Bezirk Kalwarya – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Kalwarya.
Historia
Bezirk Kalwarya utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Kalwarya objął obszar o wielkości 4,8 mil², zamieszkany przez 24.167 ludzi i podzielony na 40 gmin katastralnych, w tym miasto Lanckorona i miasteczko Kalwarya. Wszedł w skład cyrkułu wadowickiego, jako jeden z jego trzynastu powiatów ziemskichAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. 1 maja 1860 zniesiono cyrkuł wadowicki, a jego cały obszar włączono do cyrkułu krakowskiegoErlaß des Ministers des Innern, giltig für den ganzen Umfang des Kaiserstaates, betreffend die Auflösung der Landesregierungen in Krakau und Czernowitz, dann der Kreisbehörden in Wadowice, Bochnia und Jasło und die Errichtung einer Kreisbehörde in Czernowitz.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty. Obszar zniesionego Bezirk Kalwarya wszedł wtedy w skład głównie nowo utworzonego powiatu wadowickiego oraz – częściowo – nowego powiatu myślenickiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 1 czerwca 1903 gminę Pozowice w powiecie wadowickim włączono do powiatu podgórskiegoDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1903, Nr 53. 1 stycznia 1924 zniesiono powiat podgórski, a gminę Pozowice włączono do powiatu krakowskiego..
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Kalwarya w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Kalwarya (m)222790wadowicki2Barwałd Górny1301550wadowicki3Brzeźnica z Pasieką1483220wadowicki4Nowe Dwory z Owsianką543wadowicki5Brzezinka685400wadowicki6Dąbrówka813387wadowicki7Stryszów26021255wadowicki8Jastrzębia672283wadowicki9Brody z Solcą17111102wadowicki10Bugaj615294wadowicki11Przytkowice2147767wadowicki12Kopytówka459199wadowicki13Jaśkowice845455wadowicki14Lanckorona (M)20461451wadowicki15Baczyn1234500wadowicki16Biertowice666374myślenicki17Harbutowice2961966wadowicki18Izdebnik28051577wadowicki19Leśnica457218wadowicki20Palcza1481632wadowicki21Skawinki1317607wadowicki22Stronie786528wadowicki23Sułkowice28572028myślenicki24Zachełmna904341wadowicki25Zakrzów1704609wadowicki26Leńcze Górne1249736wadowicki27Wysoka ad Kalwarya1825280wadowicki28Marcyporęba19151118wadowicki29Stanisław Dolny23181210wadowicki30Stanisław Górnywadowicki31Bęczyn z Bęczynkiem1018421wadowicki32Paszkówka z Pobiedrem1027533wadowicki33Podchybie228108wadowicki34Podolany472230wadowicki35Sosnowice957484wadowicki36Pozowice510346wadowicki1 czerwca 1903 włączono do powiatu podgórskiego.1 stycznia 1924 roku, po zniesieniu powiat podgórskiego, włączono do powiatu krakowskiego.37Wielkie Drogi z Trzebolem930414wadowicki38Zarzyce Wielkie378259wadowicki39Zarzyce Małe155140wadowicki40Zebrzydowice1959812wadowicki Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858 Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Kalwarii Zebrzydowskiej Kalwarya