Bezirk Brzesko – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Brzesko.
Historia
Bezirk Brzesko utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Bochnia objął obszar o wielkości 4,4 mil², zamieszkany był przez 25.789 ludzi i podzielony na 41 gmin katastralnych, w tym jedno miasto (Czchów) i jedno miasteczko (Brzesko). Wszedł w skład cyrkułu bocheńskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Na południu, Bezirk Brzesko posiadał eksklawę na terenie Bezirk Neu-Sandec w cyrkule sądeckim, którą stanowiła miejscowość Grabie, a która z kolei była częścią gminy Drużków Pusty. 1 maja 1860 zniesiono cyrkuł bocheński, a jego cały obszar włączono do cyrkułu krakowskiegoErlaß des Ministers des Innern, giltig für den ganzen Umfang des Kaiserstaates, betreffend die Auflösung der Landesregierungen in Krakau und Czernowitz, dann der Kreisbehörden in Wadowice, Bochnia und Jasło und die Errichtung einer Kreisbehörde in Czernowitz.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty. Obszar zniesionego Bezirk Brzesko wszedł wtedy w całości w skład nowego powiatu brzeskiegoVerordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Brzesko w 1854 rokuGazeta Lwowska. 1854, nr 131Lp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Brzesko (m)1581396 brzeski2Brzezowiec402152 brzeski3Biadoliny501135 brzeski4Biesiadki993739 brzeski5Będzieszyna348173 brzeski6Czchów (M)15321299 brzeski7Dębno1433807 brzeski8Doły937592 brzeski9Gosprzydowa1644494 brzeski10Gnojnik1812730 brzeski11Grądy z Nowąwsią i Kopalinami837433 brzeski12Jasień1397688 brzeski13Jadowniki29961388 brzeski14Jaworsko667624 brzeski15Jurków609383 brzeski16Jastew225106 brzeski17Lewniowa954444 brzeski18Łoniowa1199910 brzeski19Mokrzyska z Buczem28631986 brzeski20Maszkienice1046936 brzeski21Okocim2960883 brzeski22Pomianowa433292 brzeski23Perła584157 brzeski24Porąbka1501993 brzeski25Szczepanów768511 brzeski26Słotwina488187 brzeski27Sterkowiec523267brzeski28Tymowa2244920brzeski29Tworkowa z Łacnową1287461brzeski30Uszew18571304brzeski31Wokowice573529brzeski32Wola Dębińska971229brzeski33Wytrzyszczka773208brzeski34Żerków344313brzeski35Zawada472591brzeski36Dobrociecz723473brzeski37Drużków Pusty z Grabiami354238brzeski38Iwkowa29601996brzeski39Połom Mały191138brzeski40Porąbka z Brzezową229119brzeski41Wojakowa1418565brzeski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Brzeska Brzesko