thumb thumb|Plan przyziemia bazyliki św. Erazma i św. Pankracego w Jeleniej Górze z zaznaczoną kolorem czerwonym lokalizacją organów Organy w bazylice jeleniogórskiej – 60-głosowe wczesnobarokowe organy piszczałkowe w bazylice św. Erazma i św. Pankracego w Jeleniej Górze. Zbudowane w 1706 przez organmistrza Adama Horatio Caspariniego, przebudowane przez firmę Schlag & Söhne w 1906.
Historia Projekt i budowę organów rozpoczął niemiecki organmistrz, przez wiele lat pracujący we Włoszech, . Po jego śmierci we wrześniu 1706 budowę kontynuował, i w tym samym roku ukończył syn – Adam Horatio Casparini. Instrument miał wówczas 43 głosy rozdzielone między trzy manuały i jedną klawiaturę nożną oraz wczesnobarokowy, wykonany z lipowego drewna, prawie 14-metrowej wysokości prospekt. Prace konserwatorskie i przebudowy prowadzone były przy organach w latach 1749 (po uszkodzeniu uderzeniem pioruna), 1803, 1819, 1821 (przebudowa, po której pozostało 40 głosów), 1863, 1878, 1906 (gruntowna przebudowa przez firmę Schlag & Söhne do 60 głosów), 1919, 1938 (modernizacja przez Carla Berschdorfa z Nysy – wprowadzenie elektropneumatycznej traktury gry i rejestrów oraz nowego kontuaru, w którym organista siedzi bokiem do ołtarza), 1990, 2006 (zabiegi konserwatorskie przy prospekcie wykonane przez krakowską konserwator Barbarę Kuczewską) oraz 2008–2009 (konserwacja wykonana przez zakład organmistrzowski Adama Nawrota z Wronek). W 2016, jedyną zachowaną częścią pierwotnego instrumentu z 1706 był prospekt.
Architektura Organy umieszczone są na drugiej kondygnacji empory pod zachodnią ścianą kościoła. Szeroki na 10 i wysoki na niecałe 14 metrów prospekt zajmuje prawie całą szerokość nawy głównej i sięga sklepienia. Jest monochromatycznie polichromowany w beżowo-kremowej tonacji. Podzielony jest poziomo na cztery kondygnacje oddzielone gierowanymi, profilowanymi gzymsami. Podziałami pionowymi są kanelowane pilastry zwieńczone złoconymi głowicami korynckimi. Piszczałki prospektowe ujęte są w prostokątnych, półkoliście zakończonych, oraz owalnych płycinach, ozdobionych złoconymi kotarami z motywami akantowymi. Prospekt zwieńczony jest figurą patrona muzyki kościelnej – świętego Dawida z harfą, a całość ozdabiają snycerskie motywy roślinne i figurki muzykujących aniołów i puttów.
Dyspozycja Dyspozycja stan na 2019: Manuał I Manuał II Manuał III Pedał Trompete 8′ Cornett 1-3f Mixtur 3-5f Spitzquinte 1/3′ Rauschquinte 2 2/3 u. 2 Schweizerpfeife 2′ Violine 4′ Offenflöte 4′ Octave 4′ Nasat 5 1/3′ Gemshorn 8′ Gedackt Pommer 8′ Gamba 8′ Holzflöte 4′ Gross Gedackt 8′ Prästant 8′ Principal 8′ Quintatön 16′ Principal 16′ Oboe 4′ Horn 8′ Scharf 3f Sifflöte 1′ Terz 1 3/5′ Picollo 2′ Quinte 2 2/3′ Flauto dolce 4′ Gemshorn 4′ Octave 4′ Salicional 8′ Portunal 8′ Schalmey 8′ Rohrgedackt 8′ Flötenprincipal 8′ Bordun 16′ Krummhorn 8′ Cymbel 2-3f Quinte 1 1/3′ Blockflöte 2′ Ged.Quinte 2 2/3 Traversflöte 4′ Fugara 4′ Schwebend Aeoline 8′ Dolkon 8′ Liebl. Gedackt 8′ Flöte 8′ Geigenprincipal 8′ Singend Cornett 2′ Tuba 8′ Posaune 16′ Posaune 32′ Rauschpfeife 4f Octavbass 4′ Flautbass 8′ Octavbass 8′ Quintbass 10 2/3′ Subbas 16′ Contrabass 16′ Principalbass 16′ Violon 32′(kolorem czerwonym oznaczono głosy języczkowe) Urządzenia dodatkowe: tutti, crescendo, tremolo
Zobacz też Lista organów piszczałkowych
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Jelenia Góra