Przejęta mowa nienawiści – wypowiedź pozornie obraźliwa, która nie wyraża jednak pogardy lub nienawiści wobec osób z grup mniejszościowych (jak mowa nienawiści), lecz solidarność z tymi osobami, chęć odzyskania kontroli w obliczu postrzeganej wszechobecności mowy nienawiści oraz chęć wyśmiania nienawistnych komentarzy.
Charakterystyka zjawiska Słowo przejęte to słowo, które kiedyś miało pejoratywne znaczenie, ale zostało ono zmodyfikowane. Przejmowanie słów zaczyna się od społeczności, które były pejoratywnie opisywane tym słowem, a później nowe znaczenie zostaje rozprzestrzenione także wśród reszty społeczeństwa. Słowa użyte w przejęty sposób są postrzegane jako mniej obraźliwe niż te same słowa użyte w negatywnym kontekście – zarówno wśród przedstawicieli grup mniejszościowych, jak i wśród przedstawicieli większości. Samo użycie przejętej mowy nienawiści łączone jest również z pozytywnymi konsekwencjami dla grup mniejszościowych.
Przejętą mowę nienawiści można postrzegać zarówno jako proces psychologiczny, indywidualny, jak i socjologiczny, obejmujący całe społeczeństwo. W kontekście poziomu indywidualnego przejmowanie omawiano w związku ze wzmocnieniem pozycji jednostki wynikającym z „rozbrojenia dominującej grupy” oraz uzyskania kontroli nad sposobem, w jaki dana osoba jest opisywana, a tym samym nad jej samooceną. Robin Brontsema napisała, że „sednem przejmowania języka jest prawo do samookreślenia, kształtowania i nazywania własnej egzystencji”. W kontekście szerszego procesu wzmacniania pozycji społeczno-politycznej całych grup przejmowaniu języka przypisuje się również budowanie solidarności grupowej.
Kontrowersje Badania zwracają uwagę także na negatywne konsekwencje przejmowania mowy nienawiści. Przykładowo osoby LGBT+ w Polsce obawiają się, że przejmując mowę nienawiści doprowadzą do spowszednienia typowej mowy nienawiści. Innymi słowy, obawiają się, że używanie obraźliwych słów w pozytywnym znaczeniu sprawi, że jednocześnie stanie się normą używanie tych słów w negatywnym znaczeniu. Jak pokazują badania eksperymentalne, kontakt z przejętą mową nienawiści wobec osób homoseksualnych obniża wrażliwość osób konserwatywnych oraz umiarkowanych na typową mowę nienawiści w stosunku do tej mniejszości, prowadząc w konsekwencji do pogorszenia postaw wobec osób homoseksualnych.
Przykłady Istnieje wiele współczesnych przykładów przejętej mowy nienawiści w obszarach takich jak seksualność, role płciowe czy orientacja seksualna. Na przykład: „pedał” czy „ciota”.
Oraz anglojęzyczne: „queer”, „faggot”, „bitch” czy „slut”.
Użycie tych słów w przejęty sposób obserwowane jest w różnych kontekstach. Przykładowo, podczas protestów przeciw zaostrzeniu prawa aborcyjnego w Polsce wznoszono hasło solidarnościowe „pedały z kobietami”; pojawiało się ono także na transparentach.
Przypisy
Kategoria:Socjolingwistyka Kategoria:Semantyka Kategoria:Językoznawstwo historyczno-porównawcze Kategoria:Dyskryminacja