U-609

U-609 – niemiecki okręt podwodny typu VIIC z okresu II wojny światowej. Wyporność okrętu wynosiła 769 ton w położeniu nawodnym i 871 ton pod wodą, a jego główną bronią było 14 torped kalibru 533 mm wystrzeliwanych z pięciu wewnętrznych wyrzutni. Jednostka rozwijała na powierzchni prędkość ponad 17 węzłów, osiągając zasięg 8500 Mm przy prędkości 10 węzłów.

Jednostka została zwodowana 23 grudnia 1941 roku w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu, a 12 lutego 1942 roku wcielono ją do służby w Kriegsmarine. Pływając w składzie , okręt odbył cztery patrole bojowe, podczas których zatopił dwa statki o łącznej pojemności  BRT. 6 lutego 1943 roku na południowy wschód od przylądka Farvel U-609 został zatopiony wraz z całą załogą bombami głębinowymi przez francuską korwetę .

Projekt i budowa

Jednostki typu VIIC były kolejnym ewolucyjnym ulepszeniem najliczniej budowanych w Niemczech okrętów typu VII. Poprzednik – typ VIIB – miał zbyt mały zasięg i za mało miejsca pod pokładem, by móc zainstalować sonar. Opracowany w 1938 roku projekt nowego okrętu różnił się od poprzedniej wersji m.in. zwiększoną grubością blach kadłuba sztywnego (z 16 do 18,5 mm, co zwiększyło maksymalną głębokość zanurzenia z 200 metrów do 250–280 metrów), przedłużeniem kadłuba o 60 cm i kiosku o 30 cm oraz powiększeniem zbiorników paliwa o 5,4 m³, co poprawiło zasięg. Powiększone rozmiary pozwoliły na instalację aktywnego sonaru , uzupełniając pasywny Gruppenhorchgerät (GHG). Do zakończenia wojny do służby weszło 568 okrętów typu VIIC.

U-609 zamówiono 22 maja 1940 roku. Został zbudowany w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu jako jeden z 171 okrętów typu VIIC zamówionych w tej wytwórni. U-609 otrzymał numer stoczniowy 109 (Werk 109). Stępkę okrętu położono 7 kwietnia 1941 roku, a zwodowany został 23 grudnia 1941 roku.

Dane taktyczno-techniczne left|thumb|Wnętrze przedziału silników wysokoprężnych U-609 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 67,1 metra, szerokość 6,2 metra i zanurzenie 4,74 metra. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 9,6 metra. Wykonany ze stali pancernej CM 351 o grubości 18,5 mm kadłub sztywny miał 50,5 metra długości i 4,7 metra szerokości. Podzielony był grodziami na sześć przedziałów wodoszczelnych: (od dziobu): I – przedział torpedowy ze sterami głębokości oraz GHG, II – przedział akumulatorów wraz z pomieszczeniami załogi, magazynem amunicji i toaletą, III – centrala z pomieszczeniem wielofunkcyjnym (mieszczącym drugą baterię akumulatorów, pomieszczenia załogi i kambuz), IV – przedział silników spalinowych, V – przedział silników elektrycznych, VI – rufowy przedział torpedowy ze sterami kierunku i głębokości. Kadłub ciśnieniowy otoczony był kadłubem lekkim wykonanym z blach o grubości 4–8 mm. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 769 ton, a w zanurzeniu 871 ton.

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne Krupp-Germaniawerft F46 z doładowaniem o łącznej mocy 3200 KM przy 470-490 obr./min, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym prądu stałego BBC GG UB720/8 o łącznej mocy 750 KM przy 295 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby, zapewniając maksymalną prędkość 17–17,6 węzła na powierzchni i 7,6 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 8500 Mm przy prędkości 10 węzłów w położeniu nawodnym (3250 Mm przy prędkości maksymalnej) oraz 80 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą (130 Mm przy 2 węzłach). Zbiorniki mieściły 113,47 tony paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów AFA 33 MAL 800 E po 62 ogniwa o łącznej pojemności 9160 Ah, masie 62 tony i czasie rozładowania 20 godzin. Dopuszczalna głębokość zanurzenia okrętu wynosiła 100 metrów, a głębokość zgniecenia 250–280 metrów.

Okręt wyposażony był w pięć wyrzutni torped kalibru 533 mm (cztery na dziobie i jedną rufową), z łącznym zapasem 14 torped (wymiennie okręt mógł przenosić 26 min typu TMA lub 39 min typu TMB). Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 88 mm SK C/35 L/45, z zapasem amunicji wynoszącym 220–250 naboi oraz pojedyncze działko przeciwlotnicze kalibru 20 mm C/38 L/65. Jednostka wyposażona też była w pasywny sonar GHG i aktywny , a do obserwacji służyły dwa peryskopy Zeissa: bojowy i nocny.

Załoga okrętu składała się z czterech oficerów oraz 40 podoficerów i marynarzy.

Służba U-609 został wcielony do służby w Kriegsmarine 12 lutego 1942 roku. Dowództwo okrętu objął por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) . U-Boot otrzymał numer poczty polowej M 42 154. Do 31 lipca 1942 roku załoga jednostki przechodziła szkolenie w składzie , operując z Kilonii.

Pierwszy rejs bojowy 16 lipca 1942 roku okręt wyszedł z Kilonii, udając się na swój pierwszy wojenny patrol, zostając 1 sierpnia przyporządkowany do w Saint-Nazaire. W dniach 25 sierpnia – 1 września wchodził w skład wilczego stada . Rankiem 31 sierpnia U-609 wykrył powolny konwój SC-97, o czym natychmiast poinformował radiowo dowództwo. Następnie razem z innymi okrętami stada wykonał atak na płynące w konwoju alianckie statki, odpalając między 10:04 a 10:05 dwie torpedy. Jedna z nich trafiła w zbudowany w 1920 roku uzbrojony panamski parowiec „Capira” o pojemności 5625 BRT, płynący z ładunkiem drobnicy, ciężarówek, ciągników, mat stalowych, buldożerów i 250 worków amerykańskiej poczty z Nowego Jorku do Glasgow. Trafiony statek zatonął na pozycji , a jego załoga składająca się z 41 marynarzy i 13 artylerzystów opuściła jednostkę w trzech łodziach ratunkowych, a których jedna się wywróciła. 33 rozbitków zostało uratowanych przez brytyjski „Perth”, a kolejnych 16 osób podjęła kanadyjska korweta . Druga z wystrzelonych torped trafiła w zbudowany w 1929 roku norweski motorowiec „Bronxville” o pojemności 4663 BRT, transportujący drobnicę i 531 ton materiałów wybuchowych na trasie z Nowego Jorku do Liverpoolu. W wyniku ataku statek zatonął na pozycji , a jego cała, licząca 39 osób załoga została uratowana przez statek ratowniczy „Perth”. W drugim ataku U-609 wystrzelił również dwie torpedy, jednak mimo zgłoszenia prawdopodobnego trafienia obie okazały się niecelne.

10 września po 57 dniach spędzonych w morzu okręt dotarł do Saint-Nazaire.

Drugi rejs bojowy 6 października U-609 wyszedł z Saint-Nazaire na swój drugi atlantycki patrol. 12 października U-Boot próbował podjąć atak na konwój ONS-136, jednak w wyniku obrzucenia bombami głębinowymi przez okręty eskorty jednostka doznała poważnych uszkodzeń i musiała oddalić się od przeciwnika. Między 13 a 16 października U-609 wchodził w skład wilczego stada „Panther”, a 17 października znów został uszkodzony bombami głębinowymi zrzuconymi przez brytyjską korwetę , podczas próby ataku na jednostki konwoju ONS-137. Uszkodzony U-609, dzięki zainstalowanemu na pokładzie detektorowi fal radarowych , pokonał bezpiecznie Zatokę Biskajską, chroniąc towarzyszący mu również uszkodzony U-254.

Okręt powrócił do Saint-Nazaire 22 października, po 17 dniach spędzonych w morzu.

Trzeci rejs bojowy Trzeci atlantycki patrol załogi U-Boota rozpoczął się 30 listopada, kiedy to okręt wyszedł z Saint-Nazaire. 1 grudnia dowódca U-609 Klaus Rudloff otrzymał awans na stopień kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant). Od 6 do 11 grudnia okręt przyporządkowany był do wilczego stada „Draufgänger”, a między 11 a 18 grudnia wchodził w skład stada „Raufbold”. 16 grudnia podczas sztormowej pogody U-609 wystrzelił sześć torped w kierunku statków płynących w konwoju , jednak żadna nie trafiła. Po bezowocnym 24-dniowym rejsie U-Boot zawinął do bazy w Saint-Nazaire 23 grudnia.

Czwarty rejs bojowy i utrata okrętu 16 stycznia 1943 roku U-609 wyszedł z Saint-Nazaire na swój czwarty atlantycki patrol. Między 19 a 28 stycznia U-Boot wchodził w skład wilczego stada „Landsknecht”, a 1 lutego został przyporządkowany do stada .

5 lutego okręt podwodny wykrył konwój i śledził go przez dobę, wysyłając sygnały radiowe. 6 lutego na południowy wschód od przylądka Farvel, podczas próby ataku na płynące w konwoju statki, U-609 został najpierw ostrzelany ogniem artyleryjskim, a następnie zaatakowany bombami głębinowymi przez francuską korwetę . W wyniku ataku U-Boot został zatopiony o godzinie 22:04 na pozycji wraz z całą, liczącą 47 osób załogą, po patrolu trwającym 22 dni.

Podsumowanie działalności bojowej U-609 odbył cztery patrole bojowe, spędzając w morzu 120 dni. W ich trakcie zatopił dwa statki o łącznej pojemności  BRT, na pokładach których zginęło pięć osób. Pełne zestawienie strat przedstawia poniższa tabela:

Data Nazwa Państwo Tonaż Los jednostki 31 sierpnia 1942 „Capira” 5625 zatopiony 31 sierpnia 1942 „Bronxville” 4663 zatopiony RAZEM zatopione: 2

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Nazwy okrętów niemieckich Kategoria:Niemieckie okręty podwodne typu VII zatopione podczas II wojny światowej Kategoria:Niemieckie okręty podwodne zatopione bombami głębinowymi Kategoria:Okręty podwodne typu VIIC Kategoria:Okręty zbudowane w Blohm + Voss Kategoria:Statki i okręty zatopione na Oceanie Atlantyckim