Bartniki () – niestandaryzowana nazwa dawnej kolonii wsi Niwnice w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lwóweckim, w gminie Lwówek ŚląskiBartniki - Kunzendorf unter dem Walde - Cunzendorf unter dem Walde.
Bartniki są fragmentem Niwnic o rozproszonej zabudowie łańcuchowej, leżącym na Pogórzu Izerskim. Przez miejscowość przebiega droga powiatowa z Gradówka do Kotlisk i przepływa potok Jagódka.
Historia Granica księstwa Miejscowość Bartniki pełniła ważną funkcję jako posterunek graniczny na tzw. wysokiej Drodze, która prowadziła ze wschodu na zachód, z Wrocławia do Lipska. Już w 1217 roku, w dokumencie lokacyjnym Lwówka Śląskiego, książę Henryk Brodaty zwolnił mieszczan Lwówka Śląskiego z opłaty celnej na zboże przewożone z majątku ziemskiego w Płóczkach na targ we Lwówku. Dokument ten świadczy o istnieniu tzw. warty lub komory celnej, która znajdowała się na przecięciu wysokiej Drogi w kierunku Łużyc (Lwówek - Radłówka - Gościszów - Lubań) z lokalną drogą prowadzącą przez Bartniki i Nowy Ląd (Niwnice). Bartniki nosiły wówczas nazwę Kunzendorf oder in Warta bei Lenberch. Osada mogła więc posiadać metrykę przedlokacyjną i, w zależności od pełnionej funkcji, nosić nazwę Warta. Obszar wokół Lwówka, który był kolonizowany, obejmował zalesiony teren w dolinie Bobru, będący pierwotnie granicznym lasem śląsko-łużyckim oraz ziemiami złotonośnymi, które prawdopodobnie były rozpoznane już na początku XIII wieku. Osadnictwo na tym terenie miało charakter planowy i zostało zainicjowane przez księcia Henryka Brodategohttps://hist.uni.wroc.pl/content/download/51461/265858/file/V.%20Rozw%C3%B3j%20%C5%9Bredniowiecznego%20osadnictwa%20w%20dawnych%20dystryktach%20lw%C3%B3weckim,%20gryfowskim%20i%20jeleniog%C3%B3rskim%20w%20%C5%9Bwietle%20przekaz%C3%B3w%20pisanych.pdf.
W 1310 roku dokument wspomina o Bartnikach jako o wiosce z funkcjonującym posterunkiem celnym. Książęta Śląska sprzedali wówczas dochody z ceł w Bartnikach wrocławskiej radzie. W XIV wieku wioska znajdowała się pod zarządem Heinke v. Redern, który posiadał także Gościszów i Nowy Ląd (Niwnice). W 1460 roku część dochodów z Bartnik trafiła do kościoła parafialnego dzięki sprzedaży przez braci Mathisa i Nickela Unruh.
W okresie renesansu, w 1547 roku, właścicielem Bartnik stał się Joachim v. Salaza, a w jego rękach wieś pozostawała przez całe XVI wiek.
Okres rozwoju W XVIII wieku wieś rozwijała się jako jedno z bardziej zorganizowanych osiedli w regionie. W 1765 roku katastralna wartość wioski wynosiła około 29 talarów, a miesięczne zobowiązania podatkowe dworu wynosiły 41 talarów i 2 grosze. Wieś liczyła 38 zagrodników, 13 ludzi wolnych oraz 96 chałupników i komorników. Zajmowali się oni głównie rolnictwem, ale także rzemiosłem. Bartniki w tym czasie znajdowały się w rękach hrabiego von Nostitza-Rhyneck z Nowego Lądu.
Okres zmian W 1825 roku Bartniki były już częścią dominium Nowego Lądu. W tym czasie wieś była dobrze rozwinięta pod względem infrastrukturalnym, posiadając pański dwór, 3 folwarki, kościoły katolicki i ewangelicki, a także szkoły zarówno katolicką, jak i ewangelicką. Istniały tu również młyny wodne, wiatrak, garbarnia oraz kamieniołom wapienia. W 1835 roku wieś liczyła 227 domów, 3 folwarki i 1423 mieszkańców.
W latach 1925 i 1927 Bartniki liczyły 997 mieszkańców, z czego około 45 osób mieszkało na folwarku. Wieś była znana z pszczelarstwa i sadownictwa, które stanowiły ważny element gospodarki.
Okres przed- i powojenny W 1935 roku we wsi znajdował się urząd stanu cywilnego, a także szkoła ewangelicka oraz katolicka. Do 1945 roku Bartniki były ważnym ośrodkiem administracyjnym w regionie. W 1945 roku, w wyniku działań wojennych, wieś została zajęta przez wojska radzieckie.
Po zakończeniu II wojny światowej, w 1951 roku, Bartniki zostały administracyjnie przyłączone do Niwnic (Nowy Ląd). W wyniku zmian powojennych, Bartniki, mimo swojej długiej historii, straciły status odrębnej miejscowości i zostały wchłonięte przez Niwnice.
Wraz z przyłączeniem w 1951 r. wsi Bartniki, do Niwnic włączono też kolonie: Bartniczki (Cunzendorf-Schőnau), Byszowice (nieistniejąca kolonia Płóczek Górnych), Seiffenhäuser na południu oraz Leśna Osada (Waldhäuser) i Nowe Domy (Neuhäuser).
W bartnikach znajduje się m.in. cmentarz ewangelickiNA SZAGĘ - Stare cmentarze Niwnice - Bartniki. Cmentarz... | Facebook i ruiny dworu obronnego.
Przypisy
Kategoria:Niwnice