeologizmów występujących w danym słowniku oraz sposób ich prezentacji. Przedmiotem badań są słowniki frazeologiczne, ale też słowniki ogólne jedno-, dwu- lub wielojęzyczneRyszard Lipczuk/ Magdalena Lisiecka-Czop/Anna Sulikowska (red.): Frazeologizmy w słownikach niemiecko–polskich i polsko–niemieckich – na przykładzie Pons Duży Słownik i Langenscheidt Słownik Partner. Szczecin: Zapol, 2012. ISBN 978-837518-410-5.. W słownikach frazeologicznych wyrażenia frazeologiczne występują jako hasła (lemy), natomiast w słownikach niefrazeologicznych mogą występować jako hasła albo tworzyć element mikrostruktury, czyli artykułu hasłowego. Opis prezentacji w tego rodzaju słownikach dotyczy: formy podstawowej frazeologizmów (może to być np. forma bezokolicznikowa przy frazeologizmach czasownikowych), miejsca w mikrostrukturze (zwykle na końcu artykułu hasłowego), hasłowania, czyli przyporządkowania do określonych wyrazów hasłowychpor. Magdalena Lisiecka-Czop, Dorota Misiek: Formy prezentacji frazeologizmów w słownikach Pons i Partner, [w:] R. Lipczuk/ M. Lisiecka-Czop/A. Sulikowska (red.), Frazeologizmy w słownikach niemiecko–polskich i polsko–niemieckich – na przykładzie Pons Duży Słownik i Langenscheidt Słownik Partner …, s. 107-139..por. opis frazeologizmów niemieckich i ich polskich ekwiwalentów w dwóch największych obecnie słownikach niemiecko-polskich: PONS (2007) i PWN (2010), [w:] Elżbieta Dziurewicz: Korpusbasierte Analyse der Phraseologismen im Deutschen am Beispiel des phraseologischen Optimums für DaF. Hamburg: Dr. Kovač, 2015, s. 39-54.. Badane były frazeologizmy niemieckie i ich polskie ekwiwalenty w niemiecko-polskich słownikach frazeologicznychJoanna Szczęk: „Falsche Freunde des Übersetzers” – Zur Analyse der phraseologischen Entsprechungen in den deutsch-polnischen Nachschlagewerken, [w:] R. Lipczuk/M. Lisiecka-Czop/D. Misiek (red.), Phraseologismen ..., 2011, s. 271-280., a również frazeologizmy występujące w słownikach zniemczającychKatarzyna Sztandarska: Phraseologismen im Verdeutschungswörterbuch von Eduard Engel, [w:] R. Lipczuk/M. Lisiecka-Czop/D. Misiek (red.), Phraseologismen ..., 2011, s. 281-288..
Rys historyczny W Polsce tradycja uwzględniania frazeologizmów i przysłów w słownikach ogólnych datuje się od XVI wieku. Przysłowia, sentencje, frazeologizmy potoczne zawiera słownik „Lexicon latino-polonicum” Jana Mączyńskiego z 1564 roku. Dotyczy to również słownika Grzegorza Knapiusza (Knapskiego) „Thesaurus Polonolatinograecus” z 1621–1632 oraz polsko-francusko-niemieckiego słownika Michała Troca z 1764 roku. Od XVII wieku rozwijała się praktyka tworzenia specjalnych słowników frazeologicznych, jak zbiory przysłów: Rysiński (1618). Pierwszy polski słownik frazeologiczny niebędący słownikiem przysłów napisał Antoni Krasnowolski w 1899 roku.
Na gruncie niemieckojęzycznym w XVI wieku zaczęły powstawać dwu- lub kilkujęzyczne słowniki z łaciną jako językiem wyjściowym (na przykład „Großer Fries” Johannesa Frisiusa z 1556) albo z językiem niemieckim jako językiem wyjściowym (Josua Maaler z 1561) – zawierały one niemieckie związki frazeologiczne jako hasła. Obok uwzględniania frazeologii w słownikach ogólnych tworzono specjalne słowniki frazeologiczne, w tym zbiory przysłów (m.in. Johann Agricola z 1529).
Zobacz też związek frazeologiczny lematyzacja studia_germanica_gedanensia-r2013-t29-s324-327.pdf
Przypisy
Kategoria:Frazeologia Kategoria:Leksykografia Kategoria:Słowniki