Order Republiki (cz. Řád republiky, sł. Rad republiky) – jedno z najwyższych odznaczeń w latach w 1951–1990 w Czechosłowacji.
Historia Order został ustanowiony Dekretem Rządowym z 3 kwietnia 1951 roku nr 30/1951 SbVládní nařízení č. 30/1951 Sb., kterým se zakládají řády a vyznamenání a upravuje udělování čestného titulu „Hrdina práce“. Medalion zaprojektował . Od początku był jednym z najważeniejszych odznaczeń państwowych, o czym świadczyła także kolejność noszenia. Najpierw zajmował drugie miejsce po , ustanowionym w tym samym toku, jednak po jego zniesieniu w 1955 roku Order Republiki zajmował pierwsze miejsce.
W 1960 roku zmienił się napis na rewersie orderu: z ČSR na ČSSR. Wygląd orderu został całkowicie zmieniony Dekretem Rządowym z 4 lipca 1977 roku nr 38/1977 Sb. Order funkcjonował aż do roku 1990.
Łącznie wydano 863 odznaczenia, z czego ostatnie przekazano w darze jako eksponat do Muzeum Narodowego w Pradze.
Zasady nadawania Order Republiki przyznawał Prezydent Republiki za „nadzwyczajne zasługi w budowaniu Republiki Czechosłowackiej, zwłaszcza w pokojowych wysiłkach w produkcji lub w działalności kulturalnej lub naukowej, lub w zwiększaniu zdolności obronnych państwa”.
Był przyznawany zarówno osobom fizycznym, jak i kolektywom, w tym przedsiębiorstwom lub organom państwowym. Można go było otrzymać więcej niż raz, dwukrotnie otrzymała go np. (w 1955 oraz w 1968 roku).
Order mógł być również przyznany pośmiertnie; wówczas przekazywano go rodzinie obdarowanego.
Wygląd 1951–1977 Order Republiki nadawany w latach 1951–1977 miał kształt owalu o szerokości 40 mm i wysokości 43 mm, którego dolną krawędź tworzyły dwie gałęzie lipy, związane wstążką w łuk. Z gałęzi wystawały dwa maszty z powiewającymi emaliowanymi flagami, z przodu flaga czechosłowacka, z tyłu czerwona. Pośrodku orderu znajdował się sierp i młot, podstawę stanowił mur zbudowany z cegieł. Na rewersie orderu, pomiędzy dwiema przewiązanymi wstążką gałęziami laurowymi, znajdowały się litery ČSR (do 1960) lub ČSSR (od 1960), a na dole numer rejestracyjny, choć według zdjęć, w orderach wydanych po 1960 roku numery rejestracyjne umieszczano na odwrocie wisiorka. Order był wybijany ze srebra, natomiast gałęzie lipy, sierp i młot pozłacani.
Zawieszony był na klamrze utworzonej z dwóch gałęzi lipy, na niebieskiej wstążce o szerokości 38 mm i długości 55 mm z czerwonym paskiem o szerokości 15 mm pośrodku.
Order Republiki noszono na lewej stronie klatki piersiowej. Jeśli noszono tylko wstążkę orderu, była ona rozciągnięta na prostokątnym pręcie o szerokości 10 mm i długości 38 mm.
1977–1990 Order Republiki nadawany w latach w latach 1977–1990 miał kształt czerwonego, obramowanego srebrem kwadratu, którego bok wynosił 40 mm. W centrum kwadratu znajdowała się umieszczona pod kątem złocona, niebieska, pięcioramienna gwiazda z kolorowym godłem Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej. Pomiędzy ramionami gwiazdy znajdowały się złocone lipowe koniczyny. Gwiazda była podtrzymywana przez dziesięć srebrnych promieni o ściętych końcach, z których cztery górne i cztery dolne wystawały poza krawędź odznaki. Pomiędzy nimi, na czerwonej powierzchni, znajdowały się wąskie srebrne promienie. Górna krawędź kwadratu była połączona trapezową srebrną zakładką z ciemnoniebieską, szeroką na 38 mm, przeciąganą wstążką, na dolnej części której znajdpwał się metalowy, złocony fryz z dziesięciu liści lipowych. Nad fryzem znajdował się poziomy biało-czerwony pas. Biały pasek miał 2,5 mm szerokości, czerwony 2,5 mm szerokości, a fryz 5 mm szerokości. Tył kwadratu był gładki, a numer seryjny wygrawerowany na górze.
Jeśli noszono tylko wstążkę orderu, rozciągniano ją na prostokątnym pręcie o wymiarach 38×10 mm. Składała się ona z poziomego pasa białego, czerwonego i niebieskiego w stosunku 2,5:2,5:5. Niebieski pas pokryty był metalowym złoconym fryzem z dziesięciu liści lipowych.
Odznaczeni
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Czechosłowackie odznaczenia