Tadeusz Jan Burke – właściwie Tadeusz Burka (ur. 27 listopada 1903 we Lwowie, zm. 3 stycznia 1983 w Katowicach) – tancerz, choreograf, pedagogSłownik biograficzny teatru polskiego 1910-2000, t. III, str. 134, wyd. Instytut Sztuki PAN, 2018, ISBN: 9788363877965.
Życiorys Był synem Franciszka (naczelnika wydziału w Dyrekcji Kolei we Lwowie) oraz Matyldy z d. Stein. Był bratem aktorki - Janiny Burke-Bieleckiej (ur. 5 VIII 1918 we Lwowie – zm. 4 V 1982 w Budapeszcie). Ukończył gimnazjum i szkołę baletową przy Teatrze Wielkim we Lwowie. W latach 1923–28 występował w zespole baletowym Opery Lwowskiej, potem kierował Szkołą Baletową Stanisława Faliszewskiego przy lwowskiej Operze. Po likwidacji opery lwowskiej., w 1931 pracował jako urzędnik na poczcie, a równocześnie prowadził amatorskie zespoły baletowe oraz kursy tańca dla młodzieży a także brał udział w przedstawieniach operowych organizowanych w latach trzydziestych przez Romana Wragę w wielu miastach prowincjonalnych. Lata II wojny światowej przeżył we Lwowie. Tutaj w latach 1939-41 był solistą Państwowego Ukraińskiego Teatru Opery i Baletu. W czasie okupacji niemieckiej pracował fizycznie. Od września 1944 powrócił do pracy w operze ukraińskiej na stanowisko tancerza-solisty.
W sierpniu 1945 przyjechał do Katowic z zespołem Polskiego Teatru Dramatycznego i na sezon 1945/46 został zaangażowany przez Bronisława Dąbrowskiego w charakterze choreografa Teatru Śląskiego współpracując również z istniejącą przy tym teatrze Szkołą Dramatyczną. W Teatrze Śląskim opracował choreografię do sztuki Moja siostra i ja Hemara oraz Jak w bajce Krzemińskiego.
W grudniu 1945 został zaangażowany do Opery Katowickiej w Bytomiu w charakterze solisty baletu i asystenta baletmistrza. Adam Didur – kierujący tą Operą - powierzył mu organizację zespołu baletowego. Później pełnił tu funkcję kierownika baletu i choreografa. W Operze Śląskiej w Bytomiu pracował do 30 listopada 1968, kiedy przeszedł na emeryturę.
W Operze Śląskiej tańczył role: Satyra i Cerbera (Pan Twardowski Ludomira Różyckiego, 1948) Leśnego Bożka i Chłopca (Swantewit Piotra Perkowskiego, 1949) Stolnika i Gireja (Fontanna Bachczyseraju Borisa Asafjewa, 1951) Mistrza ceremonii (Kopciuszek Siergiej Prokofjewa, 1953) Sułtana (Szeherezada Nikołaja Rimskiego-Korsakowa, 1955) Pan Twardowski (Pan Twardowski L. Różyckiego, 1957) Kacpra (Królewski błazen Tomasza Kiesewettera, 1958) Doktora Sztalbauma (Dziadek do Orzechów Piotra Czajkowskiego, 1959) Ojca i Swata (Szurale Jarullina Fariol, 1960) Klaudiusza i Frolla (Esmeralda Cesare Pugni, 1961) Escalusa i Brata Laurentego (Romeo i Julia Siergiej Prokofjewa, 1962) Króla Zygmunta Starego (Stańczyk Tadeusza Gryglewskiego, 1964).
Opracował choreografię m.in. do: Strasznego dworu Stanisława Moniuszki, 1952 Bolesława Śmiałego L. Różyckiego, 1957 Balu maskowego Giuseppe Verdiego, 1958 Traviaty G. Verdiego, 1959 Wesela Figara W. A. Mozarta, 1959 Hrabina S. Moniuszki Mocy przeznaczenia G. Verdiego, 1961 Otella G. Verdiego, 1964 Don Juana Wolfganga Amadeusza Mozarta, 1964.
W 1952 był choreografem Zespołu Pieśni i Tańca Marynarki Wojennej w Gdyni. W 1957 uzyskał dyplom ukończenia wyższych studiów pedagogicznych w zakresie tańca. Uczył tańca klasycznego i charakterystycznego najpierw w Średniej Szkole Baletowej prowadzonej przez Tacjannę Wysocką w Sosnowcu a od 1959 w Średniej Szkole Baletowej w Bytomiu.
Jako choreograf współpracował z kilkoma teatrami dramatycznymi. W Teatrze Śląskim w Katowicach opracował choreografię m.in. do przedstawień: Dom lalki (Nora) (Henryka Ibsena), 1955 Bal manekinów (Brunona Jasieńskiego, 1957 Wesele Figara (W. A. Mozarta), 1958 Kawaler z księżyca (Franciszka Bohomolca, 1961 Wesele (Stanisława Wyspiańskiego), 1964 Popas króla jegomości ( Adama Grzymały-Siedleckiego), 1965.
W Teatrze Ziemi Rzeszowskiej do Balu złodziejaszków Jean Anouilha, 1957. W Teatrze Zagłębia w Sosnowcu n.p. do Rzymskiej kurtyzany Marina Držića, 1958 oraz Henryka VI na łowach Wojciecha Bogusławskiego, 1965.
Jako choreograf współpracował też systematycznie z teatrami dramatycznymi, głównie Teatrem im. Wyspiańskiego w Katowicach, Teatrem Zagłębia w Sosnowcu oraz Teatrem Nowym w Zabrzu. Opracował m.in. Skalmierzanki (Jana Nepomucena Kamińskiego), Dwanaście krzeseł (Ilji Ilfa i Jewgienija Pietrowa), Dom Bernardy Alba (Federico Garcia Lorca), Fircyk w zalotach (Franciszka Zabłockiego). Współpracował także z Zespołem Pieśni i Tańca "Śląsk", a od 1980 do końca życia prowadził Zespół Pieśni i Tańca "Opole". Zespół zdobywał liczne nagrody w czasie występów w kraju i za granicą, m.in. w Holandii.
"Sztuka taneczna Tadeusza Burke – napisano w programie jubileuszowym Opery Śląskiej – opiera się na mocnym fundamencie tańca klasycznego, którego jest doskonałym znawcą. Na scenie daje postacie wytworne, szlachetne, wyraziste w rysunku dramatycznym, koncepcyjnie przemyślane i pogłębione (...) Położył on wielkie zasługi wokół rozwoju kultury tanecznej nie tylko w Operze Śląskiej, ale w ogóle w śląskim Zagłębiu Przemysłowym".
Przypisy
Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Polscy tancerze baletowi Kategoria:Polscy choreografowie Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Pedagodzy baletu Kategoria:Ludzie związani z Katowicami Kategoria:Ludzie związani z Bytomiem Kategoria:Urodzeni w 1903 Kategoria:Zmarli w 1983