thumb|thumbtime=142|start=94|Fragment kroniki filmowej przedstawiającej zamach, 1934 Aleksander I Karadziordziewić, (; ur. 16 grudnia 1888 w Cetynii, zm. 9 października 1934 w Marsylii) – ostatni władca Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców (1921–1929), następnie król Jugosławii (1929–1934), sprawujący władzę w sposób dyktatorski. Zamordowany w czasie oficjalnej wizyty we Francji z inspiracji chorwackich separatystów.

Życiorys Był synem Piotra I Karadziordziewicia i Zorki, księżniczki czarnogórskiej. Dzieciństwo spędził razem z ojcem na wygnaniu w Genewie, następnie od 1899 przebywał w Sankt Petersburgu, gdzie służył w carskim korpusie paziów. W latach 1914–1918 z nadania ojca pełnił urząd regenta, a w latach 1912–1918 kierował armią serbską jako naczelny wódz.

W pierwszych latach swego panowania był królem Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców (1921–1929). Aby wzmocnić jedność państwa, zmienił jego nazwę i 3 października 1929 roku proklamował powstanie nowego państwa o nazwie Jugosławia. Zmianie uległa nie tylko nazwa państwa, ale również jego podział administracyjny, zniesiono dotychczasowy podział na departamenty () a wprowadzono 9 banowin. Na arenie międzynarodowej prowadził politykę profrancuską. Kraj razem z Rumunią i Czechosłowacją tworzył wymierzoną w węgierski rewizjonizm małą Ententę. Wprowadził reformy w sądownictwie, szkolnictwie i kalendarzu, dążące do ujednolicenia nowego państwa. Konstytucja z 3 września 1931 roku legalizowała jego rządy. Aleksander był zwolennikiem silnej władzy centralnej oraz przeciwnikiem separatyzmu chorwackiego, choć starał się zachowywać dobre stosunki z Chorwatami. Król usiłował też zawrzeć porozumienie z Bułgarią. Pomimo metod autorytarnych jego rządy spotykały się z poparciem znacznej części społeczeństwa Jugosławii. Niemniej, likwidacja rządów parlamentarnych (rozwiązanie Skupsztiny), rozwiązanie partii politycznych i ścisła cenzura spowodowały opór społeczny, demonstrowany głównie pod hasłem: Precz z dyktaturą!. Zginął zamordowany we Francji przez Włada Czernozemskiego, wskutek zamachu Wewnętrznej Macedońskiej Organizacji Rewolucyjnej (VMRO) i chorwackich ustaszy (operacja „Miecz teutoński”). Pochowany w cerkwi św. Jerzego w Topoli.

Po jego śmierci rządy w imieniu nieletniego syna Aleksandra, Piotra objął regent, książę Paweł Karadziordziewić.

Odznaczenia Serbskie/jugosłowiańskie Wielki Mistrz Orderu Świętego Księcia Łazarza Wielki Mistrz Orderu Gwiazdy Jerzego Czarnego Wielki Mistrz Orderu Orła Białego Wielki Mistrz Orderu Korony Jugosłowiańskiej Wielki Mistrz Orderu Świętego Sawy Złoty Medal za Waleczności im. Milosa Obilicia Medal Pamiątkowy Wojny Serbsko-Bułgarskiej 1913 Medal Pamiątkowy Kampanii Albańskiej 1920

Zagraniczne Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Krzyż Wojenny (Belgia) Order Świętych Cyryla i Metodego (Bułgaria) Krzyż Wielki Orderu Świętego Aleksandra (Bułgaria) Krzyż Wielki Orderu Daniły I (Czarnogóra) Order Świętego Piotra (Czarnogóra) Order Lwa Białego I klasy (Czechosłowacja) Krzyż Wojenny Czechosłowacki (1914–1918) Krzyż Wielki Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Medal Wojskowy (Francja) Krzyż Wojenny ze srebrną palmą (Francja) Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) Krzyż Wojenny 1914-1918 (Grecja) Order Medżydów I klasy (Imperium Osmańskie) Order Osmana I klasy (Imperium Osmańskie) Medal Niepodległości (Imperium Osmańskie) Krzyż Wielki Orderu Słońca Peru Order Orła Białego (1921, Polska) Krzyż Wielki Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5 (12 grudnia 1923, Polska) Wielka Wstęga Orderu Odrodzenia Polski (Polska) Krzyż Wielki Orderu Wojskowego Chrystusa (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Wojskowego Avis (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Wojskowego Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia) Wstęga Trzech Orderów (1893, Portugalia) Order Świętego Andrzeja Apostoła (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Jerzego I klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny I klasy (Imperium Rosyjskie)) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława I klasy (Imperium Rosyjskie) Order Michała Walecznego I klasy (Rumunia) Krzyż Wielki Orderu Korony (Rumunia) Wielka Wstęga Orderu Słonia Białego (Syjam) Łańcuch Orderu Grobu Świętego w Jerozolimie (Watykan) Honorowy Rycerz Krzyża Wielkiego Orderu Łaźni (Wielka Brytania) Honorowy Rycerz Krzyża Wielkiego Królewskiego Orderu Wiktoriańskiego (Wielka Brytania) Medal Koronacyjny Króla Jerzego V (Wielka Brytania) Order Annuncjaty (Królestwo Włoch) Krzyż Wielki Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Królestwo Włoch) Krzyż Wielki Orderu Korony (Królestwo Włoch)

Zobacz też Šestojanuarska diktatura

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Aleksander I – król Jugosławii odznaczony orderem Virtuti Militari

Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Orderem Orła Białego (II Rzeczpospolita) Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Aleksander I Kategoria:Ludzie urodzeni w Cetynii Kategoria:Odznaczeni Królewskim Orderem Wiktoriańskim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym (Belgia) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym (Grecja) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym Czechosłowackim (1914–1918) Kategoria:Odznaczeni Medalem Waleczności (Serbia) Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojskowym (Francja) Kategoria:Odznaczeni Orderem Annuncjaty Kategoria:Odznaczeni Orderem Avis (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Chrystusa (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Daniły I Kategoria:Odznaczeni Orderem Grobu Świętego Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Jerzego Czarnego Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Jugosłowiańskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Rumunii Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Włoch Kategoria:Odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Białego Kategoria:Odznaczeni Orderem Łaźni Kategoria:Odznaczeni Orderem Medżydów Kategoria:Odznaczeni Orderem Michała Walecznego Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (Serbia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Osmana Kategoria:Odznaczeni Orderem Słonia Białego Kategoria:Odznaczeni Orderem Słońca Peru Kategoria:Odznaczeni Orderem św. Sawy Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Księcia Łazarza Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Piotra Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętych Cyryla i Metodego Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętych Maurycego i Łazarza Kategoria:Odznaczeni Orderem Zbawiciela Kategoria:Odznaczeni Wstęgą Trzech Orderów Kategoria:Władcy Serbii i Jugosławii Kategoria:Zamordowani monarchowie Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Zmarli w 1934 Kategoria:Ofiary zabójstw we Francji Kategoria:Europejscy regenci