REPowerEU – plan Komisji Europejskiej mający na celu zakończenie uzależnienia od rosyjskich paliw kopalnych przed rokiem 2030, będący odpowiedzią na inwazję Rosji na Ukrainę w 2022 roku.
REPowerEU ma trzy główne cele: oszczędzanie energii, zwiększenie produkcji energii ze źródeł odnawialnych oraz dywersyfikację dostaw energii, uniezależniając się od Rosji. W 2021 roku 45% importowanego gazu ziemnego pochodziło z Rosji; do 2023 roku udział ten spadł do 15%. Całkowite zapotrzebowanie na gaz zmniejszyło się o 18% w ciągu pierwszych dwóch lat realizacji planu.
Tło Po inwazji Rosji na Ukrainę Unia Europejska postanowiła zaprzestać importu paliw kopalnych z Rosji. Nałożono sankcje na węgiel i ropę naftową, jednak nie objęto nimi od razu gazu, ponieważ UE była w dużym stopniu uzależniona od dostaw tego surowca z Rosji. Jednocześnie Rosja groziła ograniczeniem lub całkowitym wstrzymaniem dostaw paliw kopalnych do Europy. Ceny energii w Unii Europejskiej gwałtownie wzrosły po rozpoczęciu inwazji.
Bezpieczeństwo dostaw gazu jest wspólną odpowiedzialnością państw członkowskich i Komisji Europejskiej, jednak nagłe odejście od rosyjskiego gazu spowodowało kryzys podażowy, który z kolei wywołał kryzys dostępności i przystępności cenowej na rynkuJoëlle Elvinger, „Special report 09/2024: Security of the supply of gas in the EU”. European Court of Auditors..
Plan REPowerEU ma na celu zawarcie nowych umów dotyczących gazociągów oraz zapewnienie dostępu do kluczowych surowców niezbędnych dla technologii odnawialnych.
Polityka Plan REPowerEU ma trzy główne cele:
oszczędzanie energii, produkcja ekologicznej energii, dywersyfikacja dostaw energii.
Oszczędzanie energii Plan REPowerEU dąży do krótkoterminowych oszczędności energii poprzez kampanię informacyjną oraz przygotowanie materiałów, które mogły być wykorzystywane przez inne instytucje w podobnym celu. Początkowo pakiet legislacyjny „Fit for 55” zakładał redukcję końcowego zużycia energii o 9% do 2030 roku. Propozycja REPowerEU zwiększyła ten cel do 13%, jednak ostatecznie przyjęta dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej ustaliła go na poziomie 11,7%.
Dywersyfikacja źródeł energii W 2021 roku prawie 45% łącznego zapotrzebowania energetycznego Unii Europejskiej było pokrywane przez dostawy z Rosji, a pozostała część pochodziła z importu z innych regionów świata. Do 2023 roku udział Rosji w unijnym imporcie energii spadł drastycznie do poziomu 15%, co świadczy o determinacji Komisji Europejskiej w dążeniu do ograniczenia zależności Europy od rosyjskich surowców. W kwietniu 2023 roku Komisja Europejska uruchomiła program łączący popyt i podaż energii, którego celem jest zaspokojenie całkowitego zapotrzebowania 27 państw członkowskich UE. Plan ten zakłada utworzenie połączeń energetycznych z Wielką Brytanią, krajami Bałkanów Zachodnich oraz państwami Afryki Północnej w celu pozyskania alternatywnych źródeł energii, w tym poprzez porozumienia dotyczące skroplonego gazu ziemnego (LNG) oraz energii odnawialnej.
Energia odnawialna Plan REPowerEU zakładał zwiększenie udziału czystej energii w miksie energetycznym Unii Europejskiej. W jego ramach wyznaczono cel podwojenia mocy zainstalowanej paneli fotowoltaicznych do 2025 roku oraz osiągnięcia 600 GW mocy z energii słonecznej do roku 2030. Wprowadzono nowe przepisy nakładające obowiązek instalacji paneli słonecznych w nowo powstających budynkach. Uzgodniono także podwojenie tempa wdrażania pomp ciepła, które do ogrzewania wykorzystują energię elektryczną zamiast gazu. Inne cele planu obejmowały przyspieszenie procedur wydawania pozwoleń, zwiększenie wykorzystania biometanu oraz rozwój zielonego wodoru. W październiku Unia Europejska podniosła również swój cel udziału odnawialnych źródeł energii w końcowym zużyciu energii brutto na 2030 rok z 40% do 42,5%, z aspiracją osiągnięcia poziomu 45%.
Finansowanie Komisja Europejska oszacowała, że w latach 2022–2027 na sfinansowanie planu REPowerEU potrzebne będzie dodatkowe 210 miliardów euro. Dla porównania, import paliw kopalnych z Rosji przed rozpoczęciem planu kosztował Unię Europejską ponad 100 miliardów euro rocznie. Główne źródło finansowania stanowi Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Recovery and Resilience Facility), będący pakietem stymulacyjnym UE mającym na celu odbudowę gospodarczą po pandemii COVID-19. Dodatkowe środki pozyskano poprzez wcześniejszą sprzedaż części uprawnień w ramach Europejskiego System Handlu Emisjami oraz wykorzystanie funduszy z Funduszu Innowacyjnego.
Przypisy
Kategoria:Programy Unii Europejskiej Kategoria:Inwazja Rosji na Ukrainę