thumb|Kościół Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny i klasztor sióstr felicjanek (1882) w Krakowie przy ul. Smoleńsk 4–6 thumb|Wydawanie obiadów w klasztorze sióstr felicjanek w Krakowie w czasach posługi siostry Marii Samueli, 1934 thumb|Wydawanie obiadów w „Kuchni Społecznej s. Samueli” prowadzonej przez siostry felicjanki w Krakowie, 2025 Anna Piksa, znana jako siostra Maria Samuela, także siostra Samuela (ur. 25 maja 1849 w Czerńcu, zm. 20 grudnia 1938 w Krakowie) – felicjanka i działaczka społeczna. W latach 1867–1932 pracowała w krakowskiej jadłodajni wydającej posiłki ubogim i studentom. W 2022 Kuchnia Społeczna s. Samueli, prowadzona nadal przez siostry felicjanki, obchodziła 150-lecie działalności.

Życiorys Urodziła się 25 maja 1849 w Czerńcu, w zamożnej rodzinie rolniczej. Jej rodzicami byli Józef i Regina z d. Duda. Miała starszego brata Wincenta. Ukończyła trzy klasy szkoły podstawowej.

W 1867 wstąpiła do Zgromadzenia Sióstr Felicjanek w Krakowie. W tym samym roku złożyła profesję zakonną i rozpoczęła pracę w prowadzonej przez siostry felicjanki stołówce dla młodzieży. Profesję wieczystą złożyła w 1905. Początkowo pomagała s. Józefie Mikulińskiej, a w 1873 została kierowniczką stołówki. Wydawanie obiadów potrzebującym odbywało się przy furcie klasztornej, a od 1918 w osobnym budynku. Siostra Maria Samuela zauważyła, że wśród osób ubogich zgłaszających się po żywność przybyło „czterech żaków”, wobec czego postanowiła darmowymi posiłkami wspierać także krakowskich studentów. Działalność ta została rozszerzona, dzięki czemu do kuchni trafiały nie tylko produkty spożywcze, ale także książki i odzież. Często sama kwestowała dla ubogich studentów, ale także dla potrzebujących pomocy gimnazjalistów.

Siostra Samuela w swoim zgromadzeniu zakonnym „znalazła obie rzeczy potrzebne człowiekowi do owocnej pracy: wolność czynu w ramach zwartej organizacji”. W 1910 za działalność charytatywną została odznaczona przez cesarza Franciszka Józefa I Medalem Elżbiety „Za zasługi pełne miłości i poświęcenia trudy”. W Krakowie była nazywana „opiekunką młodzieży”. Otrzymywała subwencje z Prezydium Rady Ministrów, od władz województwa krakowskiego, banków i Kapituły Katedralnej. W 1927 Polska Akademia Umiejętności przyznała jej nagrodę im. Jerzmanowskich w wysokości 1500 złotych. Statut i regulamin „Kuchni S. Samueli” zostały zatwierdzone w 1928 przez księcia arcybiskupa Adama Stefana Sapiehę. Z powodów zdrowotnych od 1929 s. Samuela nie zarządzała już kuchnią, a w 1932 przestała w niej pracować. Istnieją rozbieżności co do liczby wydanych przez kuchnię posiłków: ponad 2 miliony lub prawie 4 miliony; w 1935 żywiła dziennie 267 osób. W 1938 „Ilustrowany Kurier Codzienny” publikował darczyńców „na obiady dla uczniów s. Samueli”.

Zmarła 20 grudnia 1938 w Krakowie. Pogrzeb prowadził arcybiskup Adam Sapieha. Została pochowana w grobowcu zgromadzenia na Cmentarzu Rakowickim.

Życie prywatne Jej brat Wincenty Piksa (1836–1927) przyjął święcenia kapłańskie w 1863 roku. Był proboszczem, dobroczyńcą i publicystą w Krakowie, a także jednym z redaktorów pisma „Krzyż”. Był znawcą języka łacińskiego, używał także pisowni nazwiska „Pixa”.

Była krewną Michała Piksy (1883–1945), działacza ludowego w Łącku w okresie międzywojennym, później więźnia Auschwitz i Dachau.

Nagrody i odznaczenia Medal Elżbiety „Za zasługi pełne miłości i poświęcenia trudy” od cesarza Austrii i króla Węgier Franciszka Józefa I (1910) Nagroda im. Jerzmanowskich Polskiej Akademii Umiejętności „za całą działalność humanitarną” (1927)

Upamiętnienie Zofia Starowieyska-Morstinowa napisała w „Tygodniku Powszechnym” w 1949 o s. Samueli: „za jej rozumną, energiczną, matczyną dobroć kochały ją całe pokolenia młodzieży, potem ci wszyscy, którzy młodzi być przestali”.

Działająca od 1872 jadłodajnia została w 2013 przeniesiona do budynku Dzieła Pomocy św. Ojca Pio przy ul. Smoleńsk 4 w Krakowie. Wciąż nazywana jest Kuchnią Społeczną s. Samueli. W 2021 Polskie Radio 24 nadało wywiad z dyrektor Kuchni s. Bernadettą Słowik CSSF poświęcony działalności s. Samueli. W 2022 Kuchnia obchodziła jubileusz 150-lecia działalności. W 2026 Kuchnia otrzymała wyróżnienie Złoty Laur plebiscytu „Orły Gastronomii”.

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Ludzie związani z Krakowem Kategoria:Polskie felicjanki Kategoria:Damy Orderu Elżbiety (Austro-Węgry) Kategoria:Urodzeni w 1849 Kategoria:Zmarli w 1938 Kategoria:Laureaci Nagrody im. Jerzmanowskich