Momoeria (, trb. Momoeria; również: Μωμόγεροι, Momojeri) – trwające dwanaście dni obchody świąteczno-noworoczne odbywające się wśród społeczności (Pontów; , Pondii) zamieszkujących osiem miejscowości w jednostce regionalnej Kozani, w regionie Macedonia Zachodnia, w północno-zachodniej części Grecji.

W 2016 roku podczas odbywającej się w Addis Abebie 11. sesji Międzyrządowego Komitetu ds. Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego tradycja wpisana została na listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Charakterystyka thumb|left|Grupa tancerzy Momojeri (2023) Tradycja Momojeri wywodzi się z okolic współczesnej gminy (, Matsuka) położonej w północno-wschodniej Turcji, na południe od Trabzonu (, Trapezunda). Obszar ten wchodzi w skład Pontu, krainy historycznej znajdującej się nad Morzem Czarnym i zamieszkiwanej od czasów starożytnych przez ludność grecką. W wyniku postanowień traktatu z Lozanny w 1922 roku region został przyłączony do Turcji, a w roku następnym nastąpiła wymiana ludności między obydwoma krajami. Społeczność Pontów, którą przesiedlono głównie do północnej Grecji, zachowała i pielęgnowała swoje tradycje w nowych miejscach zamieszkania.

Momoeria szczególnie żywa jest w ośmiu miejscowościach położonych w jednostce regionalnej Kozani, w regionie Macedonia Zachodnia, w północno-zachodniej Grecji: (), (), (), () i () w gminie Kozani oraz (), () i () w gminie Eordea. Przedstawienia odbywają się również wśród diaspory pontyjskiej mieszkającej w dużych miastach Grecji oraz zagranicą.

Obchody święta odbywają się w czasie trwania () – dwunastu dni między Bożym Narodzeniem a Objawieniem Pańskim w Greckim Kościele Prawosławnym (od 25 grudnia do 5 stycznia). Momoeria ma charakter odbywających się na ulicach, placach i skrzyżowaniach wsi i miasteczek występów łączących muzykę, taniec i sztukę teatralną. Kilkunastoosobowe zespoły składające się z tancerzy, muzyków i aktorów odwiedzają mieszkańców, chodząc od domu do domu, gdzie częstowani są lokalnymi przekąskami, a także napojem alkoholowym (). Ważne jest, by odwiedzić każdy dom w wiosce, co może zająć nawet dwa dni. Po zakończeniu wizyt członkowie trup oraz mieszkańcy zbierają się na głównym placu miejscowości, by przy ogromnym ognisku wspólnie świętować, tańczyć i śpiewać do samego rana.

thumb|left|Postać panny młodej (2023) Szczególnie ważnymi uczestnikami obchodów jest grupa dwunastu tancerzy odgrywających rolę kapłanów boga Momosa (greckiego bóstwa śmiechu i satyry) bądź dowódców armii Aleksandra Wielkiego. W tym drugim przypadku ich strój składa się z tradycyjnego hełmu (, perikiefalea), plisowanej białej fustanelli (), nagolenników oraz charakterystycznych skórzanych butów (, tsaruchia). W ręku trzymają kije z przyczepionymi wstążkami, którymi wymachują, co ma chronić mieszkańców przed siłami natury. Wokół tancerzy swoje satyryczne sztuki odgrywają aktorzy, którzy wchodzą w interakcje z tłumem, żartują, a czasem też improwizują. Przedstawiane przez nich postaci to m.in. starzec i diabeł, panna młoda, niedźwiedź, wielbłąd i inne. Wszyscy aktorzy są mężczyznami. Towarzysząca tańcowi i przedstawieniu muzyka wykonywana jest m.in. na dudach, czy .

Momoeria ma zapewnić całej społeczności zdrowie i pomyślność oraz udane zbiory w nadchodzącym roku. Część mieszkańców wierzy, że jeśli orszak Momojeri nie złoży wizyty w ich domostwie, to spotka ich nieszczęście, stąd nawet pontyjscy imigranci zamieszkujący Stany Zjednoczone czy Australię upewniają się, czy ich domy zostały odwiedzone. W wymiarze współczesnym Momoeria zachęca również do zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi. Tradycja przekazywana jest głównie w sposób nieformalny, z pokolenia na pokolenie w rodzinach, jednak działające lokalnie stowarzyszenia również przyczyniają się do jej zachowania. Stanowi ważny element tożsamości Greków pontyjskich, kluczowy dla ochrony ich dziedzictwa kulturowego oraz integrujący społeczność.

Galeria

Przypisy

Kategoria:Obiekty z listy niematerialnego dziedzictwa UNESCO Kategoria:Zwyczaje bożonarodzeniowe Kategoria:Region Macedonia Zachodnia