Tālivaldis (M-06), wcześniej Hr.Ms. „Dordrecht” (M852) – holenderski, a następnie łotewski niszczyciel min typu Tripartite () z lat 80. XX wieku. Okręt ma wyporność pełną 595 ton, a jego napęd stanowi silnik wysokoprężny i dwa silniki elektryczne. Jednostka osiąga prędkość 15 węzłów i zasięg 3000 Mm, a jej główne wyposażenie przeciwminowe stanowią dwa pojazdy podwodne oraz trały.
Okręt został zwodowany 26 lutego 1983 roku w stoczni w Alblasserdam, a w skład Koninklijke Marine został wcielony 16 listopada 1983 roku. Jednostka została skreślona z listy holenderskiej floty 5 lipca 2000 roku, po czym została w 2007 roku sprzedana Łotwie i 4 kwietnia 2008 roku weszła do służby w Latvijas Jūras spēki. „Tālivaldis” nadal znajduje się w składzie łotewskiej floty (stan na 2022 rok).
Projekt i budowa mały|lewo|alt=Uroczystość wodowania niszczyciela min Dordrecht w 1983 roku|Uroczystość wodowania „Dordrechta”, 26 lutego 1983 roku Rosnące zagrożenie minowe, spowodowane postępem technicznym w konstrukcji nowych typów min morskich sprawiło, że nastąpiła potrzeba zastąpienia służących do tej pory do ich zwalczania klasycznych trałowców. Nowa metoda zwalczania min została opracowana w Wielkiej Brytanii w drugiej połowie lat 60. XX wieku: zakładała ona wykrywanie i zlokalizowanie min przez odpowiednie sonary, a następnie ich selektywne niszczenie przy pomocy bezzałogowych pojazdów podwodnych. Początkowo system ten Brytyjczycy umieścili na kilkunastu zbudowanych w latach 50. trałowcach typu Ton z drewnianymi kadłubami, które po przebudowie dały początek klasie niszczycieli min.
Proces zaprojektowania i budowy nowych jednostek tej klasy był bardzo kosztowny, gdyż trzeba było nie tylko wybrać i wykonać odpowiedni małomagnetyczny materiał na kadłub jednostek, ale też wyposażyć je w zaawansowane systemy elektroniczne służące do wykrywania i niszczenia małych obiektów podwodnych. Stworzenie takiego okrętu było jednak dla krajów Europy Zachodniej koniecznością, gdyż na początku lat 70. w służbie flot NATO znajdowały się niemal wyłącznie przestarzałe trałowce (z wyjątkiem sześciu nowoczesnych jednostek typu , wprowadzonych do służby w Marine nationale w latach 1969–1973). Aby rozłożyć koszty projektu nowych okrętów, współpracę nawiązały trzy państwa: Belgia, Francja i Holandia, stąd opracowany wspólnie projekt otrzymał nazwę Tripartite (pol. trójprzymierze). Projektanci trzech krajów razem stworzyli ogólną koncepcję okrętu oraz projekt jego kadłuba, bazując na rozwiązaniach zastosowanych w typie Circé; dalszy podział obowiązków zakładał opracowanie przez Belgów instalacji elektrycznej i systemu niszczenia min, Francuzi mieli zaprojektować wyposażenie trałowe i systemy elektroniczne, zaś domeną Holendrów była siłownia główna.
Niszczyciele min typu Tripartite zostały zaprojektowane w latach 1973–1976. Łącznie w latach 1977–1995 zbudowanych zostało 40 okrętów tego typu: 10 dla Belgii, 10 dla Francji (określane tam jako typ ), 15 dla Holandii (nazwane typem ) oraz trzy jednostki dla Pakistanu i dwie dla Indonezji. Kompleks sonarowy jest w stanie wykrywać miny oraz obiekty minopodobne z odległości do 500 metrów i na głębokości maksymalnie 80 metrów oraz określić ich położenie z dokładnością do 15 metrów (na małej głębokości obiektu) przy stanie morza 5, a także wykonywać tradycyjne zadania trałowania.
Przyszły „Dordrecht”, jeden z liczącej 15 okrętów serii holenderskich jednostek typu Tripartite, zbudowany został w stoczni w Alblasserdam pod numerem stoczniowym M852. Aby umożliwić budowę jednostek typu Alkmaar, w stoczni powstała nowa hala montażowa o długości 144 metrów, szerokości 43 metrów i wysokości 23 metrów. Stępkę okrętu położono 5 stycznia 1981 roku, a zwodowany został 26 lutego 1983 roku. Jednostka otrzymała nazwę na cześć jednego z najważniejszych miast holenderskiej wojny o niepodległość w XVI wieku – Dordrecht. Koszt budowy okrętu wyniósł 75 milionów guldenów.
Dane taktyczno-techniczne mały|lewo|alt=Armata automatyczna Giat 20F2 na pokładzie niszczyciela min Tālivaldis|Armata automatyczna na pokładzie „Tālivaldis” Okręt jest niszczycielem min z kadłubem, pokładem i grodziami wykonanymi z laminatów poliestrowo-szklanych o łącznej masie 180 ton, w tym około 16 km tkaniny z włókna szklanego. Wewnątrz wyłożonego balsą kadłuba znajduje się szkielet usztywniający konstrukcję, z wzdłużnikami zwiększającymi odporność na podwodne wybuchy. Jednostka charakteryzuje się uniesionym dziobem i ciągłym pokładem głównym na przeważającej długości kadłuba, przechodzącym uskokiem do niskiej części rufowej. Na pokładzie znajduje się niska i długa nadbudówka, z pomostem bojowym w przedniej części; za pomostem umieszczony został maszt palowy, a za nim niski, zwężający się ku górze komin o ściętym wierzchołku. Na końcu nadbudówki zamontowany został drugi maszt z anteną łączności satelitarnej, a na pokładzie rufowym zainstalowano żurawik. Na rufie przewidziano też miejsce na kontener o masie 5 ton, przeznaczony na dodatkowe wyposażenie. Okręt wyposażony jest w aktywny system stabilizacji przechyłów, który tworzą wyposażone w silniki hydrauliczne zbiorniki paliwa w kształcie litery „V” oraz boczne stabilizatory. Autonomiczność okrętu wynosi 15 dób. Pomieszczenia okrętowe są klimatyzowane, a z udogodnień zainstalowano m.in. chłodnię i pralnię.
Długość całkowita wynosi 51,5 metra (47,1 metra między pionami), szerokość 8,9 metra i zanurzenie 2,5 metra (kadłuba, z opuszczonym sonarem sięga 3,8 metra). Wyporność standardowa wynosi 562 tony, a pełna 595 ton. Główny napęd okrętu stanowi jeden silnik wysokoprężny - A-RUB 215X-12 o mocy 1370 kW (1860 KM), napędzający pojedynczą śrubę o zmiennym skoku; na rufie znajdują się dwa stery z napędem elektrycznym. Napęd pomocniczy tworzą dwa silniki elektryczne o łącznej mocy 179 kW (240 KM) oraz dwa aktywne stery strumieniowe . Prędkość maksymalna okrętu wynosi 15 węzłów przy wykorzystaniu napędu głównego i 7 węzłów na silnikach elektrycznych. Zasięg jednostki wynosił 3000 Mm przy prędkości 12 węzłów.
Uzbrojenie artyleryjskie okrętu stanowi umieszczona w części dziobowej pojedyncza armata automatyczna kalibru 20 mm . Masa armaty z amunicją wynosi 470 kg, kąt podniesienia lufy od -15° do +60°, szybkostrzelność teoretyczna 720 strz./min, a donośność skuteczna od 1200 do 2000 metrów. Wyposażenie przeciwminowe stanowią dwa pojazdy podwodne oraz trał mechaniczny lekki i trał mechaniczny OD 3 Oropesa. Pojazdy podwodne PAP-104 (fr. Poisson Auto Propuise) mają długość 2,7 metra, szerokość 1,2 metra, wysokość 1,3 metra i masę 700 kg (w tym przenoszony 100-kilogramowy materiał wybuchowy). Sterowane przewodowo mogą operować w odległości 500 metrów od okrętu na maksymalnej głębokości 300 metrów przy stanie morza 3; napędzane dwoma silnikami elektrycznymi mogą poruszać się z prędkością 5 węzłów i na jednym ładowaniu wykonać pięć trwających 20 minut akcji. Jednostka wyposażona została też w sprzęt do nurkowania, w tym w jednoosobową komorę dekompresyjną; w przypadku choroby dekompresyjnej nurka komora może zostać zabrana z pokładu przy pomocy śmigłowca.
Wyposażenie radioelektroniczne obejmowało początkowo radar nawigacyjny - 1229C i podkadłubowy sonar Thomson Sintra DUBM 21A, system wyznaczania pozycji Decca HI-FIK-6, system dowodzenia EVEC-20 oraz systemy radionawigacyjne Toran i Syledis.
W zależności od wykonywanych zadań załoga okrętu liczyła od 29 do 42 osób.
Służba Holandia mały|lewo|alt=Holenderskie niszczyciele min Dordrecht i Delfzijl w 1983 roku|„Dordrecht” i „Delfzijl” w 1983 roku Hr.Ms. „Dordrecht” został wcielony w skład Koninklijke Marine 16 listopada 1983 roku, otrzymując numer taktyczny M852. Głównym rejonem działania jednostki było Morze Północne i Bałtyckie, a oprócz zadań zwalczania zagrożenia minowego okręt realizował także misje patrolowe. Hr.Ms. „Dordrecht” został wycofany ze służby 5 lipca 2000 roku z powodu cięć budżetowych.
Łotwa We wrześniu 2005 roku Holandia zawarła, opiewający na kwotę 69,4 mln dolarów, kontrakt na sprzedaż Łotwie pięciu wycofanych ze służby niszczycieli min („Dordrecht”, „Alkmaar”, „Delfzijl”, „Harlingen” i „Scheveningen”). Po przeprowadzeniu remontu i zmianie wyposażenia (m.in. wymianie radarów na modele FR-2115 i Consilium Selesmar MM 950 oraz dodaniu uzbrojenia w postaci dwóch wkm kalibru 12,7 mm) okręt został wcielony do służby w Latvijas Jūras spēki 4 kwietnia 2008 roku pod nazwą „Tālivaldis” (numer taktyczny M-06). Etatowa załoga okrętu w służbie łotewskiej liczy 44 osoby. W 2009 roku okręt po raz pierwszy został przyjęty do składu Stałego Zespołu Sił Obrony Przeciwminowej NATO (SNMCMG1). Od 10 do 21 czerwca 2013 roku „Tālivaldis” wziął udział w 41. edycji międzynarodowych ćwiczeń sił morskich państw NATO BALTOPS 2013. Między 9 a 22 maja jednostka wzięła udział w międzynarodowej operacji przeciwminowej „Open Spirit 2014”, która miała miejsce w Cieśninie Irbe (m.in. wraz z polskim niszczycielem min ORP „Flaming”). Od 7 sierpnia do 31 grudnia 2014 roku dowodzony przez kmdra por. Armandsa Grebežsa okręt operował w składzie Stałego Zespołu Sił Obrony Przeciwminowej NATO (SNMCMG1), uczestnicząc na przełomie sierpnia i września w przeprowadzonych na wodach fińskich międzynarodowych ćwiczeniach „Northern Coasts 2014” oraz „Joint Warrior 14/2” w Wielkiej Brytanii. Kolejną, sześciomiesięczną turę służby w Stałym Zespole Sił Obrony Przeciwminowej NATO (SNMCMG1) jednostka rozpoczęła 1 lipca 2015 roku. thumb|„Tālivaldis” zacumowany przy burcie okrętu dowodzenia siłami przeciwminowymi „Virsaitis” w 2012 roku Od 3 października do 6 listopada 2015 roku „Tālivaldis” brał udział w manewrach sił NATO pod kryptonimem „Trident Juncture 2015”, które odbyły się w Hiszpanii, Włoszech i Portugalii. Między 6 a 13 maja 2016 roku „Tālivaldis” i „Imanta” wraz z okrętem zaopatrzenia i dowodzenia uczestniczyły w corocznych międzynarodowych ćwiczeniach morskich państw bałtyckich „Baltic Fortress 2016”, a następnie (od 16 a 27 maja) okręt reprezentował flotę łotewską w przeprowadzonej na wodach litewskich operacji przeciwminowej „Open Spirit 2016”. Od 3 do 18 czerwca „Tālivaldis” wziął udział w 44. edycji ćwiczeń sił morskich NATO BALTOPS 2016, kończąc je podczas tradycyjnego Tygodnia Kilońskiego. W dniach od 16 do 22 sierpnia na Litwie okręt uczestniczył w ćwiczeniach BALTRON „Squadex II 2016”. Od 3 do 13 kwietnia 2017 roku niszczyciele min „Tālivaldis”, „Imanta” i „Rūsiņš” wzięły udział w ćwiczeniach BALTRON „Squadex 1 2017”. 11 kwietnia, w obecności ministra obrony oraz dowódców sił zbrojnych i marynarki Łotwy, na wodach Zatoki Ryskiej odbyła się uroczysta parada floty z okazji 25. rocznicy odnowienia Marynarki Wojennej, w której uczestniczył m.in. „Tālivaldis”.