Zbigniew Żmigrodzki (ur. 1931, zm. 2024Zmarli Profesor Zbigniew Żmigrodzki i Profesor Jacek Wojciechowski, Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich [dostęp 2025-05-13].Zmarł prof. dr hab. Zbigniew Żmigrodzki, Uniwersytet Śląski w Katowicach, 2024 [dostęp 2025-05-13].) – polski bibliolog, bibliotekoznawca, profesor nauk humanistycznych. Kluczowa postać dla rozwoju bibliologii na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach.
Życiorys Zbigniew Żmigrodzki był absolwentem polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Swoją karierę zawodową związał z bibliotekarstwem. W latach 1953–1981 zarządzał pracami książnic publicznych i naukowych. W roku 1981 opuścił stanowisko kierownika Oddziału Informacji Naukowej oraz zastępcy dyrektora Biblioteki Głównej Politechniki w Częstochowie, w swoim rodzinnym mieście, aby całkowicie oddać się pracy naukowej i kształceniu młodych pokoleń bibliotekoznawców.
Od roku akademickiego 1974/1975 rozpoczął współpracę z Zakładem oraz Instytutem Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach jako adiunkt. Od 1981 roku stał się stałym członkiem zespołu pracowników śląskiego bibliotekoznawstwa. W roku 1988 został docentem. Tytuł profesora nauk humanistycznych otrzymał 18 czerwca 1996 roku. Należał do pierwszej grupy profesorów i docentów, którzy budowali śląskie bibliotekoznawstwo.
Działalność naukowo-dydaktyczna Profesor Zbigniew Żmigrodzki był uznanym specjalistą w dziedzinie bibliologii i bibliotekoznawstwaWyrazy współczucia z powodu śmierci wybitnych przedstawicieli polskiego bibliotekoznawstwa, Wydział Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego, 2024-04-25 [dostęp 2025-06-07].. Jego zainteresowania badawcze obejmowały szeroki zakres zagadnień, w tym teorię i metodykę bibliografii, historię książki i bibliotek, bibliografię regionalną oraz zagadnienia etyki zawodu bibliotekarzaMorys-Twarowski, Tomasz: Jubileusz Profesora Zbigniewa Żmigrodzkiego, Gazeta Uniwersytecka Uniwersytetu Śląskiego, nr 4 (120)/2004 [dostęp 2025-06-07].. Zajmował się także tematyką ochrony zbiorów bibliotecznych, trwałością papieru oraz informacją naukową i elektronicznymi systemami wyszukiwania.
Był jednym z twórców i organizatorów kształcenia w zakresie bibliotekoznawstwa i informacji naukowej na Uniwersytecie ŚląskimOd Zakładu do Instytutu Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej, Gazeta Uniwersytecka Uniwersytetu Śląskiego, 2005-10-03 [dostęp 2025-06-07].. Przez wiele lat kierował Zakładem Bibliografii i Informacji Naukowej w Instytucie Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej UŚ. Jako dydaktyk, przyczynił się do wykształcenia wielu pokoleń specjalistów. Pod jego kierunkiem powstało 10 prac doktorskich, a 4 przewody doktorskie były w toku w roku 2004. Był także opiekunem ponad 130 prac magisterskich, z których kilka nagrodzono w ogólnopolskich konkursach Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich. Prowadził wykłady zlecone na Uniwersytecie Warszawskim (1978–1980) oraz od roku 1999 na Akademii Polonijnej w Częstochowie.
Szczególną cechą jego działalności było łączenie teorii z praktyką, dążenie do rozwiązania problemów naukowych oraz udoskonalenia polskiej rzeczywistości bibliotekarskiej i informacyjnej. Swoją wiedzą z zakresu bibliotekarstwa, informacji naukowej i bibliografii służył środowisku zawodowemu, z którym nigdy nie zerwał więzi.
Promotorstwo prac doktorskich Pod kierunkiem profesora Żmigrodzkiego powstały m.in. następujące prace doktorskie: Jacek Bogusław Tomaszczyk, Interfejs użytkownika w bazach danych na dyskach optycznych CD-ROM, 2001 Arkadiusz Marek Pulikowski, Wybrane serwisy wyszukiwawcze Internetu jako źródło informacji naukowej, 2001 Henryk Czerwień, Drukarnia Paulinów w Częstochowie w latach 1730–1863, 1995 Krystyna Sulwińska, Klasyfikacje bibliologiczne, 2004 Jolanta Szulc, Kartoteka wzorcowa dla zautomatyzowanego systemu bibliotek kościelnych w Polsce, 2003 Renata Alicja Frączek, Komputeryzacja bibliotek wyższych szkół technicznych: kierunki i metody, 2000 Izabela Iwona Swoboda, Działalność międzynarodowa w zakresie naukowej informacji medycznej. Organizacja, programy, rozwiązania modelowe, 2004 Grażyna Łucja Tetela, System biblioteczno-informacyjny uniwersytetu – problemy organizacyjne i metodyczne, 2001 Teresa Kozaczuk, Zautomatyzowane systemy opracowania zbiorów w bibliotekach akademii ekonomicznych w Polsce, 2000 Jolanta Piskorz, Salwatoriański ośrodek wydawniczy w Trzebini 1906–1996, 2003Publikacje i prace doktorskie, Repozytorium Uniwersytetu Śląskiego.
Funkcje pełnione Na Uniwersytecie Śląskim pełnił kluczowe funkcje w strukturach związanych z bibliologią. Był wieloletnim kierownikiem Zakładu Bibliografii i Informacji Naukowej. Był również aktywnie zaangażowany w pracę Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich (SBP). Członkiem SBP był od 1953 roku. Pełnił funkcję członka Prezydium Zarządu Głównego SBP w latach 1969–1972 oraz wiceprzewodniczącego Zarządu Głównego SBP w latach 1972–1976.Kronika Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich 2001-2005 Suplement, Wydawnictwo SBP. Wchodził w skład kolegium redakcyjnego czasopisma Bibliotekarz w latach 1975–1983. Uczestniczył także w pracach Polskiego Towarzystwa Informacji Naukowej (PTIN) oraz Komitetu ds. Informacji Naukowo-Technicznej i Bibliotek przy Zarządzie Głównym Naczelnej Organizacji Technicznej w Warszawie. Brał udział w pracach międzynarodowej wspólnoty badawczej ABDOS z siedzibą w Berlinie od 1993 roku.
Wybrane publikacje Profesor Żmigrodzki był autorem i redaktorem wielu ważnych publikacji naukowych. Opublikował ponad 200 artykułów naukowych i popularnonaukowych oraz ponad 6 książek. Do jego znaczących prac należą m.in.: Racjonalizacja pracy bibliotecznej: problemy, kierunki, metody (1986)Racjonalizacja pracy bibliotecznej: problemy, kierunki, metody, Uniwersytet Śląski w Katowicach. – książka nagrodzona Nagrodą Naukową SBP im. Adama Łysakowskiego Problemy bibliotekarskiej etyki zawodowej (1991)Problemy bibliotekarskiej etyki zawodowej, Uniwersytet Śląski. Patologia biblioteczna (1996)Patologia biblioteczna, Uniwersytet Śląski. red. Bibliotekarstwo (1994, poszerzone wydanie 1998)Bibliotekarstwo, Uniwersytet Śląski. red. Bibliografia. Metodyka i organizacja (2002, współredaktorzy: Wiesław Babik, Diana Krystyna Pietruch-Reizes)Bibliografia. Metodyka i organizacja, Uniwersytet Śląski. Tygodnik katolicki „Niedziela” 1926–1939 (współautor Agnieszka Renata Gołda, 2002)Tygodnik katolicki „Niedziela” 1926–1939, Uniwersytet Śląski. Wprowadzenie do bibliotekoznawstwa, czyli Wiedza o bibliotece w różnych dawkach (współautorzy Jerzy Ratajewski, Elżbieta Czesława Gondek, 2002)Wprowadzenie do bibliotekoznawstwa, Uniwersytet Śląski. Cenzura PRL: wykaz książek podlegających niezwłocznemu wycofaniu: 1 X 1951 (2002)Cenzura PRL: wykaz książek podlegających niezwłocznemu wycofaniu, Uniwersytet Śląski. Martina Schrettingera życie i dzieło (1772–1851) (2004)Martina Schrettingera życie i dzieło (1772–1851), Uniwersytet Śląski. red. Informacja naukowa: rozwój, metody, organizacja (2006, współredaktorzy Wiesław Babik, Diana Krystyna Pietruch-Reizes)Informacja naukowa: rozwój, metody, organizacja, Uniwersytet Śląski. „Polityczna poprawność” w III Rzeczypospolitej (współautor Jadwiga Witek, 2003)„Polityczna poprawność” w III Rzeczypospolitej, Uniwersytet Śląski. Rozdział: Czytelnictwo w kryzysie w książce O etosie książki (2017)Czytelnictwo w kryzysie, Uniwersytet Śląski.
Był redaktorem tomów „Studiów Bibliologicznych” UŚ. Wchodził w skład zespołów redakcyjnych czasopism Przegląd Biblioteczny i Roczniki Biblioteczne. Publikował w czasopismach takich jak Bibliotekarz i Bibliotheca Nostra. Prowadził działalność publicystyczną i polemiczną, współpracując z periodykami kościelnymi i prawicową prasą polityczną. Uprawiał także twórczość poetycką i eseistyczną.
Nagrody i wyróżnienia Dwukrotnie otrzymał Nagrodę im. Adama Łysakowskiego SBP: za publikację Racjonalizacja pracy bibliotecznej: problemy, kierunki, metody w 1986 roku. za publikację Informacja naukowa: rozwój, metody, organizacja w 2006 rokuŻmigrodzki, Z., Babik, W., Pietruch-Reizes, D. (2006). Informacja naukowa: rozwój, metody, organizacja. Warszawa: Wydawnictwo SBP. ISBN 83-89316-54-4. Informacje online..
Przypisy
Linki zewnętrzne Biogram w repozytorium Uniwersytetu Śląskiego Informacja o śmierci na stronie UŚ
Kategoria:Polscy bibliolodzy Kategoria:Polscy bibliotekarze Kategoria:Urodzeni w 1934 Kategoria:Zmarli w 2024 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Śląskiego Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego