Roman Tarasowycz Ratuszny (; ur. 5 lipca 1997 w Kijowie, zm. 8 czerwca 2022 r. w pobliżu wsi Sułyhiwka) – ukraiński działacz publiczny, dziennikarz i żołnierz-ochotnik. Uczestnik Euromajdanu. Znany z walki o zachowanie stołecznego traktu Protasów Jar oraz z udziału w wojnie rosyjsko-ukraińskiej.
Życiorys Roman Tarasowycz Ratuszny urodził się 5 lipca 1997 roku w Kijowie w rodzinie Tarasa Ratusznego (działacza ruchu „Ocalić Stary Kijów” po ukr. „Збережи старий Київ”) i pisarki Switlany Powalijewej.
W 2012 roku rozpoczął naukę w Wyższej Szkole Finansów i Prawa, gdzie zdobył wyższe wykształcenie prawnicze.
Euromajdan Pod koniec 2013 roku Roman brał udział w Euromajdanie i wraz z innymi studentami został ranny w ataku Berkutu w nocy 30 listopada.
Po Euromajdanie przez pewien czas pracował jako dziennikarz przy projekcie „Metro do Trojeszczyny”, pisał o kijowskich urzędnikach, energetyce i przetargach na olej napędowy na Ukrzaliznycji.
W grudniu 2014 roku brał aktywny udział w protestach na rzecz zmian kadrowych w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych Ukrainy i przyspieszenia śledztw w sprawie przestępstw popełnionych w latach 2013–2014 na Euromajdanie i w Odessie.
W 2015 r. stworzył mapę międzynarodowych powiązań rosyjskich i ukraińskich mafii, opartą na publicznych artykułach, dokumentach i linkach, w której wymieniono około tysiąca osób zamieszanych w działalność przestępczą.
Wspierał śledztwa w sprawie działalności przestępczej i przestępstw popełnionych przez rosyjską mafię. Był jednym z tych, którzy wpłynęli na utworzenie Państwowego Biura Śledczego.
Walka o Protasów Jar W 2018 roku stał na czele inicjatywy „Chrońmy Protasów Jar” (), a w 2019 roku organizacji społecznej o tej samej nazwie. Celem inicjatywy jest zachowanie zielonej strefy w Protasiwie Jarze w centrum Kijowa i zapobieżenie rozwojowi, który planuje Daytona Group LLC. Interesy Romana Ratusznego i organizacji pozarządowej „Chrońmy Protasów Jar” w postępowaniu sądowym reprezentowała adwokat Jewhenija Zakrewska.
Konflikt między mieszkańcami a deweloperem zaostrzył się na początku maja 2019 r., kiedy deweloper postawił ogrodzenie i ogłosił lokalnej społeczności plany wybudowania na zboczu trzech 40-piętrowych budynków.
W październiku 2019 roku Roman Ratuszny poinformował o groźbach przemocy fizycznej wobec niego i opublikował nagrania rozmów z zastępcą szefa Kancelarii Prezydenta Andrijem Smirnowem, a później z Giennadijem Korbanem. Ratuszny zwrócił się w tej sprawie do prezydenta Ukrainy Zełenskiego, a następnie do prokuratora generalnego Rusłana Riaboszapki, jednak nie wszczęto wobec niego postępowania karnego. Groźby aktywisty nigdy nie zostały zbadane. Przez pewien czas ukrywał się z ich powodu, obawiając się o swoje życie.
Następnie Państwowa Inspekcja Architektoniczno-Budowlana wydała nakaz zakazujący przedsiębiorstwu kontynuowania budowy na terenie strefy zielonej, a 27 czerwca 2020 r. Rada Miasta Kijowa przywróciła działkę o powierzchni 3,15 ha w Protasowym Jarze do statusu terenów zielonych.
W listopadzie 2020 roku Daytona Group wniosła pozew, domagając się uchylenia decyzji władz miasta o przywróceniu Protasowego Jaru statusu strefy zielonej, nieprzeznaczonej do zabudowy, oraz uznania jej działań za bezprawne. W kwietniu 2021 roku Kijowski Rejonowy Sąd Administracyjny uwzględnił ten pozew, ale we wrześniu Sąd Apelacyjny uchylił tę decyzję i wydał nową: o odmowie uwzględnienia pozwu administracyjnego.
25 września 2020 roku Rejonowy Sąd Administracyjny orzekł, że pozwolenie na budowę kompleksu mieszkalno-biurowo-handlowego z hotelem i parkingiem w Protasowemu Jarze, wydane spółkom Daytona Group i Indbud, jest niezgodne z prawem i unieważnił je. 4 stycznia 2022 roku Kasacyjny Sąd Administracyjny uznał decyzję Rady Miasta Kijowa o zakazie budowy w parku w Protasiwie Jarze za zgodną z prawem, kończąc tym samym postępowanie w tej sprawie.
Po tym, jak Giennadij Korban przegrał wszystkie procesy sądowe w próbie odbudowy Protasiw Jar, pozwał zmarłego wówczas aktywistę Romana Ratusznego i inicjatywę „Chrońmy Protasów Jar”, domagając się usunięcia niemal wszystkich wzmianek o nim, w tym gróźb, ze swoich profili w mediach społecznościowych. Prawnicy inicjatywy publicznej nie zgodzili się na usunięcie Romana Ratusznego ze sprawy po jego śmierci. Zamiast aktywisty do sprawy włączyli się jego rodzice.
23 marca 2023 r. Sąd Apelacyjny w Kijowie wydał wyrok na korzyść zmarłego działacza Romana Ratusznego i społeczności kijowskiej w sprawie przeciwko biznesmenowi Giennadijowi Korbanowi, zaangażowanemu w spółkę Daytona Group LLC, który chciał zbudować Protasów Jar.
Od lipca 2023 r. wciąż trwają próby uzyskania swobodnego dostępu do terenu Protasowego Jaru.
Działalność polityczna i społeczna W wyborach samorządowych w 2020 r. kandydował do Rady Miejskiej Kijowa IX kadencji z listy partii UDAR Witalija Kłyczki, nie będąc członkiem tej partii.
Roman brał udział w akcjach na rzecz uwięzionego odeskiego działacza Serhija Sternenki. Po kolejnej akcji w dniu urodzin Serhija, 20 marca 2021 roku, Ratuszny został, decyzją Peczerskiego Sądu Rejonowego z 29 marca, osadzony w areszcie domowym na 24 godziny. Podejrzewano go o chuligaństwo. Dowodem ze strony prokuratury było zdjęcie, na którym Ratuszny został rzekomo rozpoznany przez świadków. Zdjęcie przedstawia czarne tło z białymi kropkami. W mediach społecznościowych sprawę nazwano już „sprawą Kazimierza Malewicza”, nawiązując do najsłynniejszego obrazu artysty, „Czarny kwadrat”.
Inwazja rosyjska 2022 Po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji na Ukrainę Ratuszny zgłosił się na ochotnika do Ukraińskich Sił Obronnych i utworzył jednostkę „Protasów Jar”. Najpierw bronił Kijowa, następnie działał w obwodzie sumskim i brał udział w deokupacji miejscowości w regionie.
Od początku kwietnia Ratuszny walczył w obwodzie charkowskim, a w szczególności w rejonie iziumskim, w plutonie rozpoznawczym 2. batalionu piechoty zmotoryzowanej 93. samodzielnej brygady zmechanizowanej Sił Zbrojnych Ukrainy „Chołodny Jar”. mały|Grób Romana Ratusznego na cmentarzu Bajkowa w Kijowie Zginął we walkach pod Iziumem 8 czerwca 2022 r., wpadając w zasadzkę wroga.
Ojciec Romana później poinformował, że Roman zginął w pobliżu wsi Sułyhiwka.
Nabożeństwo żałobne odbyło się 18 czerwca w katedrze św. Michała Archanioła, po którym nastąpiło pożegnanie na placu Niepodległości (pod kolumną triumfalną Pomnika Niepodległości). Został pochowany na cmentarzu Bajkowem (kwatera nr 27a, ).
Testament W testamencie swoich żołnierzy Roman przekazał na rzecz bandury Dom-Muzeum Szewczenki, „Prawdę Historyczną” i „Nowynarnię”. „Prawda Historyczna” i „Nowynarnia” otrzymały po 100 000 hrywien.
Rodzina Ojciec – Taras Ratuszny, działacz ruchu „Ratujmy Stary Kijów”; Matka – Switłana Powaljajewa, pisarka; Brat – Wasyl Ratuszny, wojskowy, operator dronów w 414. Samodzielnej Brygadzie Systemów Bezzałogowych (zm. 27 lutego 2025)
Nagrody Order „Za odwagę” III stopnia (2022, pośmiertnie) – za osobistą odwagę i bezinteresowne działania w obronie suwerenności państwowej i integralności terytorialnej Ukrainy, wierność przysiędze wojskowej
Uczczenie pamięci Czasopismo „The Economist”, gazeta „Financial Times”, gazeta „The Guardian”, gazeta „The Daily Telegraph”, najpopularniejsza gazeta w Wielkiej Brytanii, „Daily Mail” najpopularniejsza gazeta w Europie, „Bild” i największa na świecie gazeta anglojęzyczna „The Times of India” poświęciły śmierci Romana Ratusznego osobne artykuły.
Gazeta „Nowynarnia” ogłosiła utworzenie „funduszu premii imienia Romana Ratusznego” na podwyższenie opłat za relacjonowanie działań wojennych po stronie Ukrainy w wojnie rosyjsko-ukraińskiej. Fundusz powstał ze środków przekazanych przez matkę Romana, Swietłanę Powaljajewą, otrzymanych od dobroczyńców w odpowiedzi na jego śmierć.
17 czerwca 2022 r. zarejestrowano petycję elektroniczną o pośmiertne nadanie Romanowi Ratusznemu tytułu Bohatera Ukrainy, która 1 sierpnia uzyskała wymagane 25 tys. głosów.
Ulice W stolicy dawna ulica Wołgogradzka, położona w rejonie sołomiańskim, została przemianowana na cześć Romana Ratusznego. Propozycja ta została zgłoszona przez pisarza Jewhena Lira.
W mieście Mena w obwodzie czernihowskim ulicę Watutina przemianowano na ulicę Romana Ratusznego.
W mieście Izium w obwodzie charkowskim ulicę Łomonosowa przemianowano na ulicę Romana Ratusznego.
Przypisy
Kategoria:Pochowani na cmentarzu Bajkowa Kategoria:Ludzie urodzeni w Kijowie Kategoria:Ukraińscy działacze społeczni Kategoria:Żołnierze wojsk ukraińskich polegli w wojnie rosyjsko-ukraińskiej