Jáchym Topol (ur. 4 sierpnia 1962 w Pradze) – czeski prozaik, poeta i publicysta. Syn dramaturga i poety Josefa Topola, brat kompozytora, muzyka rockowego i pisarza .
Życiorys Debiutował w 1981 tomikiem wierszy ogłoszonych w samizdacie, w latach 80. pisywał w prasie podziemnej. Za działalność opozycyjną był w okresie komunizmu wielokrotnie aresztowany, przebywał również w szpitalu psychiatrycznym. W 1988 jako pierwszy podpisał manifest założycielski monarchistycznego ruchu (České děti) pt. „Powrót króla” i został działaczem tej inicjatywy. Współtwórca i redaktor magazynów literackich „” (1985–1993) i „Respekt” (1990–2007). Pracował w redakcji dziennika „Lidové noviny” (2009–2011). Tłumaczył również z angielskiego legendy i pieśni Indian i Eskimosów północnoamerykańskich.
W 1994 opublikował swoją pierwszą powieść – Siostrę, postmodernistyczną kronikę przemian zachodzących w Czechosłowacji na przełomie lat 80. i 90. W niektórych jej fragmentach Topol nawiązuje do Śmierci na kredyt Louisa-Ferdinanda Céline'a, ale również do tworów kultury masowej. Inne jego powieści to m.in. Nocna praca (2001) oraz Strefa cyrkowa (2005). Z kolei Supermarket bohaterów radzieckich jest zapisem podróży do domu polskiego pisarza Andrzeja Stasiuka. Jego utwory poetyckie są publikowane w wielu krajach, także w Polsce, m.in. w antologiach Czeski underground. Wybór tekstów z lat 1969-1989 (2008), Gdyby wiersze miały drzwi. Antologia młodszej poezji czeskiej ostatnich lat (2005) oraz Maść przeciw poezji (2008) Leszka Engelkinga. W 2008 pisarz był stypendystą Deutscher Akademischer Austauschdienst w Berlinie, a w 2015 otrzymał międzynarodową nagrodę literacką Vilenica.
Publikacje Eskymáckej pes (samizdat 1981), tom wierszy Miluju tě k zbláznění (1991), zbiór wierszy obejmujący trzy tomy samizdatowe, przekład polski Kocham cię jak wariat V úterý bude válka (1992), tom wierszy Sestra (1994), powieść, przekład polski Siostra Výlet k nádražní hale (2004), opowiadanie, przekład polski (edycja czasopiśmiennicza) Wycieczka do hali dworcowej Anděl (1995), powieść, przekład polski Anioł Trnová dívka. Příběhy severoamerických Indiánů (wybór indiańskich i eskimoskich legend i pieśni, 1997) Noční práce (2001), powieść, przekład polski Nocna praca Supermarket sovětských hrdinů (2004), kronika podróży, esej, przekład polski Supermarket bohaterów radzieckich (2005) Cesta do Bugulmy (2005), sztuka teatralna, przekład polski Droga do Bugulmy (2006) Kloktat dehet (2005), powieść, przekład polski Strefa cyrkowa (2008) Chladnou zemi (2009), powieść, przekład polski Warsztat diabła (2013) Citlivý člověk (2017), powieść, przekład polski Wrażliwy człowiek (2019)
Ekranizacje Anioł i Siostra zostały zekranizowane: Anděl Exit (2000, Anioł wyjście, reż. Vladimír Michálek, scenariusz Vladimír Michálek i Jáchym Topol), Sestra (2008, Siostra, scenariusz i reż. Vít Pancíř).
Przekłady polskie Na język polski jego utwory tłumaczyli Leszek Engelking (wiersze, Siostra, Nocna praca, Supermarket bohaterów radzieckch, Droga do Bugulmy, Strefa cyrkowa, Warsztat Diabła), Marcin Babko (Anioł, Wycieczka do hali dworcowej), Jarosław Malicki (wiersze), Anna Janyško (Kocham cię jak wariat) i Dorota Dobrew (Wrażliwy człowiek).
Odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (2025)
Przypisy
Kategoria:Czescy pisarze Kategoria:Czescy poeci XX wieku Kategoria:Czescy prozaicy Kategoria:Laureaci Nagrody Vilenica Kategoria:Ludzie urodzeni w Pradze Kategoria:Monarchiści Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Pisarze związani z Pragą Kategoria:Stypendyści DAAD Kategoria:Urodzeni w 1962