Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych – jednostka organizacyjna podległa terenowym organom administracji państwowej, mająca na celu realizować zadania o charakterze administracyjnym, jak i projektowo-usługowym, szczególnie w zakresie przekształceń struktury władania ziemią, ochrony i rekultywacji gruntów, przejmowania gospodarstw rolnych na własność Państwa oraz administrowania nieruchomościami Państwowego Funduszu Ziemi.

Wojewódzkie Biura Geodezji i Terenów Rolnych były jednostkami budżetowymi finansowanymi z budżetu terenowego. Nadzór nad Biurem sprawował wojewoda.

Reaktywowanie rolniczych służb geodezyjnych Na podstawie dekretu z 1944 r. zostały reaktywowane – na wzór z okresu międzywojennego – wojewódzkie i powiatowe urzędy ziemskieDekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 15 sierpnia 1944 r. o organizacji wojewódzkich i powiatowych urzędów ziemskich. Dz. U. 1944 nr 2, poz. 4.. Częścią składową urzędów ziemskich były służby geodezyjne. Natomiast kontrolę społeczną w sprawach, dotyczących rolnictwa i reform rolnych, sprawowały właściwe rady narodowe poprzez komisje ziemskie. Dekretem z 1946 r. o zespoleniu urzędów ziemskich z władzami administracji ogólnej postanowiono, że sprawy administracji rolnictwa i reform rolnych włączone zostały do zakresu działania wojewodów i starostówDekret z dnia 12 sierpnia 1946 r. o zespoleniu urzędów ziemskich z władzami administracji ogólnej. Dz. U. 1946 nr 43, poz. 248.. Z kolei do załatwiania spraw będących we władzach administracji ogólnej stosowano przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 1936 r. o organizacji i zakresie działania władz administracji ogólnejObwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 sierpnia 1936 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o organizacji i zakresie działania władz administracji ogólnej. Dz. U 1936 nr 80, poz. 555.. Do zakresu działania wojewody jako szefa administracji ogólnej należały między innymi sprawy administracji rolnictwa i reform rolnych. W zmienionych granicach i zmienionych warunkach politycznych prace scaleniowe były kontynuowane na bazie przepisów ustawy z 1923 r. o scalaniu gruntów, przy czym ten stan prawny w zakresie realizacji prac urządzeniowo-rolnych obowiązywał w latach 1945–1968Ustawa z dnia 31 lipca 1923 r. o scalaniu gruntów. Dz. U. 1923 nr 92, poz. 718..

W 1950 r. została wprowadzona ustawa o terenowych organach jednolitej władzy państwowejUstawa z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej. Dz. U. 1950 nr 14, poz. 130.. Na mocy tej ustawy zniesione zostały urzędy wojewódzkie, powiatowe i gminne oraz organy wojewodów, starostów i wójtów. W ich miejsce zostały powołane wojewódzkie, powiatowe i gminne rady narodowe, których organami wykonawczymi i zarządzającymi zostały prezydia rad. W wyniku tych zmian powstały wydziały rolnictwa i leśnictwa odpowiedniego szczebla oraz zarządy urządzeń rolnych.

Na podstawie uchwały Rady Ministrów z 1953 r. powołano Wojewódzkie Zarządy Urządzeń Rolnych, którym w 1958 r. nadano nazwę Wojewódzkie Biura Geodezji i Urządzeń Terenów Rolnych.

Powstanie Wojewódzkich Biur Geodezji i Terenów Rolnych Powstanie Wojewódzkich Biur Geodezji i Terenów Rolnych pozostaje w ścisłym związku z ustawą z 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym kraju, polegającym na likwidacji powiatów i powstaniu nowych województwUstawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. Dz. U. 1975 nr 16 poz. 91. W miejsce istniejących 314 powiatowych i 20 wojewódzkich biur geodezji powołano 49 wojewódzkich biur geodezji i terenów rolnych. W celu dostosowania Biur do nowej sytuacji prawnej w 1975 r. Rada Ministrów podjęła uchwałę w sprawie utworzenia wojewódzkich biur geodezji i terenów rolnychUchwałą Nr 122/75 Rady Ministrów z dnia 10 lipca 1975 roku w sprawie utworzenia Wojewódzkich Biur Geodezji i Terenów Rolnych oraz zadań w zakresie gospodarki ziemią.Zarządzeniem Nr 143 Ministra Rolnictwa z dnia 19 VII 1975 r. w sprawie organizacji i zakresu działania Wojewódzkich Biur Geodezji i Terenów Rolnych oraz zadań w zakresie gospodarki ziemią..

Do zadań wojewódzkich biur należało wykonywanie:

prac w zakresie programowanie przemian i przekształceń w strukturze władania ziemią, opracowanie prac studialnych i projektowych oraz innych prac niezbędnych dla racjonalnej gospodarki ziemią i jej pełnego wykorzystania, prac związanych z scalaniem i wymianą gruntów, prac w zakresie ochrony i rekultywacji gruntów rolnych, prac związanych z opracowaniem planów przestrzennego zagospodarowania terenów wiejskich oraz wyznaczeniem i podziałem terenów budowlanych na obszarze wsi,

prac geodezyjno-kartograficznych i gleboznawczych dla potrzeb rolnictwa oraz związanych z wprowadzeniem ewidencji gruntów i składanie materiałów geodezyjnych, prac w zakresie przejmowania gospodarstw rolnych na własność Państwa i przekazywania ich jednostkom gospodarki uspołecznionej,

podejmowanie prac niezbędnych do regulowania własności gospodarstwa rolnych oraz administracji nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi, udzielanie niezbędnej pomocy organom administracji państwowej stopnia podstawowego przy realizacji zadań w zakresie gospodarowania ziemią i geodezją rolną.

Wojewódzkie Biura Geodezji z 1984 r. Na podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z 1984 r. w sprawie zasad organizacji i funkcjonowania urzędów terenowych organów administracji państwowej nastąpiła kolejna reorganizacja jednostek administracyjnychRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 kwietnia 1984 r. w sprawie zasad organizacji i funkcjonowania urzędów terenowych organów administracji państwowej. Dz. U. 1984 nr 25, poz. 124.. Zmiany polegały na wyłączeniu ze struktur wojewódzkich biur geodezyjnych komórek organizacyjnych spełniających zadania administracji państwowej, których zadania, etaty i pracownicy utworzyli w urzędach wojewódzkich – wydziały geodezji i gospodarki gruntami. W wojewódzkich biurach geodezyjnych i urządzeń rolnych pozostała służba geodezyjna i administracyjna wewnętrzna jednostek, które stały się od tej pory jednostkami budżetowymi o charakterze wykonawczym, w całości usługowymi na rzecz rolnictwa w zakresie prac geodezyjnych, także zlecanych przez różne jednostki w zakresie obowiązującego prawa.

Do zadań jednostek należało wykonywanie prac geodezyjnych związanych zHistoria Geodezji Urządzeniowo-Rolnej i Jednostek Geodezji Urządzeniowo-Rolnej w Polsce.:

ochrona gruntów rolnych i leśnych; rekultywacja gruntów; zabezpieczeniem gleb przed erozją; przejmowaniem na własność Państwa nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnych; obrotem nieruchomościami rolnymi; regulowaniem własności gospodarstw rolnych; opracowaniem planów zagospodarowania przestrzennego terenów wiejskich w zakresie rolnictwa; programowaniem przeobrażeń i przekształceń struktury obszarowej gospodarstw rolnych z uwzględnieniem koncentracji gruntów w szczególności w drodze scalenia; gospodarka terenami budowlanymi.

Wojewódzkie Biura Geodezji z 1999 r. W 1999 r. przeprowadzoną kolejną reformę administracji państwowejUstawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Dz. U. 1989 nr 133, poz. 872.. W wyniku reformy powstało 16 województw, w ramach których powstała administracja rządowa i samorządowa. Z tą chwilą wojewódzkie biura geodezji i terenów rolnych łącznie z przypisanymi im zadaniami włączono w struktur nowo powstałych województw samorządowych a nazwy wojewódzkich biur geodezji i terenów rolnych zostały zmodyfikowane stosownie do uchwał sejmików wojewódzkich. Głównym przedmiotem działania nowo powołanych przez samorządy poszczególnych województw jednostek było wykonywanie następujących pracJarosław Taszakowski, Gustaw Korta, Scalanie gruntów w ujęciu historycznym: scalanie kiedyś i dziś: historia Wojewódzkich Biur Geodezji i Terenów Rolnych w Polsce, Przegląd Geodezyjny, R 91, nr 1, 2019.:

realizacja zadań własnych samorządów województwa dotyczących geodezji i kartografii; wykonywanie zadań budżetowych na rzecz rolnictwa dotyczących geodezji urządzeniowo-rolnej; wykonywanie scaleń gruntów w oparciu o ustawę o scalaniu i wymianie gruntów; gleboznawcza klasyfikacja gruntów; wykonywanie planów urządzeniowo-rolnych.

Wojewódzkie Jednostki Geodezji z 2011 r. W 2011 r. Wojewódzkie Jednostki Geodezji Urządzeniowo-Rolnej zostały przekształcone z zakładów budżetowych w jednostki budżetoweHistoria Geodezji Urządzeniowo-Rolnej i Wojewódzkie Biura Geodezji w Polsce.. Główne zadania jednostek to:

wykonywanie scaleń i wymian gruntów; opracowanie założeń do projektów scaleń i wymian gruntów; wykonywanie gleboznawczej klasyfikacji gruntów; sporządzanie planów urządzeniowo-rolnych; prace na rzecz samorządu województwa.

Wykaz wojewódzkich jednostek geodezji urządzeniowo-rolnej (stan z 2025 r.) Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w Gdańsku Wojewódzkie Biuro Geodezji w Białymstoku Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w Zielonej Górze Wielkopolski Zarząd Geodezji, Kartografii i Administracji Mieniem w Poznaniu Mazowieckie Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych w Ostrołęce Dolnośląskie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych we Wrocławiu Wojewódzkie Biuro Geodezji w Łodzi Wojewódzkie Mazowieckie Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych w Ostrołęce Biuro Geodezji i Urządzania Terenów Rolnych w Lublinie Częstochowskie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w Częstochowie Beskidzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w Żywcu Krakowskie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w Krakowie Świętokrzyskie Biuro Geodezji w Kielcach Podkarpackie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w Rzeszowie

Przypisy

Kategoria:Rolnictwo w Polsce Kategoria:Geodezja