Stara latarnia (, współ. ) – baśń literacka autorstwa Hansa Christiana Andersena, wydana po raz pierwszy w kwietniu 1847 roku.
Publikacja Baśń literacka pt. Stara latarnia, napisana przez Hansa Christiana Andersena, została po raz pierwszy opublikowana w Kopenhadze przez wydawcę C.A. Reitzela w antologii Nowe Baśnie. Tom Drugi. Kolekcja Pierwsza. 1847 (). W tym samym roku ukazało się angielskie tłumaczenie w wyborze Pozdrowienia świąteczne dla moich angielskich przyjaciół (). Po duńsku baśń wznawiano w latach 1849 oraz 1863, jeszcze za życia autora. Andersen zmarł w 1875 roku.
Fabuła osnuta jest na losach kopenhaskiej ulicznej latarni, tzn. jej górnej części, wykonanej z miedzi, w której znajdował się zbiornik na tran i knot. Przed deszczem chroniło latarnię płaskie nakrycie. Latarnie nie były zapalane przy pełni księżyca. Latarniami opiekowali się w czasach Andersena strażnicy miejscy. Część akcji rozgrywa się w domu jednego z nich.
Przekłady na język polski Baśń o Starej latarni była tłumaczona na język polski: 1905 – Stara latarnia: anonimowe tłumaczenie, wydane we Lwowie 1905 – Stara latarnia uliczna: 1931 – Stara latarnia uliczna: (w wydaniu z 1956 Stara latarnia) 2006 – Stara latarnia: (z oryginału duńskiego)
Fabuła Stara latarnia uliczna służy przechodniom przez wiele lat i jest z tego dumna. Pewnego dnia dowiaduje się, że jest już przestarzała i ma zostać zdjęta ze słupa. Czuje smutek i lęk przed przyszłością, nie wiedząc, co ją czeka. Boi się decyzji trzydziestu sześciu radców miejskich, którzy mają ocenić jej przydatność. Obawia się, że trafi do fabryki i zostanie przetopiona. Jest jej przykro, że grozi jej rozłąka z nocnym stróżem i jego żoną, których traktuje jak rodzinę. Wspomina wspólne lata służby z nimi. Ostatniej nocy latarnia wspomina wydarzenia, które widziała podczas swojej pracy. Przypomina sobie zakochanego mężczyznę z listem i pogrzeb bogatej kobiety.
Pojawiają się kandydaci do jej miejsca: głowa śledzia, kawałek drewna i świetlik. Latarnia tłumaczy, że żaden z nich nie nadaje się na uliczne źródło światła. Wiatr przylatuje i czyści jej głowę z pajęczyn, dając jej dar doskonałej pamięci i słuchu. Księżyc odmawia pomocy. Chmura przysyła kroplę wody, przez co latarnia może zardzewieć, co uznaje za kiepski prezent. Spada gwiazda, która daje jej najcenniejszy dar: zdolność przekazywania wspomnień i wyobrażeń. Wiatr przypomina jednak, że bez woskowej świecy nikt nie zobaczy tych obrazów.
Następnego dnia latarnia trafia do domu starego stróża. Starsza para umieszcza ją w ciepłej piwnicy, gdzie żyją skromnie, ale z miłością. Lampa czuje się bezczynna, mimo że nosi w sobie wielki dar gwiazd. Pragnie, by dano jej woskową świeczkę, aby móc pokazać swe wspomnienia. Widzi, że opiekunowie są zbyt biedni i używają tylko świec z łoju i ogarków. Z czasem staje się ozdobą w ich domu. W dniu urodzin stróża zostaje zapalona oliwą, jej dar pozostaje jednak nieużyty. Lampa śni, że zostaje przetopiona na piękny świecznik dla poety, ale póki opiekunowie żyją, pragnie być z nimi.
Galeria
Adaptacje 2005 – Pan Andersen opowiada, duńsko-brytyjsko-niemiecki serial animowany (odcinek 18 – Den gamle gadelygte).
Przypisy
Linki zewnętrzne „Stara latarnia” (audiobook) na YouTube
Kategoria:Literatura dziecięca i młodzieżowa Kategoria:Utwory Hansa Christiana Andersena Kategoria:Utwory literackie z 1847