Zając kusyNazwa polska za: , dawniej zając japoński (Lepus brachyurus) – gatunek ssaka z rodziny zającowatych (Leporidae) występujący endemicznie w Japonii.
Taksonomia Holenderski zoolog Coenraad Jacob Temminck opisał zająca japońskiego w 1844 roku. Epitet gatunkowy ( brachyurus ) pochodzi od starogreckiego słowa brachys oznaczającego „krótki” i oura oznaczające „ogon”.
Radziecki teriolog w 1964 roku umieścił gatunek w podrodzaju Coprolagus, zaś rosyjski paleontolog w 1998 roku w podrodzaju Eulagos. Pierwotnie zająca mandżurskiego zaliczano jako podgatunek zająca kusego, nim został uznany za osobny takson.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 450–540 mm, długość ogona 20–50 mm, długość ucha 76–83 mm, długość tylnej stopy 120–150 mm; masa ciała 2,1–2,6 kg.
Zając japoński to stosunkowo niewielki gatunek zająca o krótkich uszach i ogonie. Bocznie kształt czaszki jest łukowaty, z potylicą opadającą w dół. Ogon bardzo krótki i niewidoczny do tego stopnia, że sprawia wrażenie, iż zając kusy jest gatunkiem bez ogona. Ubarwienie ciała jest bardzo zmienne i waha się od jasnoczerwonobrązowego do ciemnobrązowoszarego, ze zmienną ilością bieli na głowie i nogach. W rejonach północnej Japonii, na zachodnim wybrzeżu i wyspie Sado, gdzie opady śniegu są obfite, obserwuje się zmianę koloru sierści na biały w okresie zimowym. Jedynie końcówki uszu pozostają czarne przez cały rok.
Zasięg występowania Jest gatunkiem endemicznym na Japonii. Występuje na głównych wyspach japońskich, z wyjątkiem Hokkaido.
Ekologia
Siedlisko Zając kusy zamieszkuje otwarte pola i rzadkie lasy od nizin po strefę alpejską.
Tryb życia Zając japoński jest zwierzęciem aktywnym o zmierzchu, żywiącym się głównie wieczorem i wczesnym rankiem. Jest cichy, chyba że jest w niebezpieczeństwie i wtedy daje sygnał o niebezpieczeństwie. Czasami może zajmować nory. Jest to zwierzę samotnicze, z wyjątkiem okresu godowego, kiedy samce i samice zbierają się w celu rozrodu.
Pokarm Zając japoński czerpie większość składników odżywczych z roślinności rosnącej w jego naturalnym środowisku i wokół niego. Latem spożywa trawy, rośliny strączkowe, gwiazdnicę, rdest i zboża. Zimą jest kora i liście z młodych drzew takich kryptomeria japońska, klon tatarski, paulownia; eleuterokok, aralia i rośliny z rodziny bobowatych. Zając japoński jest jednym z niewielu zajęcy, który zjada korę drzew i robi to okazjonalnie, co może powodować poważne szkody w drzewach i lasach. Czasami zjadają korę z drzew bonsai.
Tak jak inne gatunki zającowatych, zając kusy wytwarza dwa rodzaje kału, z których jeden spożywa w celu wydobycia jak największej ilości składników odżywczych z trudnych do strawienia roślin. Jednak unikalną cechą gatunku jest to, że zjada zarówno miękkie, jak i twarde odchody — zaobserwowano, że miękkie odchody po prostu połykają, a twarde przeżuwają. Istnieje również pozytywna zależność między brakiem dostępnego pokarmu a częstszym spożywaniem twardych odchodów.
Rozmnażanie System godowy jest promiskuitywny. Samce gonią samice i boksują się, aby odstraszyć rywali. Czas kopulacji, wraz z zachowaniami godowymi, jest bardzo krótki (1–2 minuty). Sezon rozrodczy trwa od lutego do lipca, a młode rodzą się między kwietniem a sierpniem, głównie w maju i czerwcu, kiedy wielkość miotu jest również największa. Średnia wielkość miotu wynosi maksymalnie cztery, a samice osiągają dojrzałość płciową w wieku dziesięciu miesięcy.
Status ochronny
W latach 90. XX wieku 500 tys. zajęcy kusych było rocznie odstrzeliwanych przez 140 tys. myśliwych, a wiele więcej ginęło w celu zapobiegania szkodom w szkółkach leśnych.
Odniesienia w kulturze Zając z Inaby zajmuje ważne miejsce w mitologii japońskiej jako nieodłączna część legendy o bogu shintoistycznym Ōkuninushim. mały|Pomnik zająca z Inaby wraz z Ōkuninushim, stojący w Tottori, w Japonii.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Ssaki Azji Kategoria:Gatunki najmniejszej troski Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1844 roku Kategoria:Zającowate Kategoria:Fauna endemiczna Japonii Kategoria:Taksony opisane przez Coenraada Jacoba Temmincka