Stronnictwo Zachowawcze (SZ) – niewielka polska organizacja polityczna o charakterze monarchistycznym oraz integralnie konserwatywnym (tradycjonalistycznym), która funkcjonowała w latach 1922–1926. Jej działaczami byli głównie przedstawiciele arystokracji i ziemiaństwa.

Historia Stronnictwo powstało 29 października 1922 roku. Jego przywódcami byli używający tytułu hrabiego oraz – wywodzący się politycznie i rodzinnie ze środowiska konserwatystów krakowskich i działający dotąd w Stronnictwie Prawicy Narodowej – hrabia Hieronim Tarnowski i historyk Kazimierz Marian Morawski. Secesja działaczy Stronnictwa Prawicy Narodowej spowodowana była oskarżeniem o odstąpienie tejże partii od pryncypiów ideowych ruchu konserwatywnego (m.in. poprzez akceptację republikańskiego charakteru Państwa Polskiego). Krytycyzm powodowała również linia polityczna kierownictwa SPN, które udzieliło poparcia tzw. obozowi belwederskiemu (i, personalnie, Naczelnikowi Państwa Józefowi Piłsudskiemu), zwalczając jednocześnie inne grupy prawicowe, w szczególności obóz narodowo-demokratyczny.

Działaczami SZ byli również: Aleksander Dworski (prezes Stronnictwa), a w późniejszym okresie Dawid Abrahamowicz, Leon Piniński, prof. Stanisław Starzyński.

Stronnictwo Zachowawcze nie zdobyło szerszych wpływów politycznych, nawet w obrębie środowisk ziemiańsko-arystokratycznych czy szeroko pojętego obozu konserwatywnego. Organizacja dokonała samolikwidacji w lutym 1926 r., w następstwie wejścia większości jego działaczy do Stronnictwa Chrześcijańsko-Narodowego. Nie akceptujący tego kroku liderzy dawnego SZ – H. Tarnowski, K. M. Morawski, K. Broël-Plater – utworzyli w marcu 1926 Klub Zachowawczo-Monarchistyczny, który istniał do 1928 r. Współczesne pismo monarchistyczne „Pro Fide Rege et Lege” stanowi w zamierzeniu kontynuację organu prasowego tego ugrupowania, odtworzonego po sześćdziesięciu latach w 1988 r.

Organizacja wydawała Biuletyn Stronnictwa Zachowawczego. Do 1926 r. ukazało się jedenaście numerów pisma.

Przypisy

Bibliografia J. Bartyzel, „Biuletyn Stronnictwa Zachowawczego” i „Pro Fide Rege et Lege” (1923–1928). J. Bartyzel, Monarchiści w II Rzeczypospolitej. Sz. Rudnicki, Działalność polityczna polskich konserwatystów 1918–1926, Wrocław 1981.

Kategoria:Konserwatyzm w Polsce Kategoria:Partie i ugrupowania konserwatywne w II Rzeczypospolitej Kategoria:Ugrupowania monarchistyczne