alt=Wodospad Bhorley na rzece Dolakha i Tamakoshi widziany z góry|mały|Wodospad Bhorley na rzece Dolakha i Tamakoshi widziany z góry Hydroekologia – interdyscyplinarna dziedzina naukiBond B. 2003. Hydrology and ecology meet – and the meeting is good. Hydrological Processes, 17, 2087–2089.Hannah D.M. et al 2007, Integrating climate-hydrology-ecology for alpine river systems, Aquatic Conservation: Marine and Freshwater Ecosystems, 17, 636–656 doi: 10.1002/aqc.800.na styku hydrologii i ekologii, której celem jest zrozumienie skomplikowanych interakcji między ekosystemami a procesami hydrologicznymiSherpa S. 2024. Ecology and Hydrology Together: A Comprehensive Guide to the Sensitive Balance of Water and Life on Earth. J Hydrogeol Hydrol Eng 13:1. doi: 10.4172/2325-9647.1000307. , oraz innymi pokrewnymi obszarami nauki takimi jak geomorfologia czy gleboznawstwo, podkreślająca szerokie implikacje dotyczące zarządzania równowagą między rosnącym zapotrzebowaniem człowieka na wodę a potrzebami ekosystemów zależnych od wody Termin hydroekologia jest szeroko stosowany do badań integrujących fizyczne procesy z obszaru hydrologii z biologicznymi procesami z zakresu ekologiiPalmer M. A., and Bernhardt, E. S. 2006. Hydroecology and river restoration: Ripe for research and synthesis. Water Resources Research, 42(3), które można wykorzystywać celem poprawy jakości wody, stanu ekologicznego ekosystemów wodnych i dobierania oraz projektowania zabiegów renaturyzacyjnych i rewitalizacyjnychWood P.J., Hannah D.M., Agnew M.D. and Petts G.E. 2001. Scales of hydroecological variability within a groundwater-dominated chalk stream. Regulated Rivers: Research and Management, 17, 347–367.. Hydroekologia jest ważna dla zarządzania zasobami wodnymi i ochrony ekosystemów przed skutkami działalności człowieka i zmian klimatycznych. Zasady hydroekologii są wykorzystywane do opracowywania zrównoważonych praktyk gospodarowania wodą, obejmujących m.in. odnowę rzek, kontrolę powodzi, zrozumienia mechanizmów suszy i ekosystemowego podejścia do zasobów wodnychEverard M. 1996. The importance of periodic droughts for maintaining diversity in the freshwater environment. Freshwater Forum, 7: 33–50.
Historia terminu hydroekologia alt=Formacja geologiczna z warstwowego szarego wapienia wzdłuż biegu rzeki Montmorency, w pobliżu miasta Quebec (Quebec).|mały|Formacja geologiczna wzdłuż biegu rzeki Montmorency (Quebec). Termin hydroekologia (i ekohydrologia), zaczęły być coraz częściej używane przez międzynarodową społeczność naukową na początku lat 2000Janauer G.A. 2000. Ecohydrology: fusing concepts and scales. Ecological Engineering, 16, 9–16.Wilcox B. P., and Newman, B. D. 2005. Ecohydrology of semiarid landscapes1. Ecology, 86(2), 275-276.Gurnell A. M., Hupp C. R., Gregory S. V. 2000. Linking hydrology and ecology. Hydrological Processes, 14(16‐17), 2813-2815.. Zakres naukowy tej dziedziny ewoluujeWassen M. J., Grootjans A. P. 1996. Ecohydrology: an interdisciplinary approach for wetland management and restoration. Vegetatio, 126(1), 1-4.Zalewski M., Janaue, G. A., Jolánkai G. 1997. Ecohydrology: a new paradigm for the sustainable use of aquatic resources.Baird A. J., Wilby R. L. 2000. Eco-hydrology: plants and water in terrestrial and aquatic environments. HYDROLOGICAL SCIENCES JOURNAL, 45(3), 498-498.Dunbar M. J., Acreman, M. C. 2001. Applied hydro-ecological science for the twenty-first century. Hydro-ecology: linking hydrology and aquatic ecology, (266), 1-17.Eagleson P. S. 2005. Ecohydrology: Darwinian expression of vegetation form and function. Cambridge University Press.Nuttle W. K. 2002. Is ecohydrology one idea or many?. Hydrological Sciences Journal, 47(5), 805-807.Bond B. 2003. Hydrology and ecology meet-and the meeting is good. Hydrological processes, 17(10), 2087-2089.Rodriguez-Iturbe I. 2005. Plants and Soil Moisture Dynamics: A Theoretical Approach to the Ecohydrology of Water-controlled Ecosystems. Cambridge University Press: Cambridge.. Analiza bibliograficznaHannah D. M., Wood P. J., Sadler J. P. 2004. Ecohydrology and hydroecology: A ‘new paradigm’?. Hydrological processes, 18(17), 3439-3445. wykazała rozwój i wyraźne poszerzanie terminu hydroekologia (i ekohydrologia) oraz zidentyfikowała obszerny zbiór „ukrytej” literatury hydroekologicznej, która nie została tak jednoznacznie zaklasyfikowana, a wpisuje się w definicję hydroekologiiBonell M. 2002. Ecohydrology—A completely new idea?. Hydrological Sciences Journal, 47(5), 809-810.Kundzewicz Z.W. 2002. Ecohydrology – seeking consensus on interpretation of the notion. Hydrological Sciences Journal, 47, 799–804..
Hydroekologia obejmuje krytyczne pytania badawcze, których nie można rozwiązać bez integracji wielu dziedzin nauki. Obejmuje różnorodne obszary badawcze i wiele skal. W skali globalnej i regionalnej procesy hydrologiczne oddziałują z klimatem i roślinnością lądową, i wyznaczają dostępność wody dla ludzi i ekosystemów. W skali regionalnej i lokalnej flora i fauna współewoluowały z reżimami hydrologicznymi, tak, że np. zmiany w częstotliwości lub wielkości powodzi mogą prowadzić do wyginięcia gatunków lub zmian w rozmieszczeniu. Reżimy przepływu i ich interakcja z glebami i osadami wodnymi wpływają na obieg składników odżywczych, sukces reprodukcyjny roślin i zwierząt oraz dynamikę sieci pokarmowych. Podobnie jak przepływ wpływa na procesy i wzorce ekologiczne, te ostatnie wywierają silny wpływ na dostępność i jakość wody. Ekologiczne skutki poboru i przesyłu wody mogą skutkować sprzężeniami zwrotnymi, które z kolei prowadzą do nowych wzorców przepływu i mieszania się wodyWood P. J., Hannah D. M., Sadler J. P. (Eds.) 2008. Hydroecology and ecohydrology: past, present and future. John Wiley & Sons..
Wyzwania i perspektywy na przyszłość dla hydroekologiiHannah D. M., Sadler J. P., Wood, P. J. 2007. Hydroecology and ecohydrology: challenges and future prospects (Vol. 436). John Wiley and Sons: Hoboken, NJ. alt=Wdrażanie zintegrowanego zarządzania zasobami wodnymi (OWID 0500)|mały|Wdrażanie zintegrowanego zarządzania zasobami wodnymi Naukowcy popierają interdyscyplinarne podejście do hydroekologii, w którym ekolodzy i hydrolodzy synergicznie korzystają z osiągnięć obu nauk, co powinno zapewnić uzyskanie bardziej wnikliwych odpowiedzi na problemy hydroekologiczne i pytania dotyczące zarządzania środowiskami wodnymi i zasobami wody.
Założenia i zasady badań hydroekologicznychHannah D. M., Wood P. J., & SadlerJ. P. 2004. Ecohydrology and hydroecology: A ‘new paradigm’?. Hydrological processes, 18(17), 3439-3445. dwukierunkowa natura interakcji hydrologiczno-ekologicznych i znaczenie mechanizmów sprzężenia zwrotnego; wymóg podstawowego zrozumienia procesu oraz prawdopodobnego łańcucha przyczynowości; zakres przedmiotu obejmujący: (a) pełny zakres (naturalnych i dotkniętych działalnością człowieka) siedlisk/środowisk zależnych od wody oraz (b) florę, faunę i całe ekosystemy; potrzeba rozważenia interakcji działających w zakresie skal przestrzennych; interdyscyplinarny charakter badań. alt=Czarny Las: Guter Ellbach, strumień w pobliżu Baiersbronn (Niemcy)|mały|Przykład leśnego potoku w Europie
Przykładowe tematy badawcze i aplikacyjne z zakresu hydroekologii Wpływ drzew na cykl hydrologiczny w ekosystemach leśnych Powodzie i susze, czyli zaburzenia powodowane zmianami przepływu Procesy wymiany wód powierzchniowych i podziemnych Funkcjonowanie ekosystemu rzecznego: analizy zależności skali czasowej i przestrzennej Renaturyzacja rzek Zmiany klimatu Badanie wpływu zmienności reżimu przepływu na organizmy wodne Rola terenów zalewowych w łagodzeniu oddziaływania zanieczyszczeń rozproszonych i powierzchniowych Hydroekologiczne wzorce zmian w zbiorowiskach roślin rzecznych Hydroekologia rzek górskich Podstawy naukowe zarządzania zasobami wodnymi i regulacją rzek Znaczenie ekologiczne stref retencji wodnej Monitorowania interakcji hydroekologicznych wód powierzchniowych i podziemnych w ekosystemach wodnych alt=Uniwersytet Rzeszowski - budynek|mały|Uniwersytet Rzeszowski
Kształcenie Hydroekologia (lub ekohydrologia) jest rozwijającym się obszarem kształcenia akademickiego, funkcjonującym jako samodzielny kierunek lub specjalność w ramach studiów z zakresu nauk o środowisku. Programy studiów łączą zagadnienia z zakresu funkcjonowania całych ekosystemów, zarówno z perspektywy aspektów hydrologicznych jak i przyrodniczych. Studia w tym zakresie oferowane są m.in. w Stanach Zjednoczonych, Belgii, Portugalii, oraz w Polsce, odpowiadając na zapotrzebowanie rynku pracy na specjalistów z zakresu ochrony zasobów wód i zarządzania ekosystemami wodnymi.
Przypisy
Kategoria:Działy ekologii