Bezirk Skałat – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Skałat.
Historia Bezirk Skałat utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Skałat objął obszar o wielkości 6,8 mil², zamieszkany przez 26.108 ludzi i podzielony na 27 gmin katastralnych, w tym dwa miasteczka (Skałat i Tarnoruda). Wszedł w skład cyrkułu tarnopolskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Od wschodu graniczył z Imperium Rosyjskim.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Skałat wszedł wtedy w skład nowych powiatów skałackiego i tarnopolskiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 19 czerwca 1867 cztery gminy przeniesiono z powiatu skałackiego do powiatu tarnopolskiegoVerordnung des Ministers des Innern vom 19 Juni 1867, betreffend mehrere Aenderungen der neuen administrativen Bezirks-Abgränzung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Skałat w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu1Skałat (m)33103437skałacki2Skałat Stary34561304skałacki3Połupanówka2590869skałacki4Chmieliska31311071skałacki5Nowosiółka43411085skałacki6Mołczanówka1405544skałacki7Kamionki42801145skałacki8Rosochowaciec1398499skałacki9Kaczanówka56652551skałacki10Iwanówka41721419skałacki11Rożyska1894710skałacki12Orzechowiec30481009skałacki13Czerniszówka947610skałacki14Borki Wielkie46411348skałacki19 czerwca 1867 włączono do powiatu tarnopolskiego.15Dyczków1291508skałacki16Podsmykowce23tarnopolski17Krasówka966301skałacki18Chodaczków z Konstantynówką40311453skałacki19Hałuszczyńce25881128skałacki20Żerebki Królewskie1413503skałacki21Żerebki Szlacheckie1123373skałacki22Kołodziejówka40941305skałacki23Panasówka1485581skałacki24Krzywe2339436skałacki25Horodnica2267725skałacki26Tarnoruda (m)375611skałacki27Faszczówka1669560skałacki Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Skałat Skałat