Bezirk Czortków – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Czortków.
Historia Bezirk Czortków utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Czortków objął obszar o wielkości 7,2 mil², zamieszkany przez 26.281 ludzi i podzielony na 30 gmin katastralnych, w tym trzy miasteczka (Czortków, Jagielnica i Ułaszkowce). Wszedł w skład cyrkułu czortkowskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Na wschodzie powiat posiadał specyficzną odnogę, które eksklawizowała należącą do Bezirk Husiatyn gminę Zalesie.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Czortków wszedł wtedy w całości w skład nowego powiatu czortkowskiegoVerordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Czortków w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu1Czortków (m)69142179czortkowski2Czortków Stary1976623czortkowski3Wygnanka2642czortkowski4Słobódka (ad Czortków)32czortkowski5Białobożnica2656653czortkowski6Kalinowszczyzna1765559czortkowski7Siemakowce1485360czortkowski8Biała87002485czortkowski9Czerkawszczyzna195czortkowski10Jagielnica (m)28421935czortkowski11Chomiakówka1514539czortkowski12Nagórzanka2075668czortkowski13Dolina2094667czortkowski14Szulhanówka1964726czortkowski15Jagielnica Stara3076902czortkowski16Salówka2242726czortkowski17Rosochacz34011100czortkowski18Świdowa z Antonówką40461302czortkowski19Muchawka1975668czortkowski20Ułaszkowce (m)39811349czortkowski21Zabłotówka2201730czortkowski22Sosolówka2413749czortkowski23Uhryń3264924czortkowski24Szwajkowce1445339czortkowski25Szmańkowce2252883czortkowski26Strusówka243czortkowski27Szmańkowczyki1160387czortkowski28Dawidkowce3043631czortkowski29Słobódka (ad Dawidkowce)191czortkowski30Kolędziany3838894czortkowski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Czortków Czortków