Bezirk Kozowa – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Kozowa.
Historia Bezirk Kozowa utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Kozowa objął obszar o wielkości 9,7 mil², zamieszkany przez 30.984 ludzi i podzielony na 38 gmin katastralnych, w tym dwa miasteczka (Kozłów i Kozowa). Wszedł w skład cyrkułu brzeżańskiego, jako jeden z jego ośmiu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Na południowym wschodzie powiat posiadał specyficzną odnogę (z gminami Uwsie, Małowody i Sosnów), która dzieliła na dwie części Bezirk Złotniki w cyrkule tarnopolskim.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Kozowa wszedł wtedy w skład nowych powiatów brzeżańskiego i podhajeckiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 1 stycznia 1888 gminę Pokropiwna przeniesiono z powiatu brzeżańskiego do powiatu tarnopolskiegoDz. U. Kr. z 1887, nr 70. 1 października 1910 gminę Krasna przeniesiono z powiatu brzeżańskiego do powiatu zborowskiegoDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1910, Nr 195.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Kozowa w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu1Kozowa (m)76503161brzeżański2Wiktorówka369brzeżański3Krzywe41991079brzeżański4Małowody1018357podhajecki5Medowa1208300brzeżański6Wymysłówka155brzeżański7Sosnów z Tudynką40301068podhajecki8Teofipólka1500472brzeżański9Uwsie2135816podhajecki10Wybudów2857892brzeżański11Telacze3028896podhajecki12Szczepanów1617457podhajecki13Augustówka1794558brzeżański14Ceniów60451624brzeżański15Olesinbrzeżański16Dubszcze2532940brzeżański17Komarówka301brzeżański18Kozówka3127684brzeżański19Koniuchy85512453brzeżański20Budyłów37981132brzeżański21Płotycza2861696brzeżański22Glinna2350674brzeżański23Chorobrów440187brzeżański24Chorościec1067289brzeżański25Kaplińce608265brzeżański26Złoczówka1120397brzeżański27Helenków1496464brzeżański28Kozłów (m)61502747brzeżański29Cecory48756brzeżański30Dmuchawiec2672822brzeżański31Horodyszcze2482933brzeżański32Krasna1062456brzeżański1 października 1910 włączono do powiatu zborowskiego.33Płaucza Wielka42001052brzeżański34Płaucza Mała1970683brzeżański35Pokropiwna1942612brzeżański1 stycznia 1888 włączono do powiatu tarnopolskiego.36Słobódka1659643brzeżański37Taurów59101595brzeżański38Kalne2928699brzeżański Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Kozowa Kozowa