mały|Izraelska mapa okupowanego pasa południowego Libanu z 1988 r. Izraelska okupacja południowego Libanu rozpoczęła się w 1985 roku i zakończyła w roku 2000, kiedy siły izraelskie wycofały się poza Niebieską linię. W 1982 roku Izrael zaatakował Liban w odpowiedzi na serię ataków przeprowadzonych przez palestyńskich bojowników na terytorium Libanu, co zapoczątkowało wojnę libańską. Izraelskie siły obrony (IDF) wraz z Chrześcijańską armią libańską przejęły dużą część terytorium Libanu włączając w to stolicę kraju Bejrut, wykorzystując trwającą wojnę domową w Libanie. W latach 1983–1985 Izrael stopniowo wycofywał się z większości okupowanych terenów, ale wciąż sprawował kontrolę nad obszarem przygranicznym, który później stał się Izraelskim Pasem Bezpieczeństwa. Jak oznajmił Izrael, celem jego utworzenia miało być odseparowanie Izraelczyków mieszkających w przygranicznych miasteczkach od Libańskich grup terrorystycznych. Od 1985 roku Izrael wspierał Armię Południowego Libanu w walce z Hezbollah i innymi muzułmańskimi grupami bojownikówMiddle East International No 458, 10 September 1993, Publishers Lord Mayhew, Dennis Walters MP; Giles Trendle pp. 18–19.
Okupowany pas graniczny miał 10 km szerokości. Dodatkowo w zasięgu militarnym Izraela znalazły się również wysunięte na północ miasta Jezzine, Tyr, Sidon oraz dolina Bekaa. Całkowita powierzchnia okupowanego obszaru wynosiła 900 km², co stanowiło około 10% powierzchni Libanu. Teren ten zamieszkiwało około 180 tys. mieszkańców, czyli około 6% całej populacji krajuHirst, David (2010) Beware of Small States. Lebanon, battleground of the Middle East. Faber and Faber. ISBN 978-0-571-23741-8 p. 204..
Tło historyczne
Powstanie palestyńskie i wojna domowa w Libanie Chociaż okupowany pas oficjalnie został utworzony przez Izrael w 1985 r., ma on swoje korzenie jeszcze we wczesnych etapach wojny domowej w Libanie. W 1968 r. bojownicy palestyńscy dowodzeni przez Organizację Wyzwolenia Palestyny (OWP) przejęli znaczną kontrolę nad południowym Libanem, skąd zainicjowali powstanie przeciwko Izraelowi i libańskim chrześcijanom. Do 1975 roku obecność OWP stała się uciążliwa dla lokalnych mieszkańców, a chrześcijańskie milicje zaczęły w coraz większym stopniu angażować się w otwarty konflikt z bojownikami palestyńskimi.
Izraelska inwazja na Liban 1978 Po masakrze na drodze przybrzeżnej dokonanej przez bojowników palestyńskich w Tel Awiwie Izrael najechał Liban, aby wyprzeć OWP wzdłuż jego granicy, wywołując konflikt w południowym Libanie w 1978 roku, zwany Operacją Litani. Po tygodniu walk OWP wycofała się z południowego Libanu, a Izrael zwiększył swoje wsparcie dla Chrześcijańskiej Armii Południowego Libanu. W 1979 r. Saad Haddad proklamował utworzenie Państwa Wolnego Libanu przy wsparciu Izraela. Po wycofaniu się Izraela pod koniec operacji Tymczasowe Siły ONZ w Libanie (UNIFIL) zostały rozmieszczone wzdłuż granicy izraelsko-libańskiej.
Historia okupacji
Konflikt w południowym Libanie 1985–2000 W momencie ewakuacji podczas wojny libańskiej dowództwo SLA zostało przekazane w ręce Antoine’a Lahada, który dostał zgodę Izraela na utrzymanie strefy Jezzine na północ od pasa. Pierwsze lata okupacji były stosunkowo spokojne. Z czasem jednak libańskie grupy bojowników, na czele z Hezbollah, urosły w siłę i zaczęły podejmować ataki na obozy wojskowe IDF.
W dniu 27 lipca 1989 r. przywódca Hezbollahu w południowym Libanie, szejk Abdel Karim Obeid i dwóch jego współpracowników, zostali uprowadzeni ze swojego domu w Jibchit przez komandosów IDF. Nocny nalot zaplanował ówczesny minister obrony Icchak Rabin. W odpowiedzi Hezbollah ogłosił egzekucję pułkownika Higginsa, wyższego rangą amerykańskiego oficera współpracującego z UNIFIL, porwanego w lutym 1988 rokuMiddle East International No 356, 4 August 1989, Jim Muir pp. 3, 4.Middle East International No 356, 4 August 1989, Peretz Kidron p. 5..
16 lutego 1992 r. ówczesny przywódca Hezbollahu Abbas Musawi został zamordowany podczas ataku rakietami z helikopterów IDF. Celem zamachów było zastraszenie i ograniczenie działalności przywódców Hezbollahu z obawy o życie swoje i swoich rodzin.
W lipcu 1993 roku IDF rozpoczęło operację Accountability, która spowodowała rozległe zniszczenia w całym południowym Libanie, ale nie zakończyła działalności Hezbollahu.
11 kwietnia 1996 r. izraelska armia, marynarka wojenna i siły powietrzne rozpoczęły siedemnastodniowe bombardowanie południowego Libanu w ramach Operacji Grona Gniewu, w wyniku której zginęło 154 libańskich cywilów.
W latach 1985–2000 w walkach w południowym Libanie zginęło ogółem 256 izraelskich żołnierzy.Israel's Security Zone in Lebanon - A Tragedy? by Gal Luft, Middle East Quarterly September 2000, pp. 13–20. W 2020 roku Izrael uznał konflikt za wojnę i retrospektywnie nazwał go „kampanią w sprawie strefy bezpieczeństwa w Libanie”.
Wycofanie się Izraela 2000 Przed izraelskimi wyborami w maju 1999 r. premier Izraela Ehud Barak obiecał, że w ciągu roku wszystkie siły izraelskie wycofają się z południowego Libanu, rezygnując ze wsparcia dla Armii Południowego Libanu. Kiedy wysiłki negocjacyjne między Izraelem a Syrią, których celem było porozumienie pokojowe także między Izraelem a Libanem, nie powiodły się ze względu na syryjską kontrolę nad Libanem (do 2005 r.), Barak zrealizował swoja decyzje o wycofaniu wszystkich sil IDF do granic Izraela.
Całkowite wycofanie się Izraela poza Niebieską linię miało miejsce 24 maja 2000Norton, Augustus.R (2000). "Hizballah and the Israeli Withdrawal from Southern Lebanon". Journal of Palestine Studies. 30 (1): 22–35. doi:10.2307/2676479. JSTOR 2676479.. Armia Południowego Libanu wkrótce upadła, a większość oficerów i urzędników administracji uciekła wraz z rodzinami do Izraela, gdy Hezbollah wywierał presję na pozostałe jednostki. Do Galilei przybyło wtedy około 7000 uchodźców, w tym żołnierze Armii Południowego Libanu, urzędnicy Strefy Bezpieczeństwa i ich rodziny.
Zobacz też
Wojna Libańska Wojna domowa w Libanie Wojny izraelsko-arabskie Operacja Litani Operacja Grona Gniewu
Przypisy
Kategoria:Izrael w XX wieku Kategoria:Liban w XX wieku