Tommotiida – wymarła (wyłącznie kambryjska) grupa pierwotnych czułkowców, obejmująca przodków dzisiejszych trzech dzisiejszych typów: ramienionogów, kryzelnic i mszywiołów; najczęściej ujmowana w randze rzędu.
Opis Tommotiidy to zwierzęta posiadające zewnętrzny szkielet, składający się z licznych płytek (sklerytów) zbudowanych z fosforanu wapnia. Skleryty te mają zróżnicowane kształty, są to płytki i stożki o wielkości około milimetra, czasami wewnątrz są podzielone przegrodami. W obrębie jednego sklerytomu występują skleryty o różnych kształtach. Symetria całego szkieletu jest bardzo różna u poszczególnych przedstawicieli tej grupy.
Tommotiidy zostały najpierw odkryte jako izolowane skleryty; były zatem jednymi z wielu kambryjskich small shelly fossils – drobnych elementów szkieletowych zwierząt o niepewnym położeniu systematycznym. Dopiero odnalezienie całych sklerytomów pozwoliło na bezsprzeczne ustalenie ich pokrewieństw, jednak dla wielu tommotiidów znane są ciągle tylko izolowane skleryty, więc organizacja szkieletu pozostaje nieznana.
Występowanie Tommotiidy należą do najstarszych skamieniałości szkieletowych. Zwierzęta (i niektóre inne grupy) zaczęły wytwarzać szkielety we wczesnym kambrze; zjawisko to określa się mianem eksplozji kambryjskiej. Najmłodszym znanym tommotiidem jest Lapworthella bornholmiensis (Poulsen, 1942), znana ze środkowego kambru (gużangu) Bornholmu i Chin.
Nomenklatura i systematyka mały|Rekonstrukcja dwubocznie symetrycznego tommotiida Wufengella bengtsoni (A: widok od strony grzbietowej; B: widok ukośny z przodu i od strony grzbietowej) Nazwę zaproponował i formalny opis taksonu podał radziecki paleontolog Vladimir Missarzhevsky. Nazwa pochodzi od typowego rodzaju Tommotia Missarzhevsky, 1970.
Wśród tommotiidów można wyróżnić co najmniej dwie nieformalne grupy, różniące się symetrią sklerytomu:
ekcentrotecidy ze sklerytomem o kształcie rurkowatym (na przykład rodzaje Eccentrotheca i Paterimitra); o sklerytomach dwubocznie symetrycznych (na przykład rodzaje Camenella i ).
Ekcentrotecidy są zatem osiadłymi filtratorami, natomiast kamenellidy są mobilnymi (posiadającymi zdolność ruchu) zwierzętami o „robakowatym” kształcie.
Nie ma powszechnie przyjmowanej formalnej systematyki tej grupy.
Pokrewieństwa z dzisiejszymi zwierzętami Niektóre rekonstrukcje pokrewieństw postulują bliskie pokrewieństwo ekcentrotecidów i kryzelnic; w tym przypadku kamenellidy są bliższe ramienionogom. Inne rekonstrukcje filogenezy zakładają odwrotny scenariusz.
Rodzaje Micrina i Paterimitra zalicza się do tommotiidów, ale można je również uznać za wczesnych przedstawicieli typu ramienionogów. Ramienionogi najprawdopodobniej powstały z tommotiidów przez pedomorfozę: larwa niektórych tommotiidów posiada sklerytom, składający się tylko z dwóch sklerytów, podobnie jak muszla dorosłych ramienionogów składa się z dwóch skorupek.
Przypisy
Kategoria:Zwierzęta Kategoria:Kambr