thumb|Nocna panorama śródmieścia thumb|Międzynarodowe lotnisko Phoenix thumb|Budynek biurowy w centrum Phoenix thumb|Stadion Uniwersytetu w Phoenix Obszar metropolitalny Phoenix (nazywany także Metro Phoenix) – obszar metropolitalny w stanie Arizona, w południowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych. Z populacją przekraczającą 5 milionów mieszkańców, jest dziesiątą co do wielkości i jedną z najszybciej rozwijających się metropolii Stanów Zjednoczonych. Skupia znaczną większość (67%) populacji stanu Arizona.
Jest ważnym węzłem komunikacyjnym i ośrodkiem gospodarczym. Ze względu na położenie i walory środowiska naturalnego, położona w pustynno-górzystym krajobrazie metropolia, ma doskonałe warunki do rozwoju rekreacji i wypoczynku. Znajduje się tu wiele obiektów kulturalnych (muzeów, centrów sztuk performatywnych) i sportowych.
Prawie jedna trzecia mieszkańców to Latynosi, w większości Meksykanie, w efekcie metropolia jest silnie przesiąknięta kulturą hiszpańsko-latynoską.
Populacja aglomeracji w poprzednich latach Rok Liczba ludności 1990 2 238 480 2000 3 251 876 2010 4 192 887 2020 4 845 832
Podział Metropolitalny obszar statystyczny Phoenix–Mesa–Chandler (Phoenix MSA) obejmuje całe hrabstwa Maricopa i Pinal, oraz zajmuje powierzchnię 37 780 km² (hrabstwo Maricopa – 23 887 km² i hrabstwo Pinal – 13 893 km²). Większy połączony obszar statystyczny (CSA) obejmuje dodatkowo hrabstwo Gila, w tym obszar mikropolitalny miasta Payson.
Większe miasta Phoenix (1,64 mln) Mesa (512,5 tys.) Chandler (280,7 tys.) Gilbert (275,3 tys.) Glendale (252,1 tys.) Scottsdale (243 tys.) Peoria (197,9 tys.) Tempe (186 tys.) Surprise (154,2 tys.) Buckeye (105,6 tys.) Goodyear (105,4 tys.) San Tan Valley (99,9 tys.) Avondale (91,6 tys.) Queen Creek (70,7 tys.)
Demografia Według danych z 2022 roku metropolię zamieszkiwało 5 015 678 mieszkańców, z czego 57,9% stanowiła ludność biała (52,1% nie licząc Latynosów), 19% osoby rasy mieszanej, 5,7% czarnoskórzy Amerykanie lub Afroamerykanie, 4,3% Azjaci, 2,3% to rdzenni Amerykanie a 0,22% Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowili 32,1% ludności aglomeracji (43,5% w głównym mieście).
Wśród osób deklarujących białe pochodzenie do najliczniejszych grup należą osoby pochodzenia meksykańskiego (27%), niemieckiego (11,9%), angielskiego (9,3%), irlandzkiego (8,5%), „amerykańskiego” (4,5%) i włoskiego (4,2%). Aglomerację zamieszkiwało także 107,8 tys. osób polskiego pochodzenia (2,1%).
Największą społeczność azjatycką tworzą Hindusi (1,1%). Liczne grono (1,7% populacji) pochodziło z krajów afrykańskich lub arabskich.
Gospodarka Obszar metropolitalny Phoenix, zwany też Doliną Słońca, jest znaczącym węzłem komunikacyjnym w południowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych. Rozwija się tu zwłaszcza gospodarka oparta na technologii i przemysł usługowy. Dochód na mieszkańca Phoenix wynosi 38 713 dolarów, podczas gdy według Census Reporter średni dochód gospodarstwa domowego wynosi 75 731 dolarów. Stopa bezrobocia wynosi 2,9% (BLS, luty 2023 r.).
Głównymi motorami silnego wzrostu gospodarczego aglomeracji pozostają zaawansowane gałęzie przemysłu, przemysł lotniczy i obronny, pojazdy autonomiczne i elektryczne, blockchain, usługi finansowe, półprzewodniki oraz opieka zdrowotna i nauki biologiczne. W Metro Phoenix działa dziesięć firm z listy Fortune 500, w tym: Avnet, Freeport-McMoRan, Taylor Morrison i Knight-Swift.
Turystyka jest szczególnie istotną częścią gospodarki. Ponad 10 milionów turystów z całych Stanów Zjednoczonych i Kanady co roku odwiedza Dolinę Słońca w poszukiwaniu ciepłej pogody i słońca. Phoenix pozostaje ważnym ośrodkiem wypoczynkowym. Inne branże z największym zatrudnieniem obejmują: handel detaliczny, usługi edukacyjne i budownictwo.
Aglomeracja jest głównym ośrodkiem przemysłu lotniczego, który obejmuje bezzałogowe statki powietrzne, technologię satelitarną i konserwację samolotów.
Według raportu Brookings Institution obszar metropolitalny Phoenix miał w czasie pandemii jedną z najbardziej odpornych gospodarek w całym kraju, co zawdzięcza głównie dywersyfikacji.
Edukacja Uniwersytet Stanu Arizona w Tempe ma jedną z największych liczb studentów licencjackich w kraju. Arizona Christian University został założony w 1960 roku, jako uczelnia konserwatywnych baptystów. University of Phoenix to uczelnia nastawiona na zysk, oferująca głównie zajęcia online. Uniwersytet Wielkiego Kanionu założony w 1949 jest największą chrześcijańską uczelnią na świecie. thumb|Dream City Church jest nowoczesnym megakościołem w Phoenix
Religia Badanie Pew Research Center z 2014 pokazuje, że dwie trzecie mieszkańców to chrześcijanie. Protestanci ewangelikalni stanowią największą grupę religijną (25%), a za nimi plasują się katolicy (21%) i protestanci innych nurtów (12%). Wśród 17-stu największych badanych amerykańskich aglomeracji, Phoenix ma najwyższy udział mormonów (6%). Ponad jedna czwarta (26%) pozostaje niezrzeszona religijnie (3% określa się jako agnostycy i 3% jako ateiści). Jedna dziesiąta wyznaje inne religie, w tym głównie byli: hinduiści, muzułmanie, świadkowie Jehowy, buddyści, żydzi i chrześcijanie prawosławni.
Zobacz też Wielki Kanion Kolorado Metroplex Dallas–Fort Worth
Przypisy
Phoenix Kategoria:Phoenix