Kaiser – amerykańska marka i zarazem model samochodu osobowego klasy wyższej średniej, produkowanego w latach 1946–1955 roku w USA przez koncern Kaiser-Frazer, później Kaiser Motors. Pod marką Kaiser produkowano tylko jeden model samochodu, w ramach dwóch generacji, noszący w różnych odmianach i latach nazwy: Manhattan, Virginian, Dragon i Carolina lub oznaczenia: Special, Custom i DeLuxe. Wyprodukowano łącznie niecałe 0,5 miliona egzemplarzy. Model ten po 1955 roku jeszcze był produkowany do 1962 roku w Argentynie jako Kaiser Carabela. Osobno produkowano pod amerykańską marką Kaiser tylko małoseryjny samochód sportowy Kaiser-Darrin.

Pierwsza generacja

Powstanie marki Markę Kaiser utworzył w USA tuż po II wojnie światowej przemysłowiec , który wraz z Josephem Frazerem założył koncern Kaiser-Frazer. Drugą utworzoną wówczas marką koncernu był bardziej luksusowy Frazer, przy czym oba samochody były pokrewne konstrukcyjnie. Początkowo pracowano nad nowoczesnym samochodem średniej wielkości z przednim napędem i tylnym zawieszeniem na drążkach skrętnych, o oznaczeniu K-85 od mocy silnika, lecz z powodu problemów technicznych i wysokich kosztów opracowania ostatecznie zdecydowano się w maju 1946 roku na tradycyjną konstrukcję z tylnym napędem, zunifikowaną z droższym Frazerem. Zbudowano tylko sześć prototypów samochodu przednionapędowego, który różnił się od ostatecznego modelu m.in. mniejszą długością i rozstawem osi 2972 mm oraz mniejszym silnikiem o mocy 85 KM. Ostateczny model z tylnym napędem otrzymał oznaczenie fabryczne K-100 i miał rozstaw osi 3137 mm (123,5 cala). Specyfiką samochodów Kaisera było to, że własnej produkcji były przede wszystkim nadwozia i podwozia, a w zakresie podzespołów mechanicznych opierano się na specjalizowanych renomowanych wytwórcach. Samochody produkowane były w dawnej fabryce bombowców w koło Ypsilanti w stanie Michigan.

Modele 1947–1948 Samochód zadebiutował w październiku 1946 roku na rok modelowy 1947, jako czterodrzwiowy sedan. Początkowo podstawowy model otrzymał oznaczenie Special, lecz już na początku produkcji zrezygnowano z dodatkowego wyróżnika i samochód oznaczany był dalej po prostu jako Kaiser. Konkurował na rynku z takimi samochodami ze średniej wyższej półki cenowej, jak Buick Special, Chrysler Windsor i Hudson Commodore. 25 września 1947 roku natomiast wprowadzono lepiej wykończony model Kaiser Custom, nieróżniący się konstrukcyjnie, konkurujący z nieco droższymi samochodami, jak Buick Roadmaster.

thumb|left|Kaiser z 1948 – przód thumb|left|Kaiser z 1948 od tyłu Samochód wyróżniało bardzo nowoczesne nadwozie z gładkimi bokami, bez wystających błotników i stopni, będące obok Frazera pierwszym takim rozwiązaniem stylistycznym wśród pełnowymiarowych samochodów na rynku amerykańskimTak według . Wcześniej całkowicie gładkie boki zastosowano w USA tylko w małym spartańskim samochodzie Crosley CD (czerwiec 1946), natomiast Studebaker zaprezentowany w maju 1946 roku miał podobnie nowoczesną część przednią, lecz z tyłu nadal wystające zaakcentowane błotniki (). Warto zauważyć, że całkowicie gładkie boki miał również produkowany od tego samego roku radziecki GAZ-M20 Pobieda ().. Autorem stylistyki był Howard „Dutch” Darrin. Linia górna błotników przednich ciągnęła się aż do łagodnie opadającego tyłu samochodu. Elegancję nadwozia podkreślała niewielka ilość ozdób, w tym brak listew bocznych, oraz niewielka atrapa chłodnicy o skomplikowanym wzorze poziomych i pionowych drobnych listewek. Z przodu wystającego nosa maski było logo Kaisera w postaci chromowanej tarczy z literą „K” i sylwetką bizona, a poniżej napis: KAISER osobnymi kapitalikami. Pod okrągłymi reflektorami były małe prostokątne światła parkingowe, a z tyłu samochód miał małe prostokątne światła pozycyjne. Dzięki gładkim bokom bardzo obszerne było wnętrze, a kanapa przednia i tylna miały 157 cm szerokości (folder). Samochód był sześcioosobowy (trzy osoby z przodu i z tyłu), przy czym według reklam na tylnej kanapie mieściły się wygodnie nawet cztery osoby. Kaiser oferował przy tym szczególnie bogaty na rynku wybór kolorów samochodów i tapicerki.

Samochód napędzał silnik sześciocylindrowy rzędowy o pojemności 3,7 l (226,2 CID), dolnozaworowy, taki sam jak w samochodach Frazer. Rozwijał moc 100 KM (brutto) przy stopniu sprężania 7,3 (w samochodach wczesnej produkcji: 6,86). W modelu Custom za dopłatą dostępny był silnik z dwugardzielowym gaźnikiem zamiast jednogardzielowego, o mocy 112 KM. Napęd był przenoszony przez trzybiegową skrzynię mechaniczną, za dopłatą z nadbiegiem (81$). Opony miały rozmiar 6,50 × 15. Silnik był produkowany przez zakłady Continental, a skrzynia biegów przez Borg-Warner.

thumb|Wnętrze z lat 1947–1948 Cena podstawowego modelu wynosiła 1868 dolarów, a Custom aż 2301 dolarów. Samochód odniósł duży sukces jak na nową, stosunkowo drogą markę i wyprodukowano ich w pierwszym 1947 roku modelowym 70 474, w tym 5412 modelu Custom. Osiągnęły one 2,08% udziału w rynku amerykańskim, z 14. miejscem na rynku. Tuż po wojnie jednak w USA istniał wielki popyt na samochody, których produkcja była wstrzymana na czas wojny, a samochody Kaiser-Frazer obok Studebakera były pierwszymi nowymi konstrukcjami na rynku. Problemem na dłuższą metę jednak okazało się pozycjonowanie marki Kaiser, która według wcześniejszych założeń miała produkować nieco mniejsze samochody i konkurować w bardziej popularnym tańszym segmencie rynku.

W 1948 roku wprowadzono jedynie niewielkie zmiany, przede wszystkim w zakresie zderzaka przedniego (z czterema kłami w miejsce dwóch) oraz zastosowania szerszych opon rozmiaru 7,10 × 15. Z powodu inflacji znacznie wzrosły ceny, szczególnie bazowego modelu (o 20% – do 2244 dolarów), lecz mimo to produkcja wzrosła do 91 851 sztuk, w tym tylko 1263 Custom.

Modele 1949–1950 thumb|Kaiser Special Traveler z 1949 thumb|Kaiser Special Traveler z 1949 od przodu

Na 1949 rok modelowy samochód we wrześniu 1948 roku przestylizowano i zmieniono jego nazewnictwo, w celu lepszego konkurowania z innymi markami, które w tym czasie również wprowadziły już nowe konstrukcje powojenne. Podstawowy model nosił teraz oznaczenie Special, a lepiej wykończony – DeLuxe. Nieco wydłużono nadwozie, a szersza atrapa chłodnicy sprawiała wrażenie większej szerokości, zgodnie z modą tego okresu. Główną różnicę stanowił nowy przedni pas, z atrapą z trzech grubych poziomych belek na całą szerokość, z prostokątnymi światłami postojowymi na centralnej belce. Górna belka miała pośrodku tłoczony napis „Kaiser”, zmieniono też medalion firmowy z literą K, umieszczony na chromowanym pasku w dolnej części nosa maski. Powiększono prostokątne światła tylne i umieszczono je w dużych chromowanych oprawach. Dodano boczną listwę na dolnej krawędzi nadwozia (szerszą w odmianie DeLuxe). W odmianie DeLuxe na błotnikach był umieszczony chromowany napis z nazwą koloru nadwozia. Zmiany i ulepszenia także dotknęły wnętrza. Poziome wskaźniki zostały zastąpione przez duży okrągły prędkościomierz przed kierowcą i taki zegar przed pasażerem.

Oprócz nadwozia sedan wprowadzono nowe odmiany nadwoziowe. Popularną odmianą okazał się nowatorski hatchback utility sedan (użytkowy sedan) – protoplasta nadwozia liftback, o profilu sedana, z dwuczęściową tylną klapą, której dolna część opuszczała się na dół, a górna z szybą podnosiła do góry. Wersje te otrzymały dodatkowe nazwy: Special Traveler i DeLuxe Vagabond. Lewe tylne drzwi były nieruchome, gdyż za nimi umieszczono koło zapasowe dla zwiększenia przestrzeni ładunkowej. Dla zwiększenia ładowności samochód miał także wzmocnione resory i składaną tylną kanapę. Reklamowano go jako bardziej praktyczny i stylowy, a przy tym tańszy od wszystkich typowych modeli kombi na rynku amerykańskim, także mniej prestiżowych marek. Ze złożonym tylnym siedzeniem pojemność bagażnika wynosiła 2370 litrów, a po wymontowaniu siedzenia i z otwartą dolną klapą uzyskiwano aż 3 m (121 cali) długości przestrzeni ładunkowej. Wprowadzono ponadto czterodrzwiowy „fałszywy” hardtop DeLuxe Virginian Hardtop Sedan i w listopadzie 1949 roku czterodrzwiowy kabriolet DeLuxe Convertible Sedan. Oba miały nietypowe rozwiązanie w postaci drzwi ze stałymi chromowanymi ramkami okien oraz przeszklonego stałego słupka B, stwarzającego wrażenie lekkości.

Ceny samochodów nieco spadły, także dzięki przesunięciu niektórych elementów wyposażenia do opcjonalnych pakietów, które Kaiser wprowadził jako pierwszy producent na rynku. Ceny zaczynały się od 1995 dolarów za podstawowy sedan Special i 2088 dolarów za Special Traveler do 2995 dolarów za hardtop Virginian i 3195 dolarów za kabriolet.

Samochody Kaiser 1950 roku modelowego były takie same, produkowane jedynie do lutego 1950 roku, gdyż Kaiser-Frazer przygotowywał nowy model samochodu. W istocie powstały one z niesprzedanych samochodów z poprzedniego roku, kiedy okazało się, że sprzedaż jest niższa od ambitnych planów produkcyjnych prezesa firmy. Łącznie w latach modelowych 1949 i 1950 powstało 92 705 samochodów (szacuje się, że 78 397 było z 1949 rocznika)Tak według . Autor ten podaje, że zbudowano aż równe 21 000 Special Traveler i można wywnioskować, że 4500 DeLuxe Vagabond.. Ogółem hardtopów i kabrioletów powstało tylko nieco ponad tysiąc, w tym 54–55 kabrioletówWe jest błąd literowy w liczbie hardtopów z 1950 roku (5223), nie sumującej się do podanej ogólnej produkcji DeLuxe z tego roku – powinno być 523 (ogółem za oba lata 951). Ewidentnie też w 1949 i 1950 roku zamieniona jest produkcja kabrioletów (3825 i 675) i modelu Vagabond (tylko 25 i 30), gdyż na s. 220 autor ten podał, że kabrioletów i hardtopów powstało nieco ponad 1000. podaje nieco mniej: 946 Virginian i 54 kabrioletów. .

Dane techniczne Kaiser 1949Wymiary: • Rozstaw osi: 3137 mm (123,5″) • Długość: 5250 mm (206,7″) • Szerokość:1852 mm (72,9″) • Wysokość: 1638 mm (64,5″) • Masa własna: 1502–1690 kgNapęd:• Silnik:Thunderhead: gaźnikowy, R6, dolnozaworowy, chłodzony cieczą, umieszczony podłużnie z przodu, napędzający koła tylne • Pojemność skokowa: 3707 cm³ (226,2 cala sześciennego) • Średnica cylindra × skok tłoka: 84,1 × 111,1 mm (3 5/16 × 4 3/8") (folder) • Moc maksymalna: 100/112 KM (brutto) przy 3600 rpm • Stopień sprężania: 7,3:1 • Układ zasilania:gaźnik jednogardzielowy / dwugardzielowy • Skrzynia przekładniowa: mechaniczna 3-biegowa, opcjonalny nadbieg• Sprzęgło suche, jednotarczowe• Przeniesienie napędu: tylny most z przekładnią hipoidalną, łamany 3-częściowy wał napędowyUkład jezdny:• Podwozie: rama prostokątna• Zawieszenie przednie: niezależne, sprężyny śrubowe z amortyzatorami podwójnego działania, stabilizator• Zawieszenie tylne: tylny most, resory półeliptyczne, amortyzatory podwójnego działania ustawione w formie odwróconego „V”• Ogumienie: diagonalne o wymiarach 7,10 × 15• Średnica zawracania: 12,2 m (promień 20 stóp)Dane eksploatacyjne:• Bagażnik: 467 l (16,5 ft³)• Zbiornik paliwa:79l (20 gal)

Druga generacja

Model 1951 thumb|left|Kaiser DeLuxe sedan 2-d z 1951 thumb|left|Kaiser Special sedan 4-d z 1951 od tyłu

Nietypowo, Kaiser 1951 roku modelowego wszedł do produkcji już od marca 1950 roku. Całkiem nowe było nadwozie, również zaprojektowane przez Howarda Darrina i wyróżniające się nowoczesnością, a zwłaszcza dużym obszarem oszklenia. Samochód miał krótszy o 13 cm rozstaw osi, lecz nadwozie było zgodnie z modą dłuższe, szersze i niższe.