Bezirk Wadowice – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Wadowice.
Historia
Bezirk Wadowice utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Wadowice objął obszar o wielkości 4,2 mil², zamieszkany przez 22.573 ludzi i podzielony na 36 gmin katastralnych, w tym miasto Wadowice. Wszedł w skład cyrkułu wadowickiego, jako jeden z jego trzynastu powiatów ziemskichAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. 1 maja 1860 zniesiono cyrkuł wadowicki, a jego cały obszar włączono do cyrkułu krakowskiegoErlaß des Ministers des Innern, giltig für den ganzen Umfang des Kaiserstaates, betreffend die Auflösung der Landesregierungen in Krakau und Czernowitz, dann der Kreisbehörden in Wadowice, Bochnia und Jasło und die Errichtung einer Kreisbehörde in Czernowitz.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty. Jednym z tych nowych powiatów był powiat wadowicki, w skład którego wszedł m.in. w całości zniesiony Bezirk WadowiceVerordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 1 lipca 1910 dziewięć gmin z dawnego Bezirk Wadowice weszło w skład nowo utworzonego powiatu oświęcimskiegoDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1910, cz. XIX, Nr 131 z powiatów bialskiego i wadowickiego.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Wadowice w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Wadowice (M)17303086wadowicki2Barwałd Średni1560869wadowicki3Barwałd Dolny870484wadowicki4Klecza Górna950401wadowicki5Gorzeń Górny620153wadowicki6Gorzeń Dolny z Mikołajem306wadowicki7Jaroszowice z Zaskawiem1452603wadowicki8Jaszczurowa2085468wadowicki9Jamnik127wadowicki10Mucharz980517wadowicki11Klecza Dolna i Średnia1867737wadowicki12Chrząstowice635274wadowicki1 lipca 1910 włączono do nowo utworzonego powiatu oświęcimskiego.13Kossowa530373wadowicki14Łękawica ad Kalwaria z Ostałową, Brańkówką i Zagórzem25801001wadowicki15Lgota1374473wadowicki16Radocza z Radoczą Górną1669790wadowicki17Babica987429wadowicki18Roków331143wadowicki19Chocznia35582003wadowicki20Półwieś725393wadowicki21Ryczów15451125wadowicki22Lipowa200148wadowicki23Woźniki997518wadowicki24Zygodowice730319wadowicki25Skawce557258wadowicki26Bachowice23851004wadowicki27Grodzisko363225wadowicki28Miejsce530189wadowicki29Spytkowice ad Zator34701802wadowicki30Świnna-Poręba678280wadowicki31Tłuczań Górny1817448wadowicki32Tłuczań Dolny409wadowicki33Tomice1323501wadowicki34Łączany650381wadowicki35Witanowice1647642wadowicki36Zawadka607534wadowicki Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858 Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Wadowic Wadowice