– japoński mangaka, znany z serii takich jak Dryfująca klasa, Makoto-chan i Watashi wa Shingo. Rozpoczynając karierę w latach 50., stał się jednym z najsłynniejszych twórców mang grozy i odegrał kluczową rolę w ich rozwoju, zyskując przydomek „boga mangi grozy”. W latach 60., tworząc shōjo-mangi takie jak Hebi onna, przełamał konwencje branży, łącząc estetykę komercyjnej mangi z makabrycznymi obrazami inspirowanymi japońskimi baśniami ludowymi, co zapoczątkowało boom na mangę grozy i wywarło wpływ na kolejne pokolenia twórców. Był rozpoznawalną osobą publiczną w Japonii, znaną z noszenia koszulek w czerwono-białe paski oraz wykonywania charakterystycznego gestu ręką zwanego „gwash”.

Biografia

Wczesne życie i kariera Umezu urodził się 3 września 1936 roku w miejscowości Kōya w prefekturze Wakayama, lecz wychował się w górzystym Gojō w prefekturze Nara. Jego matka zachęciła go do rysowania, gdy miał siedem lat. Ojciec opowiadał mu przed snem lokalne legendy o duchach i kobietach-wężach. Inspiracją do rozpoczęcia tworzenia mangi stała się dla niego lektura Shin takarajimy autorstwa Osamu Tezuki, którą przeczytał w piątej klasie szkoły podstawowej. Był członkiem grupy rysowników o nazwie „Kaiman Club”.

W 1955 roku, mając 18 lat, opublikował swoją pierwszą mangę zatytułowaną Mori no kyōdai, opartą na baśni o Jasiu i Małgosi, we współpracy z wydawnictwem kashihon Tomo Book. Wkrótce zwrócił się ku ruchowi gekiga i zaczął publikować mangi w kashihonowym przemyśle Osaki tamtych czasów, co dawało mu większą swobodę twórczą niż publikowanie w magazynach. Jego specjalnością było włączanie do historii elementów paranormalnych. Jednocześnie rozpoczął także tworzenie shōjo-mang; publikował w magazynie „Shōjo Book” oraz w antologii kashihon „Niji”.

Przełom w latach 60. i 70. XX wieku Po przeprowadzce do Tokio w 1963 roku, spowodowanej upadkiem przemysłu kashihon, Umezu rozwinął swój charakterystyczny styl, który łączył estetykę shōjo-mangi z groteskowymi ilustracjami grozy i przełamywał ówczesne konwencje shōjo-mangi. Mangi grozy takie jak Nekome no shōjo i Hebi onna odniosły sukces w komercyjnym magazynie z shōjo-mangą „Shōjo Friend” w połowie lat 60.

Pod koniec lat 60. zaczął również publikować w magazynach z shōnen-mangą, a także zmienił wydawnictwo – z Kōdanshy na Shōgakukan – gdy nowy redaktor poprosił go o stworzenie czegoś innego niż manga grozy. Umezu stał się uznanym autorem, a w pewnym momencie pracował nawet nad pięcioma seriami jednocześnie. W 1974 roku zdobył 20. nagrodę Shogakukan Manga za serię Dryfująca klasa, opowiadającą o szkole, która wraz z uczniami i nauczycielami została przeniesiona do alternatywnego postapokaliptycznego świata.

W 1975 roku Umezu zaczął stawać się osobą publiczną także poza światem mangi. Nagrał piosenki oparte na swoich horrorach i wydał je jako solowy album zatytułowany „Yami no Album”.

Jego komediowa manga Makoto-chan, publikowana w latach 1976–1981 na łamach magazynu „Shūkan Shōnen Sunday”, odniosła sukces. Gest ręki „gwash” z tej serii stał się także znakiem rozpoznawczym samego Umezu w kontaktach z publicznością.

Późna kariera W latach 80. i 90. Umezu skupił się na tworzeniu mang science fiction przedstawiających niedaleką przyszłość, takich jak Watashi wa Shingo i Fourteen.

W 1995 roku musiał zrezygnować z regularnej działalności wydawniczej z powodu zapalenia ścięgien, po ukończeniu pracy nad Fourteen. Następnie stał się jeszcze bardziej rozpoznawalną osobą publiczną, regularnie pojawiając się w telewizji w koszulce w czerwono-białe paski. Znany był również z architektury swojego domu w Kichijōji w czerwono-białe pasy, inspirowanego serią Makoto-chan. W 2011 roku wydał drugi album muzyczny ze swoimi piosenkami.

W 2018 roku otrzymał Nagrodę Dziedzictwa na Międzynarodowym Festiwalu Komiksu w Angoulême za francuskie tłumaczenie Watashi wa Shingo. Była to dopiero druga nagroda w jego karierze; wcześniej Umezu był niezadowolony z poziomu uznania, jaki otrzymywały jego prace. To wyróżnienie zmotywowało go do powrotu do twórczości – stworzył serię 101 obrazów inspirowanych Watashi wa Shingo, które zostały po raz pierwszy zaprezentowane w 2022 roku i stanowiły jego pierwsze nowe dzieło od 27 lat.

Śmierć W lipcu 2024 roku Umezu trafił do szpitala po tym, jak zasłabł w swoim domu w Kichijōji. Zdiagnozowano u niego terminalne stadium raka żołądka, jednak nie poddał się operacji i od września pozostawał pod opieką hospicyjną. 5 listopada 2024 roku wydawnictwo Shōgakukan ogłosiło, że Umezu zmarł 28 października w wieku 88 lat. Prywatny pogrzeb odbył się w gronie rodziny i bliskich przyjaciół. Przed śmiercią Umezu planował stworzenie nowego dzieła.

Styl i motywy

Folklor i potwory Jego twórczość inspirowana jest japońskim folklorem. Mangaka i krytyczka Sakumi Yoshino wyjaśnia, że jego horrory są powiązane z religią w Japonii, ponieważ potwory i demony nie są tam postrzegane jako całkowicie złe. Umezu chce, aby czytelnicy czasami odczuwali współczucie również wobec potworów przedstawianych w jego dziełach.

Konflikt międzypokoleniowy Wiele jego mang ukazuje konflikt międzypokoleniowy między dziećmi a dorosłymi. Umezu początkowo skupił się na tym temacie, ponieważ zauważył, że w shōjo-mangach z początku lat 60. relacje matek z dziećmi były przedstawiane wyłącznie jako opiekuńcze, nigdy jako przerażające. Jego manga Hebi onna ukazuje intensywny konflikt między uczennicą a jej chorą matką, która okazuje się być kobietą-wężem, gdy dziewczynka odwiedza ją w szpitalu. Badaczka mangi Tsuchiya Dollase porównuje tę postać do archetypu „strasznej matki”. Dzieci z opuszczonej szkoły w serii Dryfująca klasa zostają natychmiast zdradzone przez swoich nauczycieli i muszą walczyć o przetrwanie. W Watashi wa Shingo tylko dzieci są w stanie porozumieć się i nawiązać emocjonalną więź z komputerem wyposażonym w sztuczną inteligencję. Umezu wyjaśniał, że sam bardziej utożsamia się ze światem dzieci, ponieważ dzieci są o wiele bardziej otwarte i zdolne do myślenia w sposób nielogiczny: „W pewnym sensie piszę o sobie. Nie chcę stać się dorosłym i »dorosnąć«”.

Odbiór i spuścizna Jego twórczość zainspirowała nowe pokolenie twórców mang grozy. Junji Itō, Toru Yamazaki i Minetarō Mochizuki wskazują go jako jedno ze swoich największych źródeł inspiracji, a Kanako Inuki rozpoczęła swoją karierę w magazynie, który Umezu współtworzył. Rumiko Takahashi przez krótki czas pracowała jako jego asystentka, gdy tworzył Makoto-chan. Dzięki swojej reputacji Umezu zyskał w japońskich mediach przydomek .

Mangi Umezu przełamały normy panujące w komercyjnym przemyśle mangowym w czasie, gdy zaczął publikować w dużych magazynach w połowie lat 60., zapoczątkowując boom na mangę grozy pod koniec lat 60. Tsuchiya Dollase pisze: „Potworne matki z pewnością przerażały publiczność; jednocześnie jednak torturowanie ładnych, ale powierzchownych bohaterek przez te przerażające matki musiało sprawiać tej samej publiczności pewną przyjemność”.

Na początku swojej kariery Umezu regularnie otrzymywał listy ze skargami od rodziców z powodu przerażających obrazów w jego twórczości, a redaktorzy magazynów prosili go, by łagodził brutalność przedstawianych scen. W jednym z wywiadów wspomniał: „Protestowano przeciwko mnie, ale nigdy mnie nie bojkotowano. Taką krytykę uważałem za formę pochwały”. Był krytyczny wobec łagodzenia elementów grozy: „Dawne japońskie przekazy ludowe i baśnie mogły być bezlitośnie brutalne. Powstawały w czasach, gdy tragedia i rzeź były codziennością. Dziś ludzie domagają się ich łagodzenia, co w istocie wybiela historię. To obraza pamięci tych, którzy cierpieli, by przekazać nam te opowieści”.

Poza swoim wpływem na rozwój mangi grozy, badaczka Tomoko Yamada zalicza Umezu do artystów shōjo-mangi lat 50., którzy przyczynili się do rozwoju gatunku mang o balecie dzięki jego seriom Haha yobu koe (1958) i Maboroshi shōjo (1959).

W 2019 roku Umezu został uhonorowany Nagrodą Komisarza ds. Kultury, przyznawaną przez Japońską Agencję ds. Kultury. Wyróżnienie to otrzymują osoby, które odniosły wybitne sukcesy w dziedzinie sztuki i kultury. Nagroda ta rzadko trafia w ręce twórców związanych z przemysłem mangowym.

Twórczość (1955) (1958) (1959) (1959) (1962) (1964) (1964) (1964) (1965) (1965) (1965–1966) (1965) (1966) (1966) (1966–1967) (1967) (1967–1968, 1968–1969, 1976) (1967) (1967) (1968–1969) (1968) (1968) (1969) (1969–1970) (1970) (1971) (1971–1972) (1972–1974) (1974–1976) (1976–1981) (1982–1986) (1986–1988) (1988–1989) (1990–1995)

Przypisy

Linki zewnętrzne Oficjalna strona

Kategoria:Urodzeni w 1936 Kategoria:Twórcy mang Kategoria:Zmarli w 2024