Plac Halicki () – plac w rejonie szewczenkowskim w Kijowie, położony pomiędzy aleją Berestejską, bulwarem Tarasa Szewczenki, Bulwarno-Kudriawską, Złotoustowską, Dmytriwską, Ołesia Honczara, Saksahańskiego i Starowokzalną.
Historia Plac powstał jako rynek na zachodnich obrzeżach miasta w połowie XIX wieku. Od tego czasu istniał tam sklep kupiecki, a w 1854 roku oficjalnie zezwolono na założenie w jego miejscu bazaru. Ożywiony handel rozpoczął się wraz z budową linii kolejowej wzdłuż rzeki Łybedź i stacji kolejowejДруг, Ольга Миколаївна. Вулицями старого Києва / О. М. Друг; дизайн і худож. оформ. С. Іванов, І. Шутурма. – Львів: Світ, 2013. – 496, [XVI] с..
W 1869 roku za zgodą cara Aleksandra II placowi nadano nazwę Halicki (), gdyż stąd zaczynała się droga do Galicji.
Czasem wspomina się go pod nazwą Bazar Halicki (1883).
W 1926 roku plac przemianowano na Plac Powstania 1905 roku (na cześć Republiki Szulawskiej), ale nazwa ta nie przyjęła się. W 1944 roku nazwę Plac Halicki zatwierdziły władze sowieckie.
W 1952 roku plac przemianowano na Plac Zwycięstwa () na cześć zwycięstwa ZSRR w wojnie niemiecko-radzieckiej.
Nazwa współczesna (przywrócona historyczna) – od 2023 r.
4 listopada 2023 roku z obelisku, otwartego w 1982 roku na cześć czynów stolicy w czasie II wojny światowej, zdjęto gwiazdę ZSRRУ столиці демонтують радянську зірку на обеліску міста-героя Києва..
Zabudowa Już w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku na placu mieściły się niewielkie sklepiki i warsztaty. W 1871 roku na placu Halickim wybudowano jedyną w całej historii Kijowa żelazną cerkiew (ceglaną, z żeliwną okładziną płytową) – cerkiew św. Jana Chryzostoma (zniszczoną w 1934 roku, obecnie w tym miejscu znajduje się budynek Cyrku Kijowskiego).
W latach 1909–1910 Halickie Towarzystwo Żydowskie zbudowało własnym kosztem synagogę w głębi dzielnicy, niedaleko Łybedu. W 1930 roku budynek przekazano zakładom Transsignal i urządzono tam jadalnię.
Plac nieoficjalnie nazywano Żydowskim Bazarem lub Jewbazem. Targowisko na placu zostało zlikwidowane na początku lat 50. XX wieku i przeniesione w pobliże, na koniec ulicy Żadanowskiego (obecnie Żylańskiej), pod nazwą Nowy Targ. Targ ostatecznie zlikwidowano w latach 70. XX wieku w związku z budową linii tramwajowej.
Sam plac został znacząco przebudowany i zrekonstruowany w latach 50. i 80. XX wieku. Powstały tam cyrk, dom towarowy Ukraina i hotel Lybid. W 1982 roku na środku placu postawiono obelisk ku czci miasta-bohatera Kijowa (odsłonięto go w ramach obchodów „1500. rocznicy powstania Kijowa”).
7 listopada 1990 roku na placu Zwycięstwa odbyła się ostatnia w historii Ukraińskiej SRR parada wojskowa, która jednak nie mogła się odbyć na Chreszczatyku z powodu protestów społecznych i stanowiska większości deputowanych Rady Miejskiej Kijowa.
W nocy z 6 na 7 listopada na placu Zwycięstwa zorganizowano pikietę liczącą około 300 osób, protestując przeciwko paradzie wojskowej (liderem akcji był przewodniczący Ukraińskiego Związku Studentów (USU) Ołeś Donij, zastępca przewodniczącego kijowskiego Związku Niezależnej Młodzieży Ukraińskiej (SNUM) Dmytro Tuzow). W nocy młodzieżowa pikieta została brutalnie rozpędzona przez oddziały OMON.
Historii i teraźniejszości placu poświęcony jest album fotograficzny Dmytra Małakowa „Tu był Jewbaz, a tu był Plac Zwycięstwa”.
Przypisy
Halicki