Henryk Hewelt

Henryk Hewelt Henrik Héwelt (ur. 31 maja 1936 w Rębie, zm. 7 lipca 1995 w Gdyni) – kaszubski artysta ludowy, rzeźbiarz, gawędziarz i poeta.

Życiorys Urodził się 31 maja 1936 r. w Rębie k. Przodkowa na Kaszubach, jako syn Roberta i Waleski z domu Krefft. Tam też ukończył szkołę podstawową. Większość dorosłego życia spędził w Gdyni. Z wykształcenia (ukończył 3-letnią szkołę zawodową oraz 3-letnie liceum zawodowe) elektryk. Po ukończeniu szkoły zawodowej pracował w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Komunikacyjnym, następnie w Gromadzkiej Radzie Narodowej w Pomieczynie, w Stoczni Gdańskiej, a następnie przez 20 lat w firmie Polcargo w Gdyni.

Żonaty z Lidią z domu Smykla. Znał język kaszubski, polski, niemiecki i angielski.

Zmarł 7 lipca 1995 r. w Gdyni, pochowany na cmentarzu komunalnym przy ul. Spokojnej (sektor 21-13-5).

Twórczość Aktywność na polu sztuki ludowej zaczął wykazywać w latach 70., kiedy zajął się rzeźbą. Charakterystyczne dla Hewelta są drewniane płaskorzeźby i figurki o tematyce religijnej i wierzeń ludowych (tzw. „świątki”). Jak sam twierdził, inspirację czerpał z otaczającego świata. Jego rzeźby trafiły do kolekcji prywatnych i publicznych (m.in. Muzeum Narodowego w Gdańsku, Muzeum Rumi).

Oprócz rzeźby od lat 80. zaczął prezentować swoją twórczość słowną. W 1983 r. na łamach pomorskiego czasopisma „Pomerania” zadebiutował wierszem Dzéń Zôdëszny. Na łamach tego pisma ukazała się większa liczba jego wierszy. W kolejnych latach pojawiały się one m.in. w piśmie „Norda” i antologiach kaszubskiej poezji. Najwięcej wierszy wydano już pośmiertnie, dużą ich część zbierając w, wydanym już w 1996 r. tomiku Nie odińda bez pożegnaniô. Według Eugeniusza Pryczkowskiego napisał ponad 80 wierszy. Jednocześnie twórczość Hewelta jest szeroko wykorzystywana w konkursach poetyckich i w działalności edukacyjnej, trafiając również do podręczników języka kaszubskiego. W swej niedługiej twórczości poetyckiej Henryk Hewelt nieustannie dokonywał obrachunku z życiem, dziękował ziemi przodków, że dozwoliła mu wniknąć w głąb i poznać jej piękno.

W 1984 r. zaczął występować jako gawędziarz na Turnieju Gawędziarzy Ludowych Kaszub i Kociewia w Wielu, kilkukrotnie go wygrywając (1987, 1990, 1991, 1992). Gawędami dzielił się również w kaszubskojęzycznym programie telewizyjnym „Rodnô Zemia”. Jako gawędziarz Henryk Hewelt odznaczał się dużym humorem i satyrą, nacechowanymi życzliwym komizmem, ośmieszającym przywary i wady współczesnych Kaszubów.

Za swą twórczość gawędziarską, poetycką i rzeźbiarską artysta otrzymał wiele nagród i wyróżnień w różnego typu konkursach i przeglądach. Doceniony został także przez kolejnych dyrektorów WOK w Gdańsku, otrzymując z okazji Zjazdów Twórców Ludowych Ziemi Gdańskiej nagrody za „osiągnięcia twórcze i cenny wkład pracy w popularyzację współczesnej sztuki ludowej naszego regionu”.

Od 1978 r. członek Zrzeszenia Kaszubsko Pomorskiego. Od 1985 r. przez 8 lat prezes Gdańskiego Oddziału Stowarzyszenia Twórców Ludowych, a od 1990 r. członek Zarządu Głównego. Przez kilka lat prowadził szkółkę rzeźbiarstwa w Niemczech.

Publikacje Nie odińda bez pożegnaniô, Gdynia 1996 (I wyd.), Banino 2013 (II wyd.)

Odznaczenia Srebrny Krzyż Zasługi (1988) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1988)

Nagrody i wyróżnienia

wyróżnienie w kategorii rzeźba w VII Przeglądzie Twórczości Amatorskiej Ludzi Morza w Gdyni (1977) III nagroda w kategorii rzeźba w VIII Przeglądzie Twórczości Amatorskiej Ludzi Morza w Gdyni (1978) II miejsce w Giełdzie Twórców i Hobbystów w Gdyni (1980) wyróżnienie w X Przeglądzie Twórczości Amatorskiej Ludzi Morza w Gdyni (1980) II nagroda w kategorii rzeźba w XI Przeglądzie Twórczości Amatorskiej Ludzi Morza w Gdyni (1981) II miejsce w XII Przeglądzie Twórczości Amatorskiej Ludzi Morza w Gdyni (1982) II nagroda w kategorii rzeźba w XIII Przeglądzie Twórczości Amatorskiej Ludzi Morza w Gdyni (1983) III miejsce w X Konkursie Współczesnej Sztuki Ludowej Kaszub w Muzeum Historyczno-Etnograficznym w Chojnicach (1985) I miejsce w kategorii gawęd niepublikowanych w X Turnieju Gawędziarzy Ludowych Kaszub i Kociewia w Wielu (1987) wyróżnienie w konkursie „Szopka i obrzędy Bożego Narodzenia w plastyce ludowej” w WOK Gdańsk (1988) główna nagroda w konkursie im. Hieronima Derdowskiego w XIII Turnieju Gawędziarzy Ludowych Kaszub i Kociewia w Wielu (1990) I miejsce w VIII Turnieju Gawędziarzy Ludowych w ramach obchodów Dni Kwidzyna w Kwidzynie (1991) I miejsce w VIII Przeglądzie Kapel, Śpiewaków i Gawędziarzy Kaszubskich o „Złotego Tura” w Chojnicach (1992) I miejsce w kategorii nagród im. Józefa Bruskiego w XV Turnieju Gawędziarzy Ludowych w Wielu (1992)

Źródło:.

Upamiętnienie W 2013 r. Bibliotece Publicznej Gminy Przodkowo w Przodkowie nadano imię Henryka Hewelta.

Przypisy

Bibliografia

Śliwińska J., 10. rocznica śmierci Henryka Hewelta, „Gdinskô Klëka”, 2005 [dostęp 2024-02-07]. Schramke, G.: Procëm Smãtkòwi. Współczesna literatura kaszubska w latach 1981–2015, Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Instytut Kaszubski, Gdańsk, 2023, s. 54–55.

Kategoria:Członkowie Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego Kategoria:Kaszubscy pisarze Kategoria:Kaszubscy poeci Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu w Małym Kacku Kategoria:Polscy rzeźbiarze ludowi Kategoria:Urodzeni w 1936 Kategoria:Zmarli w 1995