Bezirk Muszyna (pod koniec Bezirk Krynica) – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Muszyna.
Historia
Bezirk Muszyna utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Muszyna objął obszar o wielkości 9,4 mil², zamieszkany był przez 25.727 ludzi i podzielony na 47 gmin katastralnych, w tym jedno miasto (Muszyna) i jedno miasteczko (Tylicz). Wszedł w skład cyrkułu sądeckiego, jako jeden z jego dziesięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Na południu powiat graniczył z Zalitawią.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty. Obszar zniesionego Bezirk Muszyna wszedł wtedy w skład nowych powiatów nowosądeckiego i grybowskiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 19 czerwca 1867Verordnung des Ministers des Innern vom 19 Juni 1867, betreffend mehrere Aenderungen der neuen administrativen Bezirks-Abgränzung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau i 1 sierpnia 1878 częściowo zmieniono granice tych powiatówDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95). Powiat grybowski zniesiono 1 kwietnia 1932, a gminy należące dawniej do Bezirk Muszyna włączono do powiatów nowosądeckiego i gorlickiego..
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Muszyna w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Muszyna (M)42801943 nowosądecki2Muszynka2125658 nowosądecki3Piorunka1840678 grybowski1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu grybowskiego, włączono do powiatu nowosądeckiego.4Polany1440431 grybowski5Powroźnik2825678 nowosądecki6Żegiestów2610795 nowosądecki7Słotwiny1470329 nowosądecki8Śnietnica2315717 grybowski1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu grybowskiego, włączono do powiatu gorlickiego.9Stawisza1880575 grybowski10Szczawnik3250529 nowosądecki11Tylicz (m)46401282 nowosądecki12Wierchomla Mała1980282 nowosądecki13Wawrzka785272 grybowski14Wojkowa2130493 nowosądecki15Złockie2140503 nowosądecki16Zubrzyk1140220 nowosądecki17Banica1565495 grybowski18Berest1925521 grybowski19Brunary Niżne i Wyżne2065745W tym: Brunary Niżne – 381, Brunary Wyżne – 364. grybowski20Czarna1110453 grybowski21Czertyżne675192 grybowski22Czyrna1775550 grybowski23Dubne1350330 nowosądecki24Florynka3125905 grybowski25Jaszkowa1045289 grybowski26Jastrzębik1660346 nowosądecki27Jędrzejówka1230304 nowosądecki28Izby2500640 grybowski29Kamienna1690346 grybowski30Krynica54351239 nowosądecki31Leluchów1625320 nowosądecki32Milik1810525 nowosądecki33Mochnaczka Niżna2285641 grybowski1 sierpnia 1878 włączona do powiatu nowosądeckiego,34Mochnaczka Wyżna2150577grybowski35Bieliczna690196grybowski36Kotów840237grybowski19 czerwca 1867 włączony do powiatu nowosądeckiego.37Krzyżówka435167nowosądecki38Łabowa2400948nowosądecki39Łabowiec1700274nowosądecki40Łosie1350318nowosądecki41Maciejowa1270375nowosądecki42Nowa Wieś3840862nowosądecki43Rostoka Mała1050151nowosądecki44Rostoka Wielka1500419nowosądecki45Uhryń Niżny i Wyżny2020525nowosądecki46Wierchomla Wielka47801036nowosądecki47Składziste660292nowosądecki Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Muszyny Muszyna