SM UB-50 – niemiecki okręt podwodny z okresu I wojny światowej, jedna z 96 zbudowanych jednostek typu UB III. Okręt miał wyporność 516 ton w położeniu nawodnym i 651 ton pod wodą, a jego główną bronią było 10 torped o kalibrze 500 mm wystrzeliwanych z pięciu wyrzutni. Napędzana silnikami wysokoprężnymi i elektrycznymi jednostka rozwijała prędkość 13,6 węzła na powierzchni i 8 węzłów w zanurzeniu, osiągając zasięg nawodny wynoszący 9040 Mm przy prędkości 6 węzłów (i 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą).
UB-50 został zwodowany 6 stycznia 1917 roku w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu, a do służby w Kaiserliche Marine wcielono go 12 lipca 1917 roku. Przebazowany na Morze Śródziemne został nominalnie wcielony w skład Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine pod nazwą SM U-81, pływając w składzie . W czasie służby operacyjnej okręt odbył siedem patroli bojowych, podczas których zatopił 39 statków o łącznej pojemności BRT i pancernik o wyporności 16 350 ton, a siedem statków o łącznej pojemności BRT zostało uszkodzonych. SM UB-50 został poddany Wielkiej Brytanii w styczniu 1919 roku w wyniku podpisania rozejmu w Compiègne, a następnie złomowany.
Projekt i budowa Wydane w kwietniu 1915 roku przez Inspektorat U-Bootów memorandum wzywało kierownictwo Cesarskiej Marynarki Wojennej do zaprojektowania i budowy uproszczonego typu okrętu podwodnego, który miał zostać wykorzystany w działaniach blokadowych Wielkiej Brytanii. Budowa dużych, oceanicznych okrętów podwodnych trwała zbyt wiele czasu, podobnie jak używanych do ich napędu silników wysokoprężnych o dużej mocy, co powodowało duży niedobór jednostek tej klasy w niemieckiej flocie. Wznowienie na początku 1916 roku nieograniczonej wojny podwodnej sprawiło, że konieczne stało się opracowanie średniej wielkości okrętu podwodnego uzbrojonego w torpedy, który można było szybko zbudować. Przybrzeżne okręty typu UB II były zbyt słabo uzbrojone i miały niewystarczający zasięg, przez co ich użycie ograniczone było przeważnie do wód Morza Północnego i kanału La Manche, natomiast nowo projektowane torpedowe okręty podwodne musiały być zdolne do operowania wokół Wysp Brytyjskich i na Morzu Śródziemnym. Zrezygnowano z wcześniejszego schematu prostych jednostek jednokadłubowych z zewnętrznymi zbiornikami balastowymi na rzecz konstrukcji dwukadłubowej.
Projekt nowego okrętu podwodnego średniej wielkości oparto na konstrukcji udanych podwodnych stawiaczy min typu UC II. Dziobowej części okrętu nadano nowy profil, a szyby minowe zastąpiono przedziałem torpedowym z czterema wewnętrznymi wyrzutniami torped; powiększono również wyposażony w dwa peryskopy kiosk. Znacznie została powiększona moc silników spalinowych i elektrycznych, jak również pojemność zbiorników paliwa, jednak odbyło się to kosztem zmniejszenia o 40% wielkości baterii akumulatorów i o blisko 30% ich pojemności w stosunku do , przez co spadła prędkość podwodna i zasięg. Okręty charakteryzowały się doskonałą manewrowością i krótkim czasem zanurzania wynoszącym 30 sekund. Budowa okrętów o nadanym przez Inspektorat U-Bootów numerze projektu 44, zwanych później typem UB III, miała rozpocząć się po zrealizowaniu przez stocznie kontraktów na budowę jednostek typu UB II i UC II, czyli najwcześniej wiosną 1917 roku.
Przyszły UB-50 zamówiony został 20 maja 1916 roku jako jednostka z liczącej 24 jednostki I serii okrętów typu UB III. Powstał w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu jako jeden z 26 okrętów typu UB III zbudowanych w tej wytwórni. UB-50 otrzymał numer stoczniowy 295 (Werk 295). Stępkę okrętu położono w 1916 roku, a zwodowany został 6 stycznia 1917 roku. Koszt budowy okrętu wyniósł 3 mln 276 tys. marek.
Dane taktyczno-techniczne mały|lewo|alt=Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu podwodnego UB-110|Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu SM UB-50 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 55,3 metra, szerokość 5,8 metra i zanurzenie 3,68 metra. Kadłub sztywny miał 40,1 metra długości i 3,9 metra szerokości. Podzielony był grodziami na następujące przedziały (od dziobu): przedział torpedowy, pomieszczenia załogi, centrala, pomieszczenia załogi, przedział silników spalinowych, przedział silników elektrycznych oraz rufowy przedział torpedowy. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 8,25 metra. Dziób jednostki przystosowany był do przecinania sieci przeciwpodwodnych. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 516 ton, a w zanurzeniu 651 ton.
Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne MAN S6V35/35 o łącznej mocy 809 kW (1100 KM) przy 450 obr./min, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym SSW o łącznej mocy 580 kW (788 KM) przy 362 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby o średnicy 1,4 metra każda. Jednostka wyposażona była w dwa stery kierunku i dwa podwójne stery głębokości. Okręt osiągał prędkość 13,6 węzła na powierzchni i 8 węzłów w zanurzeniu. Zasięg wynosił 9040 Mm przy prędkości 6 węzłów w położeniu nawodnym oraz 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą. Zbiorniki mieściły 75 ton paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów po 62 ogniwa, zlokalizowanych pod przednim i tylnym pomieszczeniem mieszkalnym załogi. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów, a czas wykonania manewru zanurzenia 30 sekund.
Głównym uzbrojeniem okrętu było pięć wewnętrznych wyrzutni torped kalibru 500 mm: cztery dziobowe i jedna na rufie, z łącznym zapasem 10 torped. Broń artyleryjską stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 8,8 cm TK C/08 L/30, z zapasem amunicji wynoszącym od 160 do 296 naboi. Okręt wyposażony był w dwa peryskopy: wachtowy i bojowy. Wyposażenie ratownicze stanowiła umieszczona na pokładzie łódź ratunkowa.
Załoga okrętu składała się z trzech oficerów oraz 31 podoficerów i marynarzy.
Służba 1917 rok SM UB-50 został wcielony do służby w Kaiserliche Marine 12 lipca 1917 roku. Dowództwo okrętu objął kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant) , wcześniej dowodzący UC-14 i UC-20. Po okresie szkolenia okręt otrzymał rozkaz udania się na Morze Śródziemne i 28 sierpnia wyruszył z Kilonii w długi rejs w kierunku austro-węgierskich baz.
8 września na Oceanie Atlantyckim (na pozycji ) okręt zatrzymał i po ewakuacji załogi zatopił zbudowany w 1895 roku amerykański drewniany czteromasztowy szkuner „William H. Clifford” o pojemności 1593 BRT, płynący z Hawru do Nowego Jorku. 12 września w odległości 18 Mm na północny zachód od U-Boot zatrzymał zespół składający się ze zbudowanego w 1914 roku brytyjskiego holownika HS 3 (121 BRT) i płynącej na jego holu barki Rb 10, przewożącej zapasy wojenne z Wysp Brytyjskich do Iraku; obie jednostki po zejściu załóg zostały zatopione za pomocą ładunków wybuchowych. Nazajutrz na tych samych wodach załoga UB-50 zatrzymała i zatopiła dwa portugalskie żaglowce: zbudowany w 1897 roku „Gomizianes Da Graça Odemira” o pojemności 32 BRT, który wypłynął z i pochodzący z 1847 roku „Correiro De Sines” (32 BRT). 14 września w odległości 15 Mm na południowy zachód od Przylądka Sines ten sam los spotkał zbudowany w 1872 roku portugalski trzymasztowy szkuner „Sado” o pojemności 196 BRT, płynący z ładunkiem żelaza i wina z Malagi do Lizbony. 18 września w odległości 8 Mm na południowy zachód od U-Boot storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1895 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Polar Prince” o pojemności 3611 BRT, transportujący węgiel ze Milford Haven na Maltę (na pozycji ; z załogi nikt nie zginął, jedynie kapitan został wzięty do niewoli). Dwa dni później lista wojennych osiągnięć załogi okrętu podwodnego powiększyła się o dwa parowce: zbudowany w 1881 roku uzbrojony brytyjski „Fabian” o pojemności 2246 BRT, płynący z ładunkiem drobnicy z Almeríi do Liverpoolu, storpedowany bez ostrzeżenia i zatopiony w odległości 30 Mm na północny zachód od Przylądka Spartel (na pozycji , w wyniku ataku śmierć poniosło trzech marynarzy) i pochodzący z 1912 roku włoski „Goffredo Mameli” (4124 BRT), płynący z ładunkiem rudy żelaza w konwoju z Włoch przez Gibraltar do Wielkiej Brytanii, zatopiony w ataku torpedowym w odległości 45 Mm na południowy zachód od Przylądka Spartel (na pozycji , na pokładzie zginęło pięciu członków załogi). 22 września po wpłynięciu na wody Morza Śródziemnego UB-50 zatopił w pobliżu Oranu dwa kolejne parowce: zbudowany w 1916 roku norweski „John Knudsen” o pojemności 1670 BRT, płynący z ładunkiem węgla z Cardiff do Oranu (na pozycji , w wyniku ataku śmierć poniósł jeden marynarz) oraz pochodzący z 1889 roku grecki „Alkyon” (2464 BRT),transportujący węgiel na trasie Newcastle upon Tyne – Palermo (obyło się bez strat w ludziach). 26 września na południe od Sardynii załoga U-Boota zatrzymała i zatopiła zbudowany w 1916 roku włoski żaglowiec „Ciro” o pojemności 296 BRT.
30 września U-Boot wszedł w skład (niem. U-Flottille Pola). Okręt nominalnie wcielono do K.u.K. Kriegsmarine pod nazwą SM U-81, jednak załoga pozostała niemiecka.
28 października okręt zatopił w atakach torpedowych dwa parowce: na południe od Sardynii zbudowany w 1875 roku włoski „Senegal” o pojemności 845 BRT (na pozycji ; w wyniku ataku zginęło dwóch marynarzy) oraz pochodzący z 1901 roku francuski „Marc Fraissinet” (3060 BRT), płynący z Marsylii do Bizerty z ładunkiem drewna, amunicji i siana; atak miał miejsce w odległości 15 Mm na północ od Tabarki na pozycji , a na pokładzie statku śmierć poniosła jedna osoba. 1 listopada na pozycji UB-50 storpedował zbudowany w 1906 roku brytyjski parowiec „Margam Abbey” o pojemności 4367 BRT, płynący z ładunkiem węgla z Cardiff do Aleksandrii. Uszkodzony statek, na którym w wyniku ataku zginęło dwóch marynarzy został sztrandowany w pobliżu , jednak ostatecznie uległ zniszczeniu. 4 listopada w odległości 42 Mm na północny zachód od Przylądka Bon (na pozycji ) okręt podwodny storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1906 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Antaeus” o pojemności 3061 BRT, płynący pod balastem z Malty do Bizerty (nikt nie zginął, a kapitan został wzięty do niewoli). Następnego dnia na tych samych wodach (na pozycji ) U-Boot storpedował zbudowany w 1902 roku brytyjski parowiec „Amberton” o pojemności 4556 BRT, który sztrandowano nieopodal Collo (na pokładzie nikt nie zginął, a statek podniesiono w grudniu 1919 roku). 9 listopada na pozycji UB-50 zatopił bez strat w załodze płynący z Manili do Barcelony zbudowany w 1896 roku amerykański parowiec „Rizal” o pojemności 2744 BRT.
19 grudnia u wschodnich wybrzeży Sycylii załoga U-Boota zatrzymała i zatopiła zbudowany w 1913 roku włoski drewniany szkuner „S. Giuseppe B.” o pojemności 96 BRT (na pozycji ). 21 grudnia w odległości 50 Mm na północny wschód od (na pozycji ) okręt podwodny storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1917 roku uzbrojony brytyjski parowiec „City Of Lucknow” o pojemności 8293 BRT, przewożący ładunek drobnicy z Glasgow do Kalkuty (obyło się bez strat w załodze). 25 grudnia na przybrzeżnych wodach między Algierem a Bizertą UB-50 zatopił ogniem artyleryjskim zbudowany w 1884 roku włoski bark z żelaznym kadłubem „Sant’ Antonio” (843 BRT).
1918 rok Na początku 1918 roku niemieckie siły podwodne na Morzu Śródziemnym przeszły reorganizację, w wyniku której Flotylla Pola została podzielona na dwie części: I Flotylla w Poli (niem. I. U-Flottille Mittelmeer) i II Flotylla w Cattaro (II. U-Flottille Mittelmeer), a UB-50 znalazł się w składzie tej drugiej. W tym roku w miejsce działa kalibru 8,8 cm zamontowano działo kalibru 10,5 cm Utof C/16 L/45 (zapas pocisków wynosił od 108 do 192).