Annie Ross (ur. jako Annabelle McCauley Allan Short 25 lipca 1930 w Mitcham, zm. 21 lipca 2020 w Nowym Jorku) – brytyjsko-amerykańska wokalistka jazzowa, pionierka wokalezy oraz aktorka. Laureatka NEA Jazz Masters Award 2010.
Życiorys Dzieciństwo Była córką szkockich artystów wodewilowych – Johna „Jacka” Shorta i Mary Dalziel z d. Allan. Matka urodziła mnie rano – wspominała – a wieczorem dała występ. Leżałam w walizce na stole w garderobie. To było moje łóżeczko. Była jednym z pięciorga rodzeństwa. Jej starszy brat, James, został później artystą estradowym, impresariem, producentem teatralnym i reżyserem, posługującym się pseudonimem artystycznym „Jimmy Logan”. Już w wieku trzech lat pojawiała się na scenie w przedstawieniach objazdowych, w których występowali rodzice. Mając cztery lata, razem z rodziną popłynęła na wakacje statkiem do Nowego Jorku, gdzie wzięła udział w radiowym konkursie dla dzieci, prowadzonym przez słynnego bandlidera Paula Whitemana. Ubrana w kilt, mała Annabelle Short zaśpiewała w sposób nowoczesny tradycyjną piosenkę szkocką The Bonnie Banks o' Loch Lomond i wygrała. Nagrodą był kontrakt z wytwórnią filmową MGM. Jej ciotka, Ella Logan, siostra matki oraz znana szkocko-amerykańska aktorka i piosenkarka, występująca m.in. na Broadwayu, od razu przeprowadziła się z nią do Los Angeles. Natomiast rodzina wróciła do Wielkiej Brytanii. W 1938 wystąpiła w dwudziestominutowym filmie muzycznym Hala Roacha Our Gang Follies of 1938. Ciotka zajęta własna karierą, powierzyła jej wychowanie guwernantce. W 1943 MGM ponownie zaangażowała ją w filmie. Jako Annabelle Logan znalazła się w obsadzie fabularnej komedii muzycznej Presenting Lily Mars. Zagrała rolę młodszej siostry głównej bohaterki, w którą wcieliła się Judy Garland. Zyskała wtedy miano „szkockiej Shirley Temple”.
W wieku czternastu lat, chodząc już do szkoły średniej, Annabelle Logan zgłosiła się do konkursu na piosenkę, zorganizowanego dla młodzieży przez wytwórnię płytową Capitol. W rezultacie jej utwór pt. Let’s Fly został nagrany przez Johnny’ego Mercera i grupę wokalną The Pied Pipers. Do domu ciotki, której nie lubiła, przychodziło wielu sławnych jazzmanów takich jak pianiści Erroll Garner, Duke Ellington i trębacz Roy Eldridge. Często grywali w salonie ku radości Annabelle. Kiedyś zaśpiewała Ellingtonowi jego utwór I Didn’t Know About You. Zamurowało go – powiedziała po latach. Po pierwsze: dobrze zaśpiewałam, a po drugie: nikt nie znał tego numeru.
Kariera Pod koniec dziesiątej klasy, mając siedemnaście lat, porzuciła szkołę i postanowiła pójść własną drogą. Wyjechała do Nowego Jorku, gdzie studiowała w The American Academy of Dramatic Arts. Następnie wróciła do Szkocji, żeby po czternastu latach spotkać się z rodzicami. Niebawem udała się do Londynu z zamiarem rozpoczęcia kariery wokalnej. Przyjęła nazwisko: „Annie Ross” – podobno tak się zarejestrowała na liście pasażerów podczas lotu do Glasgow. Moja ciotka Ella miała dużą fantazję i kiedyś mi powiedziała, że moja babka nosiła nazwisko „Ross” – wyjaśniała zmianę danych osobowych. W Londynie przez niedługi czas pracowała dorywczo jako aktorka i piosenkarka, a potem skierowała się do Paryża. Dołączyła do tamtejszego środowiska jazzowego, którego w końcu lat 40. znaczącą część stanowiła grupa muzyków ze Stanów Zjednoczonych. Nawiązała krótkotrwały romans z perkusistą Kennym Clarkiem, żonatym wówczas z wokalistką Carmen McRae, i w 1950 urodziła Kenny’ego Clarke’a juniora (zm. 2018). Decyzją obojga rodziców malec został oddany na wychowanie bratu ojca i jego żonie w Pittsburghu.
W 1952 wróciła do Nowego Jorku. Zatrudniła się w sklepie, a zamieszkała w pensjonacie. Wkrótce jednak zgłosił do niej Bob Weinstock, właściciel wytwórni Prestige Records, z propozycją nagrania utworu na podstawie jakiegoś sola instrumentalnego, do którego napisałaby tekst. Jako przykład miały jej posłużyć dokonania Kinga Pleasure’a, „ojca wokalezy”. Wybrała utwór Twisted saksofonisty tenorowego Wardella Graya, który w jej wykonaniu stał się środowiskowym przebojem. Prestiżowy amerykański tygodnik jazzowy „DownBeat” przyznał jej wtedy Nagrodę Nowej Gwiazdy (New Star Award). W 1953 jako wokalistka zespołu wibrafonisty Lionela Hamptona znów udała się do Europy, pozostając w Londynie po zakończeniu tournée. W lutym 1956 brytyjski tygodnik „New Musical Express” doniósł, że nadawanie wykonywanej przez nią piosenki I Want You to Be My Baby zostaje zakazane ze względu na słowa: „Chodź na górę pouprawiać miłość” („Come upstairs and have some loving”)John Tobler, NME Rock ’n’ Roll Years, wyd. Reed International Books, 1992, s. 23. Wkrótce potem kolejny raz przybyła do Nowego Jorku, żeby wystąpić w broadwayowskiej inscenizacji brytyjskiej rewii Cranks.
W 1957 podjęła pracę z Jonem Hendricksem i Dave’em Lambertem. W ten sposób powstała najsłynniejsza w historii jazzu grupa wokalna: Lambert, Hendricks & Ross. Z Hendricksem jako głównym autorem tekstów i Lambertem jako aranżerem trio, stale dopracowując sztukę wokalezy, spopularyzowało ją w świecie muzyki. Zdobywało liczne nagrody i wyróżnienia. We wrześniu 1959 trójka wokalistów pojawiła się na okładce „DownBeatu”, opatrzonej nagłówkiem: Najbardziej ekscytująca nowa grupa w jazzie. Przez kilka lat wygrywała w corocznych plebiscytach tego pisma w kategorii „Grupa wokalna” w głosowaniu zarówno czytelników jak krytyków. W 1961 trio otrzymało nagrodę Grammy za album High Flying, uzyskując już wcześniej dwie nominacje.
W 1962 odeszła z grupy – oficjalnie ze względu na kłopoty ze zdrowiem, a faktycznie wskutek utarczek z Hendricksem spowodowanych jej uzależnieniem od heroiny. Do jej problemów przyczynił się także burzliwy związek z Lennym Bruce’em – standuperem, który również nie stronił od heroiny. Z triem rozstała się podczas występów w Londynie po zapaści narkotykowej. Postanowiła pozostać w Anglii i podjąć walkę z nałogiem, w której dużą pomoc okazał jej brat – Jimmy. W końcu zerwała z uzależnieniem, ale zajęło jej to wiele lat.
W 1963 wyszła za mąż za aktora Seana Lyncha. Rok później z pomocą męża otworzyła nocny klub – Annie’s Room, w którym śpiewały m.in. takie gwiazdy jak Nina Simone, Anita O’Day i jej były kolega z tria – Jon Hendricks. W 1965 zaśpiewała w Warszawie na festiwalu Jazz Jamboree. Ponadto występowała w teatrze, kabaretach, napisała nawet książkę kucharską. Mimo to w 1975 ogłosiła upadłość, sprzedała dom oraz rozwiodła się z mężem, który wkrótce potem zginął w wypadku samochodowym
Nie załamała się jednak. Ponieważ oferta pracy dla wokalistki była ograniczona, zajęła się aktorstwem. Już w 1972 zagrała w filmie kryminalnym Straight On till Morning, a w 1974 epizod w horrorze The Beast Must Die. Grała w londyńskich teatrach m.in. w Operze za trzy grosze i operetce Piraci z Penzance. W 1975 ustami Ingrid Thulin zaśpiewała piosenkę w obrazie Salon Kitty. Potem wystąpiła jeszcze w szeregu znanych produkcji: Supermanie III (1983), Wyrzuć mamę z pociągu (1987) oraz Na skróty (1993).
Ostatnie lata W latach 90. podczas tournée została zapytana przez dziennikarza: Czego może się spodziewać stary fan Annie Ross na jej koncercie? Odparła bez wahania: Starej Annie Ross, jak sądzę. W 2001 otrzymała obywatelstwo amerykańskie. Mając już ponad siedemdziesiąt lat, związała się z biznesmenem Dave’em Usherem, który w 1952 dokonał jej nagrań dla wytwórni Dee Gee, założonej przez niego wraz z trębaczem Dizzym Gillespiem.
Zmarła w swoim domu na Manhattanie z powodu powikłań związanych z rozedmą płuc i chorobami serca. Miała 89 lat
Dyskografia 1953 New Sounds from France – Jack Dieval Quartet with James Moody–Annie Ross (Prestige) 1956 Annie by Candlelight – Annie Ross with Tony Crombie 4-tel (Nixa) Singin’ ’N Swingin’ – Annie Ross–Dorothy Dunn–Shelby Davis (Regent/Savoy) 1959 Gypsy – Annie Ross and Buddy Bregman Orchestra (World Pacific) A Gasser! – Annie Ross and Zoot Sims (World Pacific) Annie Ross Sings a Song with Mulligan! (World Pacific) 1963 Sings a Handful of Songs (Ember) Loguerhythms – Songs from the Establishment – Annie Ross and the Tony Kinsey Quintet (Transatlantic) 1965 Portrait of Annie Ross (Pye Records) 1967 Annie Ross & Pony Poindexter with the Berlin All Stars – Recorded at the Tenth German Jazz Festival in Frankfurt (Saba) 1968 Fill My Heart with Song (Decca) 1971 You and Me Baby (Decca) 1981 In Hoagland 1981 – Georgie Fame–Annie Ross–Hoagy Carmichael (Bald Eagle) 1983 Like Someone in Love (Bulldog) 1996 Music Is Forever (DRG) 2003 Live in London (Harkit) 2014 To Lady with Love (Red Anchor) Różni wykonawcy 1956 Cranks (His Master’s Voice) – rewia Johna Cranko 1965 Jazz Jamboree ’65 (Polskie Nagrania „Muza”) – Annie Ross z triem Wojciecha Karolaka/Joachim Kühn Trio 1970 The Bebop Singers – Eddie Jefferson–Joe Carroll & Annie Ross (Prestige) Lambert, Hendricks & Ross 1958 Sing a Song of Basie (ABC/Paramount) Sing Along with Basie (Roulette Records) 1959 The Swingers! – Lambert, Hendricks & Ross with Zoot Sims (World Pacific Records) A Good Git-Together (World Pacific) The Hottest New Group In Jazz (Columbia) 1960 Lambert, Hendricks & Ross Sing Ellington (Columbia) High Flying (Columbia) 1962 The Real Ambassadors (CBS) – różni wykonawcy 1979 Basie Live in Person with Vocals by Lambert, Hndricks & Ross Plus Joe Williams (Natural Organic) 1989 Everybody’s Boppin (Columbia)
Wyróżnienia 1995 Major Jazz Vocalist mianowana przez Stowarzyszenie Kabaretów Manhattanu (Manhattan Association of Cabarets – MAC) 2009 Umieszczenie jej nazwiska na Ścianie Sławy Amerykańskiego Stowarzyszenia Kompozytorów, Autorów i Wydawców (ASCAP) 2010 NEA Jazz Masters Award 2011 Nagroda za Całokształt Dokonań (Lifetime Achievement Award) przyznana przez MAC
Upamiętnienie W lipcu 2006 w The Space Theatre w Londynie odbyła się premiera monodramu pt. Twisted – The Annie Ross Story autorstwa Briana McGeachana z Verity Quade w roli Annie Ross. Tematyka sztuki koncentruje się na jej konfliktowych relacjach z ciotką – Ellą Logan, krótkim romansie z Lennym Bruce’em oraz uzależnieniu od heroiny. Jeszcze w tym samym roku spektakl przeniesiono do miejscowego Brockley Jack Theatre, a w postać wokalistki wcieliła się Betsy Pennington. 21 lutego 2012 na festiwalu filmowym w Glasgow miał premierę poświęcony jej film dokumentalny pt. No One but Me.
Przypisy
Bibliografia Annie Ross, allmusic.com NEA Jazz Masters – Annie Ross, National Endowment for the Arts Annie Ross, Jazz Vocalist of „Twisted” Renown, Dies at 89, „The New York Times” Annie Ross obituary, „The Guardian” Annie Ross, Mid-Century Jazz Icon, Dead at 89, NPR
Linki zewnętrzne Dyskografia Annie Ross, Discogs
Kategoria:Amerykańskie aktorki filmowe Kategoria:Amerykańscy muzycy bebopowi Kategoria:Amerykańskie wokalistki jazzowe Kategoria:Brytyjskie aktorki filmowe Kategoria:Brytyjskie wokalistki jazzowe Kategoria:Laureaci Nagrody Grammy Kategoria:Laureaci Nagrody NEA Jazz Masters Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 2020