mały|Zapowiedź przystanku nagrana w tramwaju Tango Kraków Lajkonik (2023) Dworzec Główny Tunel – podziemny zespół przystanków tramwajowych w Krakowie na terenie Dzielnicy I Stare Miasto.
Znajduje się na trasie tunelu Krakowskiego Szybkiego Tramwaju, pod Galerią Krakowską i dworcem kolejowym Kraków Główny. W jego skład wchodzą dwa perony, jeden w kierunku Krowodrzy Górki i Dworca Towarowego oraz drugi prowadzący w kierunku ronda Mogilskiego.
Historia Budowa Realizacja inwestycji rozpoczęła się w 1974 roku. Rozpoczęto wtedy prace nad budową 180-metrowego odcinka tunelu, przebiegającym pod modernizowanym krakowskim węzłem kolejowym. Według pierwotnych założeń, tunel miał mieć przebieg aż do ulicy Karmelickiej. W początkowej fazie, prace budowlane realizowane były w bardzo szybkim tempie. W tamtym okresie narodziła się również koncepcja budowy Krakowskiego Centrum Komunikacyjnego, które miałoby zająć dworzec kolejowy oraz podziemną trasę tramwajową. W 1986 roku wyłączono z użytku linię tramwajową biegnącą od Ronda Mogilskiego wzdłuż ulicy Aleksandra Lubomirskiego do pętli Dworzec Wschodni, w związku z budową tunelu, jednak kryzys gospodarczy oraz nadchodzące zmiany ustrojowe spowodowały zatrzymanie realizacji tej oraz wielu innych inwestycji komunikacyjnych w mieście. W 1991 roku ostatecznie zakończono budowę pierwszego odcinka (jego budowę rozpoczęto w 1984). Czas budowy pokrył się z okresem przebudowy Dworca Głównego. W 1994 roku w oparciu o Plan Ogólnego Zagospodarowania Miasta Krakowa zrezygnowano z koncepcji metra na rzecz szybkiego tramwaju miejskiego. Prace zostały wznowione w 1995 i w 1999 roku oddano kolejny, 605-metrowy odcinek tunelu pod ul. Aleksandra Lubomirskiego.
Realizację inwestycji wznowiono w 2004 roku, po rozstrzygnięciu przetargu na jej ostateczne dokończenie, który wygrało tureckie przedsiębiorstwo Güriş. W podobnym czasie wokół Dworca Głównego rozpoczęto realizowanie wielu innych przedsięwzięć, takich jak budowa Dworca Autobusowego MDA oraz Galerii Krakowskiej, pod którą miał przebiegać kolejny odcinek tunelu.
Wiosną 2005 roku przedsiębiorstwo Güriş zrezygnowało z kontynuowania inwestycji w atmosferze skandalu. Przedsiębiorstwo pozostawiło za sobą niedokończony tunel. Prace nad inwestycją zawieszono. Dokończeniem budowy tunelu w następstwie działań Agencji Rozwoju Miasta zajęło się konsorcjum Budimex-Dromex SA, Budostal 5, a także Grupa ZUE. We wrześniu 2006 tunel w większości był już gotowy w stanie surowym. Proces instalacji torowiska w tunelu ruszył w 2007 roku.
Ostatecznie Tunel Krakowskiego Szybkiego Tramwaju został uroczyście otwarty 11 grudnia 2008, po 34 latach budowy. W dniu otwarcia na specjalnej, darmowej linii 90 kursowały tramwaje przez tunel z pętli Wieczysta do pętli Dworzec Towarowy. Następnego dnia przystanek został oddany do użytku dla pierwszej linii Krakowskiego Szybkiego Tramwaju z numerem 50.
Infrastruktura Tunel Krakowskiego Szybkiego Tramwaju był uznawany za najdłuższy (przynajmniej do 2020) i najgłębszy tunel tramwajowy (przynajmniej do 2010). Przystanek Dworzec Główny Tunel znajduje się na głębokości 12 metrów pod ziemią. Jest to jednocześnie najniższy poziom na terenie całego obiektu.
Infrastruktura przystanku została dostosowana do potrzeb osób o ograniczonej mobilności, co zapewniono poprzez montaż wind, schodów ruchomych oraz pochylni. Ponadto, z myślą o osobach niesłyszących zainstalowano systemy alarmowe typu SOS. Niektóre ze schodów ruchomych, znajdujących się na terenie przystanku, są jednymi z najdłuższych w kraju.
Podstawę całej konstrukcji stanowi masywna płyta wykonana z żelbetu. Na układzie kolumn między torowiskami na przystanku spoczywa strop obiektu zaprojektowany jako hybrydowe połączenie stali i betonu. Proces inwestycyjny, obejmujący zarówno sam tunel, jak i dolne partie Krakowskiego Centrum Komunikacyjnego, realizowany był w technologii odkrywkowej o szerokoprzestrzennej rozpiętości. Przeprowadzono operację obniżenia lustra wód podziemnych, wykorzystując w tym celu sieć studni głębinowych. Szerokość obiektu, na którą składają się perony wraz z układem torowym, oscyluje wokół 15 metrów.
W kwietniu 2020 roku przeprowadzono remont obiektu, obejmujący prace serwisowe związane z oświetleniem przystanku i torowiskiem tramwajowym. Podczas remontu w 2025 roku wymieniono system przeciwpożarowy, wykonano przeglądy serwisowe oraz inne prace techniczne takie jak szlifowanie szyn tramwajowych.
Galeria
Przypisy
Linki zewnętrzne Przystanek tramwajowy „Dworzec Główny Tunel” w bazie Polska-org.pl.
Kategoria:Infrastruktura transportu w Krakowie Kategoria:Krakowski Szybki Tramwaj Kategoria:Przystanki tramwajowe Kategoria:Tramwaje w Krakowie Kategoria:Byłe Dobre Artykuły