Waffenfarbe (z niem. „barwa broni”) – system kolorystycznego oznaczania rodzaju wojsk, służb lub specjalizacji żołnierzy w siłach zbrojnych Niemiec, stosowany od początku XX wieku. Choć termin „barwy broni” obowiązuje w siłach zbrojnych większości państw na świecie, tak Waffenfarbe odnosi się ściśle do Niemiec (i Austrii), obowiązujący w ich formacjach Reichswehry (1919-1935 rok), Wehrmachtu (1935-1945) i Bundeswhery (od 1955), a więc w piechocie (Reichsheer 1919-1935, Heer od 1935), w Marynarce Wojennej (Reichsmarine 1919-1935, Kriegsmarine 1935-1945, Volksmarine 1956-1990, Bundesmarine od 1955) i siłach powietrznych (Luftwaffe od 1935)Official brochure on Bundeswehr uniforms (niem.) Archived December 27, 2008, at the Wayback Machine (Waffenfarben of the army p. 14, of the air force p. 17).Jarosław Ruszczak, Mundury niemieckie 1939-1945..
Waffenfarbe ma postać charakterystycznych kolorów umieszczanych na różnych częściach munduru, m.in.: patkach kołnierzowych (Kragenspiegel),
naramiennikach,
lampasach spodni,
wypustkach (Paspeln),
otokach czapek (np. Feldmutze, Schirmmütze).
Waffenfarbe używane przez Deutsches Heer (1871–1919) Armia Cesarstwa Niemieckiego (Deutsches Heer) nie stosowała Waffenfarbe w celu odróżnienia swoich wojsk (termin ten jeszcze nie istniał), wyjątek stanowiła kawaleria.
Korpusy i regimenty Barwy I, II, IX, X, XII, i I Bawarski 1. i 5. Gwardii Piechoty; 1. i 5. Grenadierów Gwardii; 109.,110.,116. pułk piechoty Biały III, IV, XI, XIII, XV, XIX, II Bawarski 22. Gwardii Piechoty; 2. Grenadierów Gwardii; 11. batalion 89 Grenadierów; 111.,115.,168.,169.,171.,172. pułk piechoty Czerwony V, VI, XVI, XVII, III korpus Bawarski 33. Gwardii Piechoty; 3. Grenadierów Gwardii; Gwardii Fizylierów; 112.,118.,142. pułk piechoty Żółty VII, VIII, XVIII, XX korpusy
44. Gwardii Piechoty; 4. Grenadierów Gwardii; 40.,113.,145.,170. pułk piechoty Niebieski XXI korpus 114 pułk piechoty Zielony
Rozróżnienie rodzaju służby dokonywane było za pomocą kolorów na mundurach, w szczególności poprzez wypustki na kołnierzach i mankietach. Stosowano jedynie kilka barw: czerwony (standardowy) dla piechoty, czarny dla wojsk inżynieryjnych i technicznych oraz zielony dla jednostek Jäger (strzelców). Dodatkowe oznaczenia umieszczano na opasce czapki polowej (Feldmütze).
W 1915 roku wprowadzono nowe przepisy, które uprościły wcześniejsze wzory mundurów oraz wprowadziły wczesną formę Waffenfarbe dla różnych rodzajów służby. Mimo to, niektóre tradycyjne oznaczenia charakterystyczne dla regimentów zostały zachowane. Rodzaje sił zbrojnych lub Pułków Barwy Piechota Biały Jäger (strzelcy/lekka piechota) Zielony OficerowieArtyleria polowaUłani Czerwony Artyleria ciężka Złoty Dragoni Chabrowy błękit Saperzy (Inżynierzy wojskowi) Black Jednostki wsparcia Niebieski ŁącznośćSiły powietrzneJednostki kolejowe Szary
Waffenfarbe używane przez Reichswehrę (1919–1935) Po utworzeniu Reichswehry w 1919 roku, w wyniku ograniczeń narzuconych Traktatem Wersalskim, Niemcy przeszły do bardziej zunifikowanego systemu umundurowania. W 1921 roku wprowadzono po raz pierwszy oficjalnie określenie Waffenfarbe, które miało służyć do szybkiej identyfikacji formacji żołnierza bez potrzeby odwoływania się do pełnych insygniów jednostki.
Wojska Lądowe Typ pułku lub batalionu Barwy OficerowieArtyleriaSłużby Uzbrojenia SzkarłatnyKorpus Sztabowy ReichswehrySłużby Weterynaryjne Karmazynowy Piechota Biały Jednostki Zmotoryzowane Różowy Łączność Jasny brąz Kawaleria Złoty Jäger (strzelcy/lekka piechota) Zielony Transport Konny Jasny niebieski Służba Medyczna Ciemny niebieski Saperzy (inżynierzy wojskowi) Czarny
Reichsmarine W odróżnieniu od Reichsheer (wojsk lądowych), Reichsmarine stosowała mniej zróżnicowany system barw ponieważ marynarze nosili w większości jednolite granatowe lub białe mundury, a barwy służbowe były wykorzystywane głównie w stopniach podoficerskich i oficerskich – w postaci kolorowych obszyć, sznurów i literek specjalizacji na pagonach lub rękawach.
Waffenfarbe w Wehrmachcie (1935–1945) Heer Barwy Reichswehry były identyczne z tymi stosowanymi w Wehrmachcie. Jednostki, funkcje Barwy Oficerowie/Generalicja Artyleria Artyleria szturmowa (Sturmgeschütze) Cieżka artyleria przeciwlotnicza Czerwony(Hochrot) Kriegsministerium (późniejsze OKW) Oficerowie korpusu sztabu generalnego Służby weterynaryjne Karmazynowy(Karmesinrot) Kapelani Fioletowy Jednostki chemiczne Jednostki rakietowe Sądownictwo Bordowy(Bordo, ) Piechota Piechota zmotoryzowana Strzelcy krajowi (Landesschützen) Lekka obrona przeciwlotnicza Biały Wojska Pancerne (Panzertruppe) Korpus zmotoryzowany (od 1942) Różowy Łączność Żółty Jasny brąz (do 1937) Kawaleria Oddziały zmotoryzowanego zwiadu z tradycjami kawalerii Zwiad Złoty Żandarmeria polowa Rekrutacja i uzupełnienia (Wehrersatzwesen) PomarańczowyPiechota motocyklowa (Kradschützentruppe) Miedziany brązGrenadierzy pancerni Zielony Jäger (strzelcy/lekka piechota) Gebirgsjäger (strzelcy górscy) Skijäger (strzelcy narciarscy) Jasna zieleń (Hellgrün) Jednostki transportowe do 1942 (Fahrtruppen) Jednostki zaopatrzeniowe (od 1942) (Nachschubtruppen) NiebieskiSłużby sanitarne/medyczne (Sanitätstruppe) Ciemny niebieski Korespondenci wojenni Propagandyści Jasny szaryWojska Budowlane (Bautruppen) Jasny brąz do 1943 Saperzy (Pioniere) Saperzy szturmowi Saperzy pancerni Saperzy forteczni Saperzy kolejowi Jednostki budowlane (od 1943) (Baupioniere)BlackGłówny kolor umundurowania Feldgrau
Luftwaffe Troops, unit, appointment Corps colour Example Remark Generalfeldmarschall (feldmarszałek) Wszystkie stopnie generalskie od Generała brygady (Generalmajor) do Generała pułkownika (Generaloberst) Biały (Weiß) 70px 50px 40pxGeneraloberst 70px Lampasy (bryczesy) Dywizja „Hermann Göring” Artylerzyści i obrona przeciwlotnicza Biały(naszywki) 50px Unterwachtmeister (dosł. Podwachmistrz) Głęboka czerwień Obrona przeciwlotnicza Artyleria Głęboka czerwień (Tiefrot) 50px 40px 80px Feldwebel (sierżant) Chorągiew batalionu przeciwlotniczego Oficerowie w Służbie Sztabu Generalnego (Generalstabsoffiziere) Karmazynowy (Karmesin) 50px 40pxPułkownik (w Służbie Sztabu Generalnego) Złoty (Goldgelb) LampasySadownictwo wojskowe (Militärgerichtsbarkeit) Fioletowy (Purpur) 50px 40pxStabsrichter (kapitan) Kapelani Fioletowy 100px Inżynierowie lotnictwa (Fliegeringenieurdienst) Różowy Piloci i personel naziemny Fallschirmjäger (jednostki spadochronowe) Żółty 50px 40px 60px Oberfeldwebel (sierżant sztabowy) Proporzec lotników Jednostki radarowe Kontrola lotów Jasna zieleń (Hellgrün) 50px 50pxHauptgefreiter (starszy kapral) Polowe Dywizje Luftawaffe (zmienione na białą barwę pod kontrolą piechoty w 1944) Butelkowa zieleń (Jägergrün) 80px Sztandar jednostekUżywany uniwersalnie przez administracje wojskową Luftwaffe (Militärverwaltung) Ciemna zieleń Jednostki transportowe(Transporteinheiten) Rezerwy powietrzne (Luftwaffenreserve)Jasny niebieski (Hellblau) Jednostki sanitarne (Sanitätstruppe) Blue (Blau) 50px 50pxStabsgefreiter (starszy kapral/szeregowy) Jednostki komunikacji powietrznej(Luftnachrichtentruppe) Brązowy (Braun) 50px 40px 80px Major Korpus Inżynierów – budownictwo (Baupioniere) Korpus Inżynierów – Lotnictwo (Luftwaffen-Pioniere) Czarny (Schwarz) N/A 40pxStabsfeldwebel (starszy podoficer)
Waffenfarbe w Bundeswehrze (od 1955) W Bundeswehrze Waffenfarbe tak jak poprzednio, pełni funkcję rozpoznawczą i organizacyjną. Żołnierze noszą odpowiednie kolory na naramiennikach mundurów służbowych (tzw. Heeressanzug), co pozwala łatwo zidentyfikować ich specjalność wojskową lub przydział. System ten jest stosowany głównie w Wojskach Lądowych (Heer) oraz w ograniczonym zakresie w innych komponentach Bundeswehry.
Kolorowe berety Żołnierzy są nieco mniej zróżnicowane niż barwy broni. Przynależność do korpusu lub funkcji danego żołnierza wykazywana jest przez odznakę na berecie
Luftwaffe thumb|Furażerka Luftwaffe (Schiffchen) ze złocistożółtą lamówką.(Bundeswehra) Niemiecka Luftwaffe (siły powietrzne) używa ograniczonego spektrum kolorów. Choć standardowym kolorem Luftwaffe jest złocistożółty, oficerowie „w służbie Sztabu Generalnego” (im Generalstabsdienst) noszą kolor bordowy, a generałowie – jaskrawoczerwony.
Bundesmarine Niemiecka Marynarka Wojenna (Bundesmarine) używa różnych emblematów nad paskami stopni na rękawach, aby rozróżnić poszczególne korpusy, zamiast stosowania kolorów funkcyjnych.
Przypisy
Kategoria:Wojsko niemieckie