Moszczenica (niem. Moschczenitz, śl. Moszczynica) – część miasta Jastrzębie-Zdrój oraz sołectwo w jego granicachUchwała Nr XLII/1036/2002 Rady Miasta Jastrzębie Zdrój z dnia 25 maja 2002 r. ws. utworzenia jednostek pomocniczych (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2002 r. Nr 37 poz. 1326).
W 2021 r. sołectwo miało 3360 mieszkańców i liczyło 803 ha powierzchni. Moszczenica od 1975 r. jest częścią Jastrzębia-Zdroju.
Z sołectwa pochodzą: filolog prof. Rudolf Ranoszek, ks. Infułat Józef Pawliczek, oraz ekonomista prof. Jan Pyka.
Od 2014 roku na terenie Moszczenicy działa Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Moszczenicy Śląskiej.
Położenie Moszczenica jest położona w południowo-zachodniej części miasta nad rzeką Szotkówką. Historycznie leży na Górnym Śląsku na ziemi wodzisławskiejFranz Henke, "Kronika", Wodzisław Śląski 2003, s.142., geograficznie zaś na Płaskowyżu Rybnickim.
Znajduje się przy granicy z Czechami. Moszczenica bezpośrednio sąsiaduje z jednostkami: Ruptawa, Zdrój oraz Złote Łany (będące enklawą na terytorium Moszczenicy), a także z Mszaną w gminie Mszana oraz Gołkowicami i Skrzyszowem w gminie Godów w powiecie wodzisławskim.
Nazwa W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w szeregu wsi położonych w okolicy Żor i Wodzisławia (ville circa Zary et Wladislaviam) w zlatynizownej formie Moschenicza ("Item in Moschenicza debent esse XXIII) mansi")Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online; H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889; Janusz Lubszczyk, Pierwsze pisane wzmianki o ziemi jastrzębskiej, „Biuletyn Galerii Historii Miasta” nr 1 (27) z marca 2013 r., s. 8 (ISSN 2080-3737)..
Historia W latach 1474 – 1809 należała do Wodzisławskiego Państwa Stanowego, a po jego likwidacji znalazła się w granicach powiatu pszczyńskiego. W wyniku wojen śląskich Ruptawa znalazła się wraz z całą ziemią wodzisławską w Królestwie PruskimFranz Henke, "Kronika", Wodzisław Śląski 2003, s.130.. Następnie po II wojnie światowej jako gmina należała do powiatu wodzisławskiego.
W latach 1945–1954 należała do gminy Jastrzębie Zdrój. W latach 1954–1972 była siedzibą Gromady Moszczenica.
1 stycznia 1969 r. część gromady Moszczenica włączono do Jastrzębia-ZdrojuRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 1968 roku w sprawie zmian granic niektórych miast w województwie katowickim, rzeszowskim i warszawskim (Dz.U. nr 48, poz. 342); zobacz też: Janusz Lubszczyk, Włączenie części gromad Jastrzębie Górne oraz Moszczenica do miasta Jastrzębie-Zdrój.. W 1975 roku cała miejscowość stała się przemysłową dzielnicą Jastrzębia z Kopalnią Węgla Kamiennego Moszczenica. Przez Moszczenicę przebiegały linie kolejowe: Jastrzębie-Zdrój - Zebrzydowice i Orzesze - Wodzisław Śląski zlikwidowane w latach 90. XX w. Zachował się budynek stacyjny dawnej stacji kolejowej.
Zabudowa Na moszczenickim cmentarzu parafialnym pochowany jest Rudolf Ranoszek. Na tym samym cmentarzu znajduje się pomnik poległych podczas I wojny światowej oraz dąb szypułkowy - jeden z pomników przyrody w Jastrzębiu-Zdroju.
Na terenie sołectwa znajdują się placówki oświatowe: Publiczne Przedszkole nr 26, Szkoła Podstawowa nr 16 im. prof. Rudolfa Ranoszka oraz Zespół Szkół nr 4 im. Czesława Miłosza, na który składają się Gimnazjum nr 2 i Technikum nr 6.
Funkcję kościoła parafialnego w Moszczenicy pełni kościół Matki Bożej Różańcowej, znajdujący się na ul. Kościelnej. Innym obiektem sakralnym jest kapliczka św. Jana Nepomucena leżąca przy ul. Komuny Paryskiej.
W Moszczenicy znajdowała się Kopalnia Węgla Kamiennego Moszczenica, obecnie w trakcie rozbiórki. Jej dawne tereny to obecnie Specjalna Strefa Ekonomiczna. W dzielnicy działa zakład produkcji przypraw i koncentratów Prymat wraz z siedzibą firmy i serwisem konsumenta.
Organizacje religijne Kościół rzymskokatolicki, parafia pw. Matki Boskiej Różańcowej Kościół zielonoświątkowy, zbór „Oaza Miłości”
Podział administracyjny Osiedla Złote Łany
Przysiółki Piaski Szotkowice
Zobacz też Moszczenica Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Moszczenicy Śląskiej
Przypisy
Kategoria:Dzielnice i osiedla Jastrzębia-Zdroju