Anna Szałaśna (ur. 31 października 1926 w Chryplinie, zm. 18 lutego 2026 w Warszawie) – była więźniarka obozów Auschwitz II-Birkenau i Ravensbrück, etnomuzykolożka, kierowniczka Zbiorów Fonograficznych Instytutu Sztuki PAN.
Życiorys
Urodziła się w bogatej rodziny mieszczańskiej i spędziła dzieciństwo w Chryplinie. Przeprowadziła się z rodziną do Stanisławowa, gdzie uczyła się w szkole powszechnej i gry na fortepianie w szkole muzycznej. Następnie, jako dziewięciolatka, w związku ze zmianą pracy przez ojca, przeprowadziła się do Lwowa, gdzie skończyła Szkołę Marii Magdaleny i konserwatorium muzyczne im. K. Szymanowskiego. Naukę w gimnazjum w Toruniu, do którego przeprowadziła się w 1939, przerwał wybuch II wojny światowej.
Na początku wojny, w wyniku ostrzelania pociągu, którym jechała do Warszawy, została ranna. Amputowano jej nogę. Odtąd nosiła protezę nogi. Po rekonwalescencji zamieszkała z bliskimi u krewnych w Radogoszczy. Po aresztowaniu przez gestapo z powodu listu wysłanego do uwięzionego brata i więzieniu w Tarnowie w 1943 trafiła do Auschwitz II-Birkenau, następnie do Ravensbrück, gdzie od 1944 pracowała w fabryce Siemensa. W kwietniu 1945 wyjechała do Szwecji w ramach programu pomocy ofiarom nazizmu. Po kwarantannie przez rok pracowała w fabryce kaloszy Tretorna w Helsingborgu. Po latach chętnie dzieliła się wspomnieniami z okresu wojny, spotykając się m.in. z młodzieżą.
Po powrocie do Polski w 1946 skończyła liceum dla dorosłych w Szczecinie, gdzie mieszkała. Po maturze (1948) przeniosła się do Poznania. Tam pod kierunkiem Mariana Sobieskiego studiowała muzykologię. Brała udział w Akcji Zbierania Folkloru Muzycznego jako transkrybentka Pracowni Muzyki Ludowej w Poznaniu. Następnie, od 1954, porządkowała i opracowywała zebrane materiały. Była też kierowniczką zespołu prowadzącego badania terenowe w województwie płockim. Naukowo interesowała się Mazowszem Rawskim i Płockim oraz Bieszczadami.
Po przeprowadzce do Warszawy (1959), gdzie mieszkała do końca życia, zaczęła współpracę z Instytutem Sztuki PAN. Wraz z Jadwigą i Marianem Sobieskimi współtworzyła audycje w Polskim Radiu popularyzujące folklor muzyczny polskiej wsi. Wraz z Adamem Wągrodzkim od 1976 kierowała Archiwum Fonograficznym w Instytucie Sztuki PAN.
Była jurorką Ogólnopolskiego Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym nad Wisłą. Zasiadała w jury wielu wydarzeń folklorystycznych. Współpracowała z Polskim Radiem.
Upamiętnienie W 2020 powstał film Wigilie Anny Szałaśnej w reżyserii Grzegorza Gajewskiego.
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 2026 Kategoria:Polscy etnomuzykolodzy Kategoria:Absolwenci Konserwatorium Lwowskiego Kategoria:Polscy więźniowie KL Auschwitz Kategoria:Więźniowie KL Ravensbrück