Stowarzyszenie Dowborczyków „Ku Chwale Ojczyzny” − organizacja kombatancka o orientacji narodowo-chrześcijańskiej, skupiająca byłych żołnierzy I Korpusu Polskiego w Rosji i obejmująca swoim zasięgiem cały kraj. Została utworzona 12 marca 1922, natomiast statut został zaakceptowany 4 kwietnia 1923. Działała do wybuchu II wojny światowej.
Działalność thumb|Przemarsz pocztu sztandarowego Okręgu Warszawskiego thumb|Doroczna zabawa członków Stowarzyszenia (1930) thumb|Delegacja warszawskich Dowborczyków podczas pielgrzymki na Jasną Górę (1935) thumb|Członkowie Stowarzyszenia podczas pogrzebu Romana Dmowskiego (1939) Oficerowie I Korpus Polskiego w Rosji, wraz z gen. Józefem Dowborem-Muśnickim, jeszcze podczas pobytu w Bobrujsku postanowili o organizacji corocznych zjazdów w Warszawie 11 marca „w celu uczczenia swoich poległych i utrzymania więzów koleżeńskich”. Pierwszy zjazd odbył się w 1919 roku bez obecności gen. Dowbora-Muśnickiego, który dowodził wówczas powstaniem wielkopolskim. Na zjeździe w 1921 pojawiła się idea utworzenia organizacji kombatanckiej, w wyniku czego powołano Komitet Organizacyjny Stowarzyszenia Dowborczyków. Stowarzyszenie powstało na Walnym Zebraniu Zjazdu byłych Dowborczyków 12 marca 1922, kiedy to uchwalono statut. Założycielami byli: Józef Dowbor-Muśnicki, Jan Wroczyński, Eugeniusz Rodziewicz i Zygmunt Łempicki. Statut Stowarzyszenia został zatwierdzony przez Ministra Spraw Wewnętrznych 4 kwietnia 1923.
Deklarowanymi celami Stowarzyszenia było:
Siedziba Stowarzyszenia mieściła się przy ul. Nowy Świat 40 w WarszawiePlacówka, R. 4, nr 4 (kwiecień 1936) = R. 21, s. 72.. Stowarzyszenie należało do Federacji Międzysojuszniczej Byłych Kombatantów (FIDAC), a także było częścią Legionu Rzeczypospolitej Polskiej„Szaniec” nr 2 z 15 stycznia 1928 r. s. 14–16.. Prowadziło Komitet Historyczny I Korpusu Polskiego, Komitet Wydawnictw, Materiałów i Druków o Korpusie, Komitet Samopomocowy oraz Archiwum Kapituły Krzyża I Korpusu PolskiegoDziennik Wileński, R.22, nr 22 (23 stycznia 1938), s. 6.. Organem prasowym Stowarzyszenia Dowborczyków była „Ilustracja Polska – Placówka”, wychodząca w latach 1919−1921 i 1927−1937.
Dzięki staraniom Stowarzyszenia Dowborczyków, 1 listopada 1930 w Warszawie przy Wybrzeżu Kościuszkowskim odsłonięto Pomnik Dowborczyków.
Z inicjatywy generała Dowbor-Muśnickiego i dzięki poparciu arcybiskupa polowego ks. Stanisława Galla, który był członkiem honorowym Stowarzyszenia, na cmentarzu Wojskowym na Powązkach wydzielono 300 kwater na cmentarz Dowborczyków. Stowarzyszenie prowadziło Komitet Opieki nad Cmentarzem Dowborczyków.
Członkowie organizacji angażowali się w działalność istniejącej w latach 1923-1927 Straży Narodowej. W 1926 Zarząd potępił napaść na posła narodowej demokracji Jerzego ZdziechowskiegoKurjer Poznański, R.21, nr 458 (4 października 1926), s. 4.. Pod koniec lat 30. Stowarzyszenie zbliżyło się politycznie do Stronnictwa Pracy. Dowborczycy startowali m.in. w listopadzie 1938 do Rady Miasta Warszawy z list Chrześcijańsko-Narodowego Bloku Pracy, wraz z kombatantami ze Związku Hallerczyków.
Członkowie, władze i struktura
Członkiem Stowarzyszenia mogli być jedynie Polacy z nieposzlakowaną opinią służbową i obywatelską, którzy byli żołnierzami I Korpusu Polskiego lub też osoby, które zostały przedstawione przez trzech członków Stowarzyszenia i zostały przyjęte przez Zarząd Centralny. Wyróżniano członkostwo rzeczywiste i honorowe. Członkiem honorowym mógł stać się człowiek zasłużony dla dobra narodu lub Stowarzyszenia. W 1926 Stowarzyszenie liczyło 8625 członków. W razie śmierci Dowborczyka Stowarzyszenie obejmowało opieką wdowę po nim i dzieci do osiągnięcia pełnoletniości
Główną władzę sprawowało Walne Zgromadzenie, które odbywało się co roku i wybierało składający się z dziewięciu członków Zarząd. Członkowie Zarządu spośród siebie wybierali: prezesa, dwóch wiceprezesów, sekretarza, skarbnika, strzelniczego, gospodarza oraz kierowników sekcji. W powiatach powstawały lokalne oddziały Stowarzyszenia, które łączyły się w grupy wojewódzkie.
Prezesem honorowym Stowarzyszenia był Józef Dowbor-Muśnicki. Prezesami Zarządu Głównego byli kolejno: generałowie Jan Wroczyński, Gustaw Ostapowicz, Mieczysław Poniatowski, Bolesław Jaźwiński, Bolesław Siestrzeńcewicz, pułkownicy Witold Szulborski, Fabian Kobordo oraz generał Józef Porzecki.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Numery „Placówki” z lat 1933−1937
*