Bezirk Brzostek – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Brzostek.
Historia
Bezirk Brzostek utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Brzostek objął obszar o wielkości 4,2 mil², zamieszkany był przez 24.205 ludzi i podzielony na 30 gmin katastralnych, w tym cztery miasteczka (Brzostek, Jodłowa, Kołaczyce i Ołpiny). Wszedł w skład cyrkułu jasielskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. 1 maja 1860 zniesiono cyrkuł jasielski, przez co Bezirk Brzostek włączono do cyrkułu tarnowskiegoErlaß des Ministers des Innern, giltig für den ganzen Umfang des Kaiserstaates, betreffend die Auflösung der Landesregierungen in Krakau und Czernowitz, dann der Kreisbehörden in Wadowice, Bochnia und Jasło und die Errichtung einer Kreisbehörde in Czernowitz.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty. Obszar zniesionego Bezirk Brzostek wszedł wtedy w skład nowych powiatów: pilzneńskiego i jasielskiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 19 czerwca 1867Verordnung des Ministers des Innern vom 19 Juni 1867, betreffend mehrere Aenderungen der neuen administrativen Bezirks-Abgränzung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau, 1 sierpnia 1878Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95), 1 grudnia 1878Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 53, 1 stycznia 1882Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1881, Nr 59 i 1 kwietnia 1932. częściowo zmieniono granice tych powiatów (vide przypisy w tabeli poniżej). Powiat pilzneński zniesiono 1 kwietnia 1932, a jego obszar został włączony do powiatów jasielskiego i ropczyckiego.. 23 lipca 1934 gminę Zagórze przeniesiono z powiatu ropczyckiego do powiatu jasielskiego.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Brzostek w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Brzostek (m)609889 pilzneński2Januszkowice1350618 pilzneński19 czerwca 1867 włączono do powiatu jasielskiego.1 sierpnia 1878 włączono do powiatu pilzneńskiego.1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu pilzneńskiego, włączono do powiatu jasielskiego.3Nawsie Brzosteckie1177556 pilzneński4Opacionka780285 pilzneński5Wola Brzostecka577292 pilzneński6Błaszkowa21691170 jasielski7Bączałka498255 pilzneński8Czermna27681759 jasielski1 grudnia 1878 włączono do powiatu jasielskiego.9Szerzyny33031792 jasielski10Ołpiny (m)27732317 jasielski11Żurowa1480790 jasielski12Swoszowa1138589 jasielskiOd 1 stycznia 1882 ponownie w powiecie jasielskim.13Dęborzyn913324 pilzneński14Dębowa2345609 pilzneński15Grudna Górna1288494 pilzneński16Grudna Dolna663305 pilzneński17Jodłowa (m)61863352 pilzneński18Klecie677284 pilzneński19Bukowa622375 pilzneński20Kamienica Górna1874559 pilzneński21Przeczyca708535 pilzneński22Kamienica Dolna562337 pilzneński23Skurowa661435 pilzneński24Zagórze519302 pilzneński1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu pilzneńskiego, włączono do powiatu ropczyckiego.23 lipca 1934 włączono do powiatu jasielskiego.25Kołaczyce (m)11861745 jasielski26Sowina1412622 jasielski27Brzyski13641064 jasielski28Nawsie Kołaczyckie683679 jasielski29Ujazd z Kłodawą948536 jasielski30Lipnica Dolna503336 jasielski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Brzostku Brzostek