Aleksandra Czelusta zd. Trzebińska (ur. 11 listopada 1897 w Żychowie, zm. 20 września 1985 w Liskowie-Rzgowie) - wielkopolska twórczyni ludowa, hafciarka, laureatka Nagrody im. Oskara Kolberga. Specjalizowała się w hafcie i układaniu czepców z regionu kaliskiego, ale zajmowała się także tkactwem, wyplataniem ze słomy kapeluszy i koszyczków do święconki oraz zdobnictwem (wyrób pająków) i plastyką obrzędową (wyrób rekwizytów obrzędowych).
Życiorys Pochodziła ze wsi Żychowo w rodzinie rolników. Była najmłodsza z siedmiorga rodzeństwa. Po wyjściu za mąż w 1920 roku lat przeprowadziła się do Liskowa. Haftu nauczyła się od matki i najstarszych kobiet ze wsi. Sama wymyślała i komponowała wzory haftów. Wzorów nie rysowała na tkaninie: "[…] ja się nie oglądałam na inne, haftowałam co mi się widziało. […] Pomyśli się albo narysuje na papierku jak to będzie wychodziło, papierek się wyrzuci i haftuje się". Wzmożony okres jej twórczości przypada na lata po II wojnie światowej. Czepce jej autorstwa stanowiły uzupełnienie strojów kaliskich. Brała udział w licznych wystawach, festiwalach i przeglądach sztuki ludowej m.in. Poznań (1961, 1963, 1964, 1969, 1971, 1974), Koszalin (1961), Płock (1976), Kalisz (1958). W 1973 r. została wpisana do rejestru twórców ludowych Ministerstwa Kultury i Sztuki. Jej prace znajdują się w zbiorach Muzeum Etnograficznego w Poznaniu i Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej. mały|Czepiec wykonany przez Jadwigę Sobczak, wnuczkę hafciarki Aleksandry Czelusty Jej wnuczką jest Jadwiga Sobczak, hafciarka i twórczyni czepców z okolic Kalisza.
Nagrody 1962 - nagroda Wydziału Kultury Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu 1974 - nagroda Departamentu Plastyki Ministerstwa Kultury i Sztuki 1976 - Nagroda im. Oskara Kolberga
Bibliografia A. Gałczyńska, Aleksandra Czelusta – hafciarka i układaczka czepców kaliskich z Liskowa, Centrum Kultury i Sztuki w Kaliszu, 2025. Z. Grodecka, Sztuka hafciarska Aleksandry Czelusty z Liskowa, „Polska Sztuka Ludowa” 1979, nr 2, s. 217-224. A. Jabłońska-Ważny, Czepce Pani Czelusty, „Południowa Wielkopolska” 1982, nr 2, s. 6. M. Pokropek, Aleksandra Czelusta, Nagroda im. Oskara Kolberga 1976. M. Sobczak-Waliś, Aleksandra Czelusta - życiorys niezwykły, "Zeszyty Kaliskiego Towarzystwa Genealogicznego KALISIA", 2016, t. 5, s. 69-74.
Przypisy
Kategoria:Polscy twórcy ludowi Kategoria:Laureaci Nagrody Kolberga Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Zmarli w 1985