Medium (medioznawstwo) – pośrednik komunikacyjny umożliwiający przekazywanie informacji, – środek i/lub narzędzie w komunikacji pośredniej, umożliwiający przekazywanie informacji, idei i wartości. Medium nie tylko transmituje informacje, ale także współtworzy rzeczywistość, wpływając na relacje międzyludzkie oraz formy zaangażowania odbiorców w proces komunikacjiKozłowski, K., „Co to jest medium?”: Images. (15-16) (2011). https://www.scribd.com/document/795854643/Choczaj.. Medium może być pisane, drukowane, analogowe, cyfrowehttps://www.ceeol.com/search/viewpdf?id=537792, s. 204.. Obecnie rozróżnia się tradycyjne (stare) media i nowe media. Pierwsze są o zapisie analogowym lub są przetransportowane do wersji cyfrowych, ale nie umożliwiają interakcji z użytkownikiem w kontekście zawartości informacyjnej (to np. książka, radio, prasa, telewizja). Drugie są cyfrowe, determinowane przez nowe technologie i Internet, interaktywneManovich, L. (2006). Język nowych mediów (P. Cypryański, tłum.). Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne. https://monoskop.org/images/2/27/Manovich_Lev_Jezyk_nowych_mediow_2006_PL.pdf.McQuail, D. (2007). Teoria komunikowania masowego (M. Bucholc & A. Szulżycka, tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.Szpunar, M. (2008). Czym są nowe media – próba konceptualizacji. Studia Medioznawcze, (4)35, 31). https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/9d529cf1-95a6-4d66-8780-ac84d67d154d/content.. W ujęciu Marshalla McLuhana media są „przedłużeniami człowieka”, które wzmacniają jego zdolności percepcyjne, komunikacyjne i poznawcze, odgrywając jednocześnie kluczową rolę w kształtowaniu kultury oraz struktur społecznychJuszczyk, S., „Internet – współczesne medium komunikacji społecznej”: Uniwersytet Śląski. https://ktime.up.krakow.pl/symp2011/referaty2011/juszczyk.pdf..
Książka jako najstarsze medium Książka to najstarsze i najtrwalsze medium, uważa polski medioznawca Tomasz Goban-KlasGoban-Klas, T. (2001). Książka i biblioteka w erze cyfrowej: od zbioru do multiteki. (s. 10) Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN. https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/043f8163-c99a-4ce9-ab88-f41d6498666a/content.. Stanowi ważne ogniwo w sferze rozwoju społeczeństw, kształtowania kultury, gromadzenia wiedzy i doświadczeń pokoleń. Pozwala na zachowanie wspomnień, dzielenie się przemyśleniami i wiedzą. Umożliwia przekazywanie poglądów i opinii oraz realizację podstawowych funkcji komunikacyjnych, takich jak chociażby funkcja informacyjna czy perswazyjna. Jest nośnikiem, dzięki któremu wielu może odczytać to, co chcą przekazać nieliczniPodkowińska, M. (2021). Książka w obliczu dynamicznych zmian rzeczywistości. W Problemy społeczne. Trwałość i zmienność w dynamicznej rzeczywistości. Księga jubileuszowa z okazji 45-lecia pracy naukowej i dydaktycznej Profesor Jolanty Grotowskiej-Leder (s. 271). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://dspace.uni.lodz.pl/bitstream/handle/11089/42801/271-282-podkowinska.pdf?sequence=1&isAllowed=y.. Tym samym można spojrzeć na książkę jako na medium służące gromadzeniu, przechowywaniu, udostępnianiu wiedzy, informacji i doświadczeń innym. Dzięki książkom kolejne pokolenia mogą uczyć się oraz zdobywać wiedzę, która staje się pomocna w życiu codziennym. Jest to medium, które przez wieki chroniło ludzkość przed utratą wiedzy i mądrości nabytej na drodze doświadczeńPodkowińska, M. (2021). Książka w obliczu dynamicznych zmian rzeczywistości. W Problemy społeczne. Trwałość i zmienność w dynamicznej rzeczywistości. Księga jubileuszowa z okazji 45-lecia pracy naukowej i dydaktycznej Profesor Jolanty Grotowskiej-Leder (s. 271). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://dspace.uni.lodz.pl/bitstream/handle/11089/42801/271-282-podkowinska.pdf?sequence=1&isAllowed=y..
mały|288x288px|Podstawowe zasady Mediamorfozy. – wygenerowane przez AI
Mediamorfoza Mediamorfoza to koncepcja transformacji środków komunikowania opisana przez w jego książce Mediamorphosis: Understanding New Media (1997). Przedstawia proces ewolucji mediów w kontekście interakcji ludzkich, potrzeb informacyjnych, innowacji technologicznych, presji konkurencji oraz wpływów politycznych i społecznych.
Mediamorfoza podkreśla, że nowe media nie powstają w próżni, są efektem ciągłego przeobrażania się i adaptacji wcześniejszych technologii komunikacyjnych.
Podstawowe zasady mediamorfozy:
współrozwój – wszystkie typy mediów tworzą jeden system, w którym nowe formy wynikają z rozwoju starych. Nowe technologie (w znaczeniu nowe media) nie eliminują swoich poprzedników, lecz zmuszają je do współistnienia i adaptacji konwergencja – łączenie się różnych mediów w nowe, bardziej zintegrowane formy, czego efektem są nowe jakości, jak multimedia czy interaktywne platformy internetowe złożoność – proces ewolucji mediów jest nieprzewidywalny i chaotyczny, co prowadzi do spontanicznej samoorganizacji systemów medialnych.
Historyczne mediamorfozy:
wynalezienie pisma – zmiana sposobu przechowywania i przekazywania wiedzy, przejście z kultury oralnej do piśmiennej oraz z komunikacji bezpośredniej do pośredniej; wynalezienie druku – umożliwiło masowe rozpowszechnianie informacji, przyspieszając rozwój nauki i kultury; cyfrowa rewolucja – dominacja technologii cyfrowych, które redefiniują funkcjonowanie mediów w społeczeństwie.
Mediamorfoza w erze cyfrowej
Cyfrowa transformacja jest szczególnie istotna w kontekście współczesnych mediów. Internet i technologie sieciowe są nie tylko nowymi narzędziami, ale też środowiskiem, które integruje różne media (konwergencja) i umożliwia tworzenie nowych form komunikacji, takich jak media społecznościowe, blogi czy aplikacje interaktywne. Proces ten prowadzi do powstania nowego porządku medialnego, który redefiniuje role nadawców i odbiorców informacji.
Medium w erze „czasu medialnego” Medium, według Friedricha Kittlera, to kluczowy element kształtujący percepcję czasu. Od alfabetu po systemy cyfrowe, media manipulują osią czasu, tworząc „czas symboliczny”. Obecnie żyjemy w erze „czasu medialnego”, który cechuje fragmentaryzacja i cykliczność, zmieniające sposób postrzegania rzeczywistościGe, Y. (2024). Medium Theory Research Based on Reflections on the Relationship between Medium and Time. Studies in Social Science Research, 5(4), 203–209. https://www.researchgate.net/publication/386361091_Medium_Theory_Research_Based_on_Reflections_on_the_Relationship_between_Medium_and_Time..
Technologie cyfrowe, jak komputery, przekształciły czas, tworząc iluzję „real-time”. To prowadzi do kompresji czasu i przestrzeni, przyspieszając interakcje społeczne, ale czyniąc je też bardziej ulotnymi. Hartmut Rosa podkreśla, że „przyspieszenie społeczne” obejmuje rozwój technologii, zmiany społeczne i rosnące tempo życia, co prowadzi do alienacji i braku ciągłości w doświadczeniach.
Nowe media fragmentaryzują czas, osłabiają więzi społeczne i narzucają szybkie tempo życia. W odpowiedzi pojawiają się ruchy, jak „slow living”, odrzucające przyspieszenie na rzecz jakości życia. W dobie cyfrowej transformacji media nie tylko pośredniczą w przekazywaniu informacji, ale również wpływają na percepcję czasu oraz zmieniają nasze rozumienie kultury i własnej tożsamości.
Bibliografia Waszkiewicz-Raviv, A.: „Propaganda wizualna – definicja, mechanizmy i wybrane techniki wpływu” Studia Medioznawcze. https://studiamedioznawcze.eu/index.php/studiamedioznawcze/article/view/758 Goban-Klas, T., „Nadchodzące społeczeństwo medialne”: Chowanna. (2007, R. L (LXIII), T. 2, s. 37–51). https://archiwum.studiamedioznawcze.eu/Numery/2008_2_33/pelny.pdf Goban-Klas, T., „Nauki o mediach i komunikacji społecznej”: Studia Medioznawcze. (2008), 2(33), s. 12–13. https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/118f1557-cf65-422e-b97c-6acba6a13834/content Goban-Klas, T. Jim Banister, typologia mediów próba uniwersalnej klasyfikacji medialnej. (2009) https://ktime.up.krakow.pl/ref2009/goban.pdf Goban-Klas, T. (2001). Książka i biblioteka w erze cyfrowej: Od zbioru do multiteki. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne. https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/043f8163-c99a-4ce9-ab88-f41d6498666a/content Juszczyk, S., „Internet – współczesne medium komunikacji społecznej”: Uniwersytet Śląski. https://ktime.up.krakow.pl/symp2011/referaty2011/juszczyk.pdf Kozłowski, K., „Co to jest medium?”: Images. (15-16) (2011). https://www.scribd.com/document/795854643/Choczaj Gackowski, T., „Rzecz o metodologii badań medioznawczych”: Studia Medioznawcze. (2010), 1(40). https://open.icm.edu.pl/items/40a33c99-4a1f-430d-9024-2c19e5b4b4cf Konieczna, A., „Spektrum medialnego zaangażowania”: Dziennikarstwo i Media. (2023, nr 20). https://wuwr.pl/dzm/article/view/15260 Szewerniak, M., „Interpretatywny słownik terminów kulturowych 2.0”: Kultura Współczesna. (2018), 3(102). https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.ojs-doi-10_26112_kw_2018_102_17 Nęcki, Z. (2000). Komunikacja międzyludzka. Kraków: Wydawnictwo Antykwa. ZESPÓŁ SZKÓŁ MOSINA. Frączek, S. (2014). Komunikacja interpersonalna. Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość, 11, 97-108. https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-fbd0e46d-827c-4d75-8b62-89d6d68c54d3 Ge, Y. (2024). Medium Theory Research Based on Reflections on the Relationship between Medium and Time. Studies in Social Science Research, 5(4), 203–209. https://www.researchgate.net/publication/386361091_Medium_Theory_Research_Based_on_Reflections_on_the_Relationship_between_Medium_and_Time Nowina-Konopka, M. (2017). Informorfoza: Zarzadzanie informacją w nowych mediach. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/f9e3a076-29ef-4ddb-8d26-66861b1f69b8/content Bieńkowska, B. (2005). Książka na przestrzeni dziejów. Centrum Edukacji Bibliotekarskiej, Informacyjnej i Dokumentacyjnej im. Heleny Radlińskiej. żne wątpliwości co do . https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/377964/edition/359969?language=pl&utm_source=chatgpt.com Podkowińska, M. (2021). Książka w obliczu dynamicznych zmian rzeczywistości. W Problemy społeczne. Trwałość i zmienność w dynamicznej rzeczywistości. Księga jubileuszowa z okazji 45-lecia pracy naukowej i dydaktycznej Profesor Jolanty Grotowskiej-Leder (s. 271–281). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://dspace.uni.lodz.pl/bitstream/handle/11089/42801/271-282-podkowinska.pdf?sequence=1&isAllowed=y Goban-Klas, T. (2001). Książka i biblioteka w erze cyfrowej: od zbioru do multiteki. (s. 7–14) Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN. https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/043f8163-c99a-4ce9-ab88-f41d6498666a/content
Przypisy
Kategoria:Medioznawstwo