Włodzimierz Karol Pessel (ur. 4 czerwca 1979 w Warszawie) – polski kulturoznawca, skandynawista. Doktor habilitowany, profesor Uniwersytetu Warszawskiego w Instytucie Kultury Polskiej i stały wykładowca Uniwersytetu SWPS, Zakładu Skandynawistyki. Uczeń antropologa codzienności Rocha Sulimy.
Obszary zainteresowań Obecnie jego uwagę pochłaniają kulturowe studia polityczne i nad rozwojem. Interesuje się Przekopem Mierzei Wiślanej, zagadnieniem , studiami morskimi i śródlądowymi, ale z drugiej strony, urbanomarginaliami i codziennością. Przedtem w obszarze jego dociekań znajdowały się polityczne, społeczne i kulturowe zagadnienia obszaru nordyckiego – ze szczególnym uwzględnieniem Danii, duńsko-polskiego sąsiedztwa, Bałtyku jako obszaru polityki międzynarodowej i przestrzeni kontaktu kulturowego; infrastruktura i kultura sanitarna, kulturowa historia Warszawy. mały|Pessel podczas Seminarium im. Prof. Piotra Kowalskiego w Lądku-Zdroju w czerwcu 2025 roku. Identyfikuje się jako nauczyciel akademicki, który opowiada, czasem coś pisze i zabiera głos, gdy ma coś do przekazania. Życiorys mały|Pessel podczas wystąpienia na konferencji w Collegium Maius Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Urodził się w Warszawie; syn radcy prawnego Ryszarda Pessela, specjalisty od problemów reprywatyzacji, za rządów AWS-u dyrektora Departamentu Reprywatyzacji i Rekompensat w MSP i autora m. in. opracowania Rekompensowanie skutków naruszeń prawa własności wynikających z aktów nacjonalizacyjnych (LexisNexis, 2003), i Elżbiety de domo Dobrowolskiej, Sędzi Sądu Okręgowego. Mieszkał na Granicznej, Nowolipkach, Wilczej i na Linii Otwockiej w Falenicy. Absolwent XXIV L.O. im. C.K. Norwida na Kole w Warszawie. Ukończył studia na Uniwersytecie Warszawskim, absolwent pierwszego rocznika kierunku Wiedza o Kulturze w Instytucie Kultury Polskiej UW (2003). Tam też doktoryzował się (2008) z kulturoznawstwa u Rocha Sulimy (recenzenci Waldemar Kuligowski i Andrzej Mencwel), a habilitował w dyscyplinie nauki o kulturze i religii (2020). Obecnie pracownik naukowo-dydaktyczny w Zakładzie Kultury Współczesnej IKP na Wydziale Polonistyki na stanowisku profesora uczelni. W czasie studiów był redaktorem naczelnym gazetki „Uniwersytet Kulturalny”. Publikował także w Studenckim Kwartalniku Naukowym „Rubikon” redagowanym przez Lecha M. Nijakowskiego i związanym z kołami naukowymi na socjologii na Karowej i Wydziale Polonistyki. Także jako student przez kilka sezonów uczestniczył w konwersatorium „Karnawały w kulturze” Wojciecha Dudzika; współorganizował studyjny wyjazd konwersatorium karnawałologicznego na w Badenii-Wirtembergii. Brał udział w warsztatach Rocha Sulimy pn. "Antropologia codzienności".
Jego poważny debiut nastąpił w ResPublice Nowej, jeszcze wtedy redagowanej przez intelektualistów Marcina Króla i Pawła Śpiewaka oraz dziennikarkę Barbarę N. Łopieńską. Jako doktorant i młody doktor opiekował się, razem z Romanem Chymkowskim, Studenckim Klubem Islandzkim działającym na UW, w którym to SKI zaczynali m. in. muzeolog Łukasz Bukowiecki, badaczka i znana influencerka Emiliana Konopka - Uthule Thule. Pomysłodawca i redaktor (również razem z Chymkowskim) pierwszej współczesnej książki zbiorowej poświęconej Islandii (Islandia. Wprowadzenie do społeczeństwa i kultury). Wykładał gościnnie w dawnym Collegium Civitas. Od 2017 roku stale współpracuje z Zakładem (wcześniej Katedrą) Skandynawistyki na Uniwersytecie SWPS. W roku akademickim 2022/23 zdobył dyplom za najlepiej ocenione zajęcia dydaktyczne w SWPS. Także wykładowca na Studiach Podyplomowych pn. Humanistyka Architektoniczna realizowanych przez Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki i Instytut Badań Literackich PAN.
Współzałożyciel (razem z Igorem Piotrowskim) i pierwszy kierownik Pracowni Studiów Miejskich IKP UW. Także z Igorem Piotrowskim zorganizował serię sympozjów „Humanistyczne Perspektywy Badania Miasta”. Współredaktor kilku tomów z serii „Topo-Grafie” (wyd. Lampa i Iskra Boża Pawła Dunina-Wąsowicza) i autor haseł na mapę pisarzy związanych ze stolicą i innymi przestrzeniami. Współorganizator i członek pierwszego kierownictwa konsorcjum Studia Miejskie UW przy Wydziale Geografii i Studiów Regionalnych (2020-2024). Wraz z zespołem opracowującym program kierunku studia miejskie wyróżniony Nagrodą Ministra Edukacji i Szkolnictwa Wyższego (2022). Należy do zespołu Centrum Badań nad Kulturą Warszawy UW powołanego przez Elżbietę Wichrowską. Zasiada w radzie naukowej „Almanachu Warszawy”. Jest pierwowzorem postaci Zapatrzeńca z dramatu Pęknięta, obwiązana nitką Zyty Rudzkiej (druk w "Dialogu”, nr 3/2011). W 2006 r. wystąpił w reportażu radiowym Hanny Bogoryja-Zakrzewskiej Nurek nieszablonowy o warszawskim zbieraczu śmieci. Kierownik Zakładu Kultury Współczesnej w IKP UW (2016-2020). W różnych kadencjach przedstawiciel różnych grup w Radzie Wydziału Polonistyki. Wybrany do Rady Dyscypliny Nauki o Kulturze i Religii oraz Etnologia i Antropologia Kulturowa na kadencję 2025-2030. W kadencji 2024-28 pełni funkcję zastępcy przewodniczącego Komitetu Nauk o Kulturze PAN. Sekretarz Generalny Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego (2009-2013) i członek Zarządu Głównego (2017-2021). Członek Społecznego Stowarzyszenia Prasoznawczego „Stopka” im. Stanisława Zagórskiego w Łomży, m. in. redaktor kilku tomów wydanych przez oficynę „Stopka” we współpracy z Instytutem Kultury Regionalnej i Badań Literackich im. Franciszka Karpińskiego w Siedlcach w Serii Glogerowskiej. Przełożył z języka duńskiego nową biografię Astrid Lindgren Żyje się tylko dziś Jensa Andersena i z angielskiego Williama Arensahttps://lubimyczytac.pl/ksiazka/159243/mit-ludozercy-antropologia-i-antropofagia. mały|Pessel w 2020 r. odbiera odznakę "Zasłużony dla Kultury Polskiej". Obok odznaczeni medalami prof. Adam Dobroński z Białegostoku i prof. Dariusz Rott z Katowic oraz doktor Magdalena Gawin jako wicemin. kultury. Stypendysta FNP (programy Start i Kwerenda) i MNiSW (stypendium dla najlepszych młodych doktorów). Uczestniczył w grantach KBN, NPRH i NCN. Członek Management Committee w Akcji COST CA22122 "Rethinking the Blue Economy" i grupy „Port cities and coastal societies”. W 2022 uczestniczył w projekcie badawczym "Przestrzeń refleksji, refleksja o przestrzeni” w związku z Jubileuszem Senatu RP, zajmował się stosunkiem senatorów do przestrzeni kompleksu sejmowego na Wiejskiej. W 2024 r. przystąpił do ruchu społecznego Tak dla Rozwoju.
Nagrody i wyróżnienia Za monografię Antropologia nieczystości otrzymał z rąk Hanny Szwankowskiej, nestorki TPW, dyplom „Najlepsze Varsaviana 2009/2010”, a także nagrodę Warszawska Premiera Literacka – książka października 2010. Laureat Nagrody Klio I stopnia w kategorii monografia naukowa za pracę Czerwono-biali i biało-czerwoni. Dania, Polska, Północ (edycja konkursu 2020).
Odznaczony honorową odznaką zasłużonego dla kultury. W 2024 roku laureat Nagrody i Medalu im. Zygmunta Glogera za wspieranie relacji polsko-skandynawskich. Życie prywatne Ma żonę Agnieszkę prowadzącą własną kancelarię i córkę. Mieszka w Grodzisku Mazowieckim.
Poglądy naukowe Poglądy naukowe Włodzimierza Pessela koncentrują się na antropologiczno-kulturowej analizie zjawisk społecznych, miejskich i politycznych, ujmowanych w szerokiej perspektywie cywilizacyjnej. W badaniach nad kulturami skandynawskimi proponuje warsztat oparty na koncepcji wspólnoty nordyckiej, modelu habitusu oraz przekroju problemowego zamiast linearnej chronologii. Proces długiego trwania cywilizacji Północy interpretuje poprzez kolejne etapy – od chrystianizacji po państwo dobrobytu – podkreślając znaczenie autostereotypów i mechanizmów konstruowania tożsamości. W odniesieniu do relacji polsko-duńskich stawia tezę o incydentalności kontaktów kulturowych, obrazując je metaforą „kurtyny ze słonej wody”, która bardziej oddziela niż łączy oba społeczeństwa. Teksty kultur północnych sytuuje w szerokich kontekstach, wykraczających poza kulturę artystyczną.
W obszarze antropologii miasta Pessel rozwija badania nad infrastrukturą sanitarną i kulturą nieczystości, przeciwstawiając cywilizację studni i beczki cywilizacji wodociągu i spłuczki. Analizuje symboliczne i społeczne znaczenie odpadów, ukazując ich rolę w świadomości zbiorowej i codziennym doświadczeniu. W koncepcji urbanomarginaliów proponuje badanie marginalnych, lecz znaczących elementów życia miejskiego – od praktyk trywialnych przez ulotki po nekrologi – jako źródeł wiedzy o strukturze i kulturze metropolii, osadzając to podejście w tradycji Rocha Sulimy oraz w teoriach miasta, krytyce architektury i historii kultury.
W refleksji nad polityką i infrastrukturą wskazuje na ponadpartyjny charakter inwestycji takich jak przekop Mierzei Wiślanej, widząc w nich czynnik cywilizacyjny i szansę dla rewitalizacji regionu. Postuluje także zwrot morski w polskiej kulturze, czyli wzmocnienie świadomości morskiej jako fundamentu wykorzystywania morza w gospodarce, polityki narodowej i tożsamości kulturowej, przeciwstawiając go historycznemu lądowemu ukierunkowaniu Polski, wyrażającemu się w zwrocie ludowym.
Pessel rozwija również koncepcję kulturowych studiów politycznych, odwołując się do konserwatywnej refleksji Michaela Oakeshotta i tradycji pluralizmu osadzonych w humanistycznej teorii kultury. Podkreśla, że polityka winna przybierać formę rozmowy, nie walki, a humanistyka – w tym literatura i kultura popularna – dostarcza wartościowych narzędzi do analizy procesów politycznych, jak np. w postulatach politologii humanistycznej Włodzimierza Anioła. Inspiruje się również , teoretyka megaprojektów, koncepcją fronetycznych (rozważnych) nauk społecznych. Wybrane publikacje Książki Czerwono-biali i Biało-Czerwoni. Dania, Polska, Północ – problemy sąsiedztwa kulturowego, Wydawnictwo Akademickie SEDNO, Warszawa 2019. Antropologia nieczystości. Studia z kultury sanitarnej Warszawy XIX i XX wieku, Wydawnictwo Trio, Warszawa 2010. Śmieciarze. Antyrecyklingowe studium z antropologii codzienności, wstęp Piotr Kowalski, seria ZACZEPKI, Oficyna Wydawnicza Stopka, Łomża 2008. Niektóre artykuły Usposobienie stateczne. Myśli o kulturowych studiach politycznych (w Pracach ofiarowanych Profesorowi Grzegorzowi Godlewskiemu). Urbanomarginalia. Pola badawcze, cele, metodyka (Przegląd Socjologiczny). Duński rząd przyjaźni (w Księdze Pamiątkowej Dedykowanej Profesor Marii Sibińskiej). A Monument with a Social Message. Beet Girls from Sakskøbing in the Cultural Memory of Poles and Danes (Scandinavian Studies). Miasto pomniejszone. Szkic do portretu Elbląga (Kultura Współczesna). Saltvandsbæltet. Et indlæg i tematiseringen af Danmark og Polens kulturnaboskab (Tijdschrift voor Skandinavistiek, University of Groeningen Press). When the Sea Comes to the City. The Case of Polish Port Elbląg (Brill, International Studies in Maritime Sociology). The Hygge Phenomenon. Between a Lifestyle and Nationalism (Przegląd Humanistyczny, numer Skandynawia patriotów). Ukryte dobro (Autoportet. Pismo o dobrej przestrzeni). Niezagubieni na autostradzie. Uchodźcy i pamięć altruistyczna (Widok. Teorie i praktyki kultury wizualnej). Islandia dla początkujących? Seans kulturowy (w tomie Od Ibsena do Aho. Filmowe adaptacje literatury skandynawskiej, Redakcja: Lech Sokół, Tadeusz Szczepański). Między kulturoznawstwem a skandynawistyką. Jak uprawiać w Polsce historię kultury skandynawskiej (Acta Sueco-Polonica). Niektóre redagowane tomy Islandia. Wprowadzenie do wiedzy o społeczeństwie i kulturze razem z Romanem Chymkowskim (Wydawnictwo Trio, Collegium Civitas, 2009). Islandia. Etos amatora razem z Łukaszem Bukowieckim, Martą Czemarmazowicz (Studencki Klub Islandzki, 2011). Plaga celebrytów ze wstępem Janusza Tazbira (Seria Glogerowska, 2013). Peryferie kultury. Szkice ofiarowane Profesorowi Rochowi Sulimie razem z Romanem Chymkowskim i innymi (Instytut Kultury Polskiej 2013).