Franciszek Ksawery Wierzchleyski, w pisowni uwspółcześnionej WierzchlejskiOryginalną pisownię można znaleźć w jego epitafium z popiersiem w kaplicy Najświętszego Sakramentu w katedrze lwowskiej (), w jego podpisie (portret z podpisem), w oficjalnym wykazie stanowisk () i u Karola Estreichera (). Uwspółcześnianie pisowni nazwisk postaci historycznych dotyczy osób, które żyły do roku 1800 (Słownik ortograficzny języka polskiego, PWN, Warszawa 1992)., herbu Berszten II (ur. 1 grudnia 1803 w Porębie Małej, zm. 17 kwietnia 1884 we Lwowie) – polski duchowny rzymskokatolicki, biskup diecezjalny przemyski a potem arcybiskup metropolita lwowski.
Życiorys Urodził się w rodzinie ziemiańskiej. Syn Pawła i Anny z DobrzańskichFranciszek Ksawery Eligiusz Wierzchleyski z Gaszyna h. Berszten (II) – M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego - online [25.12.2019]. Ukończył szkołę ludową w Nowym Sączu i liceum w TarnowieParlament Österreich Republik, Franz Adlgasser, Kurzbiografie Wierzchlejski (Wierzchleyski), Franciszek Ksawery Ritter von - Parlamentarier 1848-1918 online [10.12.2019]. Następnie uczył się w Wiedeńskim Konwikcie Miejskim (1821–1825)Tadeusz Aleksander, Życie i działalność kościelna arcybiskupa Franciszka Ksawerego Wierzchlejskiego (1803–1884), w: "Rocznik Sądecki" t. 39, 2011, s. 128-147. Po ukończeniu szkoły z wynikiem celującym i uzyskaniu święceń kapłańskich w 1826 z rąk biskupa tynieckiego Grzegorza Tomasza ZiegleraFranciszek Ksawery Wierzchleyski w bazie catholic-hierarchy.org (ang.) [dostęp 2012-02-19] uzupełniał studia teologiczne w latach 1826–1828 w Wyższym Instytucie Kształcenia Księży Diecezjalnych (Frintaneum) w Wiedniu. Przygotowywał się tam do doktoratu z teologii, studia jednak przerwał.
Wykładowca z zakresu Starego i Nowego Testamentu w Instytucie Teologicznym OO. Bernardynów w Kalwarii Zebrzydowskiej (1828–1829)Piotr Nitecki, Biskupi kościoła w Polsce, Warszawa 1992, s. 221–222 i Lwowie (1829–1834). Następnie proboszcz parafii Gołogory (pow. złoczowski) i dziekan złoczowski (1834–1845). Następnie był kanonikiem kapituły lwowskiej i inspektorem szkół ludowych w diecezji lwowskiej (1845–1846).
Biskup diecezjalny przemyski w latach 1846–1860Piotr Nitecki, Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny, wyd. II poprawione i uzupełnione, s. 478-479.. 27 lipca 1846 został mianowany biskupem diecezjalnym diecezji przemyskiej. Sakrę biskupią przyjął 4 października 1846, a ingres do katedry odbył 8 listopada 1846. Aktywny politycznie w okresie Wiosny Ludów, był posłem na Sejm Ustawodawczy w Wiedniu i Kromieryżu (25 lipca 1848 – 7 marca 1849), wybranym z okręgu wyborczego miasto PrzemyślJózef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim – 1848–1918, Warszawa 1996, s. 350.. W parlamencie należał do „Stowarzyszenia” skupiającego demokratycznych posłów polskichProtokoły Koła Polskiego w wiedeńskiej Radzie Państwa (lata 1867–1868), oprac. Zbigniew Fras i Stanisław Pijaj, Kraków 2001, s. 27..
Arcybiskup metropolita lwowski w latach 1860–1884. 23 marca 1860 został przeniesiony na urząd arcybiskupa metropolity lwowskiego a ingres do katedry odbył 16 września 1860. W swojej diecezji wspierał rozwój szkolnictwa ludowego i seminarium duchownego. Jako wirylista był posłem do Sejmu Krajowego Galicji (1861-1884). Był prezesem Instytutu Ubogich Chrześcijan we Lwowie. Spośród hierarchów galicyjskich wyróżniał się lojalnością wobec władz austriackich. Od 18 kwietnia 1861 do 17 kwietnia 1884 był dożywotnim członkiem austriackiej Izby Panów. Pełnił honorowe godności: asystenta tronu papieskiego, prałata domowego Jego Świątobliwości oraz hrabiego rzymskiegoNekrolog ks. abp. F. K. Wierzchlejskiego, „Gazeta Lwowska” nr 90 z 18 kwietnia 1884, s. 1. Był także austriackim tajnym c.k. radcą i Kawalerem Wielkiego Krzyża Orderu Leopolda.
Przypisy
Bibliografia Tadeusz Aleksander, Życie i działalność kościelna arcybiskupa Franciszka Ksawerego Wierzchlejskiego (1803–1884), w: "Rocznik Sądecki", t. 39, 2011, s. 128-147 Sądecka Biblioteka Cyfrowa - wersja elektroniczna
Linki zewnętrzne Publikacje Franciszka Ksawerego Wierzchleyskiego w bibliotece Polona [dostęp 2021-12-22]
Kategoria:Biskupi przemyscy (Kościół rzymskokatolicki) Kategoria:Biskupi lwowscy (Kościół łaciński) Kategoria:Członkowie Centralnej Rady Narodowej Kategoria:Honorowi obywatele Przemyśla (zabór austriacki) Kategoria:Galicyjscy biskupi rzymskokatoliccy Kategoria:Kanonicy lwowskiej kapituły katedralnej Kategoria:Polska szlachta Kategoria:Posłowie do Sejmu Ustawodawczego w Wiedniu w 1848 roku Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji I kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji II kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji III kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji IV kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji V kadencji Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Leopolda (Austria) Kategoria:Urodzeni w 1803 Kategoria:Zmarli w 1884