Bezirk Peczeniżyn – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Peczeniżyn.
Historia Bezirk Peczeniżyn utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Peczeniżyn objął obszar o wielkości 8,7 mil², zamieszkany przez 32.842 ludzi i podzielony na 28 gmin katastralnych, w tym dwa miasteczka (Jabłonów i Peczeniżyn). Wszedł w skład cyrkułu kołomyjskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Na wschodzie powiat posiadał specyficzne wąskie ramię składające się z gmin Krasnostawce, Toporowce i Targowica, wdzierające się w głąb Bezirk Śniatyn.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty. Obszar zniesionego Bezirk Peczeniżyn wszedł wtedy w skład nowych powiatów kołomyjskiego i kosowskiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 1 sierpnia 1878 gminę Akreszory przeniesiono z powiatu kosowskiego do powiatu kołomyjskiegoDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95). 15 czerwca 1898 większość gmin dawnego Bezirk Peczeniżyn (te należące do nowo utworzonego powiatu sądowego Peczeniżyn) weszło w skład nowo utworzonego powiatu peczeniżyńskiegoDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1898, cz. VII, Nr 42. 3 października 1899 z powiatu kosowskiego do powiatu peczeniżyńskiego przeniesiono jeszcze gminę KosmaczDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1899, Nr 129. Powiat peczeniżyński zniesiono 1 kwietnia 1929, a jego obszar włączono do powiatu kołomyjskiego.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Peczeniżyn w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu1Peczeniżyn (m)74103479kołomyjski15 czerwca 1898 włączono do nowo utworzonego powiatu peczeniżyńskiego.1 kwietnia 1929, po zniesieniu powiatu peczeniżyńskiego, włączono do powiatu kołomyjskiego.2Iwanowce19221013kołomyjski3Rakowczyk2238444kołomyjski4Kniaźdwór19611701kołomyjski5Szeparowce1518419kołomyjski6Tłumaczyk37671430kołomyjski7Kluczów Mały853676kołomyjski8Kluczów Wielki50222436kołomyjski9Markówka1422`428kołomyjski10Młodiatyn55171035kołomyjski11Rungury45221080kołomyjski12Słoboda Rungurska2914824kołomyjski13Jabłonów (m)14021382kołomyjski14Akreszory1274605kosowski1 sierpnia 1878 włączono do powiatu kołomyjskiego.15Bania Berezowska1867799kołomyjski16Luczki292kołomyjski17Berezów Niżny22691164kołomyjski18Berezów Wyżny46842602kołomyjski19Ispas30231332kołomyjski20Kowalówka4529254kołomyjski21Kosmacz143172864kosowski3 października 1899 włączono do powiatu peczeniżyńskiego.22Myszyn25361632kołomyjski23Stopczatów74701287kołomyjski24Lucza962kołomyjski25Tekucza2528849kołomyjski26Bania Świrska184kołomyjski27Werbiąż Wyżny904738kołomyjski28Werbiąż Niżny1301931kołomyjski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Peczeniżyn