Bezirk Ciężkowice – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Ciężkowice.
Historia
Bezirk Ciężkowice utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Ciężkowice objął obszar o wielkości 4,4 mil², zamieszkany był przez 17.175 ludzi i podzielony na 38 gmin katastralnych, w tym jedno miasto (Ciężkowice) i jedno miasteczko (Bobowa). Wszedł w skład cyrkułu sądeckiego, jako jeden z jego dziesięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855..
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty. Obszar zniesionego Bezirk Ciężkowice wszedł wtedy w skład nowych powiatów: nowosądeckiego, grybowskiego, gorlickiego i brzeskiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 19 czerwca 1867, 1 sierpnia 1878 i 1 listopada 1879 częściowo zmieniono granice tych powiatówVerordnung des Ministers des Innern vom 19 Juni 1867, betreffend mehrere Aenderungen der neuen administrativen Bezirks-Abgränzung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum KrakauDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95)Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1879, Nr 82. Powiat grybowski zniesiono 1 kwietnia 1932, a jego terytorium włączono do powiatów nowosądeckiego, gorlickiego i tarnowskiego. (podział ten skorygowano nieco 23 lipca 1934.).
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Ciężkowice w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Ciężkowice (M)17551929 grybowski1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu grybowskiego, włączono do powiatu tarnowskiego.2Berdechów325142 grybowski1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu grybowskiego, włączono do powiatu gorlickiego.3Bobowa (m)10051107 grybowski4Stróżna1430637 grybowski5Pławna i Zimna Wódka520264 gorlicki19 czerwca 1867 włączona do powiatu grybowskiego.23 lipca 1934 włączono do powiatu tarnowskiego.6Sędziszowa510309 gorlicki7Bogoniowice955315 grybowski8Kipszna770315 grybowski9Ostrusza1480635 grybowski10Tursko475235 grybowski11Kąśna Dolna, Górna i Przybyłów2705918W tym: Kąśna Dolna – 343, Kąśna Górna i Przybyłów – 575. grybowski12Brzana Dolna455251 grybowski13Brzana Górna1070371 grybowski1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu grybowskiego, włączono do powiatu nowosądeckiego.23 lipca 1934 włączono do powiatu gorlickiego.14Lipniczka380232 grybowski15Jankowa715300 grybowski16Rostoka i Brzeziny1345388 nowosądecki17Radajowice1035369 nowosądecki18Rożnów, Wiesiółka i Łaziska1020272 nowosądecki19Tabaszowa i Witkówka740251 nowosądecki20Tropie, Wiatrowice i Chabalina1070362 nowosądecki21Zagórze i Gierowa615138 nowosądecki22Znamirowice i Załęże (Niżne i Wyżne)985W tym: Znamirowice – 495, Załęże (Niżne i Wyżne) – 490.201 nowosądecki23Podole z Górową1545239 nowosądecki24Glinik z Podglinikiem615751 nowosądecki25Przydonica1415 grybowski19 czerwca 1867 włączona do powiatu nowosądeckiego.26Łyczana710268 nowosądecki1 listopada 1879 włączono z powrotem do powiatu nowosądeckiego.27Janczowa840292nowosądecki28Jasienna1600623nowosądecki29Gródek i Kobyle885201nowosądecki30Bujne510116nowosądecki31Bartkowa i Posadowa1585547nowosądecki32Jastrzębia32201160grybowski33Bruśnik1657559grybowski34Bukowiec1195302grybowski23 lipca 1934 włączono do powiatu nowosądeckiego.35Falkowa855257grybowski36Jamna z Potokami945226brzeski37Siekierczyna1885473grybowski38Lipnica i Niecew35901220nowosądecki1 sierpnia 1878 włączona do powiatu grybowskiego. Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Ciężkowic Ciężkowice